Նապոլեոն Բոնապարտ Наполеон Бонапарт

• 1. Նապոլեոն անհատը` կենսագրությունը

Կարծիք կա, որ անհատները չեն կարող փոխել պատմության ընթացքը: Սակայն համաշխարհային պատմության մեջ եղել են անհատներ, որոնք դարակազմիկ գործեր են արել: Նրանցից է զորահրամանատար, Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոն Բոնապարտը: Ընդամենը 157 սմ հասակ. կանացիակերպ կազմվածք, թույլ մարմին, բայց ամեհի կամք ու անկոտրում նպատակասլացություն. Նապոլեոն Բոնապարտը ծնվել է 1769 թ. օգոստոսի 15-ին Կորսիկա կղզու Այաչո փոքրիկ քաղաքում:

«ԵՍ ԾՆՎԵԼ ԵՄ, ԵՐԲ ԻՄ ՀԱՅՐԵՆԻՔԸ ՄԵՌՆՈՒՄ ԷՐ»:

Ասույթը վերաբերում է Նապոլեոնի ծննդավայրին` Կորսիկային, որը 1768թ.՝ Նապոլեոնի ծնունդից մեկ տարի առաջ միակցվել էր Ֆրանսիային:

Նա աղքատ ազնվական Կառլո Բոնապարտի և Լետիցիա Ռամոլինոյի բազմանդամ ընտանիքում (13 երեխա են ունեցել) երկրորդ երեխան էր: Նապոլեոնի հայրը իրավաբան էր, Կորսիկայի պառլամենտի անդամ և Կորսիկայի պառլամենտի կողմից դեսպանորդ է նշանակվել Ֆրանսիայում: Նա իր հետ տարավ նաև ավագ որդիներին, որոնք Ֆրանսիա մեկնեցին ուսում ստանալու բաղձանքով: 1779 թ. Նապոլեոնն ընդունվում է Բրիենի կադետական դպրոցը:

Ուսուցիչների գնահատականների ցուցակում նրա անվան դիմաց գրված է. <<Բնավորությամբ և ազգությամբ այս կորսիկացի երիտասարդը շատ հեռուն կգնա, եթե հանգամանքները դրան նպաստեն>>:Նրա առաջադիմությունը դպրոցում ակնառու էր հատկապես մաթեմատիկա առարկայից և փիլիսոփայությունից: Սակայն դպրոցում երիտասարդ կադետը մեկուսի կյանք էր վարում, քանզի սովորող ազնվազարմ ֆրանսիացիներն այնքան էլ բարեհաճ չէին հայրենասեր կորսիկացու նկատմամբ:

2 Առանձնահատուկ Նապոլեոնը

• Նապոլեոնը շատ էր սիրում իտալական օպերաներ: Հատկապես սիրում էր ՛՛Ռոմեո և Ջուլիետ՛՛-ը : Սակայն նա թատրոնում երբեք չէր ծափահարում: Հանդիսատեսը, սարսափելով Նապոլեոնից, նույնպես չէր համարձակվում ծափահարել ու օպերայի ավարտից հետո օդում միշտ լռություն էր կախվում: Մի անգամ,երբ երգիչ Կրեմենտինին երգեց ՛՛Ombra odorata aspeta՛՛ արիան հրաշալի կերպով, դահլիճում նստած իտալական թագավորության գրաֆ Մորեսկալկին չդիմացավ ու գոչեց.՛՛ Բրավո,բրավո ! » : Մի պահ անց նա հասկացավ իր ՛՛սխալն՛՛ ու չորեքթաթ դուրս սողոսկեց դահլիճից:
• Նապոլեոնը տառապում էր հիվանդությամբ, որն իրենից ներկայացնում է վախ կատուներից:
• Նապոլեոնն օրական քնում էր երկուսից երեք ժամ: Դա նրան բավական էր: Ու ընդհանրապես, Նապոլեոնը քունը համարում էր ժամանակի կորուստ:.Նապոլեոնը վստահ էր, որ երկար քնում են միայն հիմարներն ու հաշմանդամները, ուստի նա քնում էր օրական 3-4 ժամ: Որոշ կենսագիրներ պնդում են, որ 4 ժամը մեկ Նապոլեոնը 15 րոպե ննջում էր:
• .Բոնապարտը կարդում էր րոպեում 2000 բառ արագությամբ, նման տեմպը խնայում է աչքերը և բարձրացնում է նյութի ընկալման մակարդակը 20%-ով:

Նապոլեոնը շատ էր կարդում, մեծապես հետաքրքրվում էր հատկապես Հուլիոս Կեսարի կյանքով և գործունեությամբ: Կեսարը նրա գաղափարական հայրն է եղել: Մի առիթով Նապոլեոնն ասել է. «Կեսարին ընտրեց սենատը, իսկ ես ուզում եմ, որ իմ ընտրությունը հաստատի ամբողջ ֆրանսիական ժողովուրդը»: Նա ձգտում էր գերազանցել բոլորին և կատարել անիրական թվացողը` սա է Նապոլեոնի հիմնական շարժառիթն ու նպատակը:

• Նապոլեոնը չափազանց աշխատասեր էր, բացառիկ հիշողություն ուներ և հզոր կամք:
• Նապոլեոնը չափից դուրս ինքնավստահ էր,չափազանց ինքնասիրահարված,եսապաշտ:
• Նրան շատ են վիրավորել դասընկերները, ուսուցիչները, նրան չեն սիրել (Սա էլ համարում եմ նրա՝ հզոր առաջնորդ դառնալու պատճառներից մեկը. կամա թե ակամա ապացուցել աշխարհին սեփական ՛՛ես՛՛-ի գոյության մասին: )
• Դեռ մանկուց չափազանց համառ էր, նպատակասլաց, կարգուկանոն սիրող: Ընկերներ գրեթե չուներ, ցանկացած վիրավորանքի պատասխանում էր բռունցքով և թեպետ ցածրահասակ էր, կռիվներից գրեթե միշտ հաղթանակած էր դուրս գալիս: Կարդալը գերադասում էր մանկական խաղերից: Երազում էր մեծ գործերի մասին, կազմում ապագայի ծրագրեր:
• Հատկանշական է, որ Բոնապարտը օժտված էր ստեղծագործ էությամբ, գեղագիտական նուրբ ճաշակով: Նա գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ, արձակ և դրամատիկ գործեր: Իսկ նրա բանավոր խոսքը առավելագույնս հակիրճ էր ու պարզ, բայց և, միաժամանակ, ամփոփ ու խորիմաստ: Այդ են վկայում նրա հրապարակային կոչերը և, հատկապես, ասույթները, որ վերաբերում են նրա գործունեության ողջ ժամանակաշրջանին: Ժամանակի ընթացքում այդ դիպուկ և տեղին օգտագործված արտահայտությունները դուրս են եկել իրենց համատեքստից` բովանդակային առումով ձեռք բերելով շատ ավելի
• համընդգրկուն բնույթ:
• 3.Տարօրինակը….Ֆրանսիայի լեգենդար կայսր Նապոլեոն Բոնապարտը շատ ցածրահասակ էր`157 սմ, դա է պատճառը, որ նրա շտաբի սպաները բարձրահասակ չէին և չունեին գեղեցիկ կազմվածք: Կայսրը համարում էր, որ իրեն շրջապատող տղամարդիկ չպետք է իրենից գրավիչ լինեն:
• 5.Կայսրը բավականին կրթված էր, սակայն իր ռազմական արշավանքների արդյունքում Եվրոպայից բացի կարողացավ լինել միայն Եգիպտոսում և Ռուսաստանում, ուստի Բոնապարտը կարծում էր, թե ռուսական Ուրալից հետո սկսվում է Չինաստանը:
• .Խիստ զբաղվածության պատճառով Նապոլեոնը ժամանակ չի ունեցել սովորել ձի վարել, սակայն դա չխանգարեց նրան կյանքի ընթացքում 130 ձի փոխել: Ամենից շատ կայսրը սիրում էր արաբական ձիեր:
• Նապոլեոնը անհավանական հիշողություն ուներ: Կարող էր հիշել բազմաթիվ մարդկանց, քարտեզներ և բանակի դասավորություն: Նրա տաղանդը թույլ էր տալիս շատ արագ կողմնորոշվել և ճշգրիտ ռազմավարություններ մշակել :
• Մի անգամ պահակակետի կողքով անցնելիս Նապոլեոնը տեսնում է, որ ժամապահը քնած է: Այն ժամանակվա օրենքների համաձայն` խեղճ զինվորին պետք է մահապատժի ենթարկեին, սակայն դեպքի վայր ժամանած հրամանատարն ապշած է մնում իր տեսածից: Բոնապարտն անձամբ վերցնում է հրացանը և պահպանում ժամապահի քունը: Ավելի ուշ կայսրն այսպես է մեկնաբանում իր արարքը. «Փոքրիկ կապրալն ամեն վայրկյան պատրաստ է իր կյանքը զոհել հանուն կայսեր, ինչո՞ւ կայսրը չի կարող զոհել իր կյանքը հանուն փոքրիկ կապրալի»:
• Ռազմական արվեստի բնագավառում Նապոլեոնը զարգացրեց և կատարելագործեց հեղափոխական Ֆրանսիայի բանակների ավելի վաղ ստեղծած նորը, նա գտավ հեղափոխության շնորհիվ հանդես եկած զինված հսկայական զանգվածների տակտիկական և ստրատեգիական առավել նպատակահարմար գործադրումը, իրեն դրսևորեց որպես ռազմավարության և մանևրային տակտիկայի հիանալի վարպետ, իր հրամանատարներին տալիս էր նախաձեռնելու հնարավորություն, կարողանում էր գտնել և առաջ քաշել ընդունակ և շնորհալի մարդկանց։

• 4. Զորավար- նվաճողը

  Աչքի ընկած առաջադիմության համար Նապոլեոն Բոնապարտին տեղափոխում են Փարիզի կադետական թագավորական դպրոց: Այստեղ երիտասարդ կորսիկացին նոր ոգևորությամբ է շարունակում ուսումն ու հարստացնում իր գիտելիքները: Նրա աշխատասիրությունը տալիս է իր պտուղները, 1785 թ. նա ժամկետից շուտ ավարտում է դպրոցն ու տեղափոխվում Վալանս` շարունակելով ուսումն արդեն ֆրանսիական բանակի լեյտենանտի կոչմամբ: Ֆրանսիան հեղափոխության բոցերի և Անգլիայի դեմ պատերազմի մեջ էր: 24-ամյա Նապոլեոնը Տուլոն քաղաքի պաշտպանության համար ստանում է բրիգադի գեներալի զինվորական կոչումԵվրոպայում սկսվեց Նապոլեոնի դարաշրջանը: Նա շարունակ պատերազմներ էր վարում Եվրոպայում և մեկը մյուսի հետևից ծնկի բերում Ֆրանսիայի թշնամիներին: Հատկապես տպավորչ հաղթանակ տարավ Մարենգոյի (1800 թ.) ճակատամարտում: Շարունակելով հաղթական ճակատամարտերը Եվրոպայում, 1805 թ. Աուստերլիցի, 1806 թ. Էնայի և 1809 թ. Վագրամի ճակատամարտերում փայլուն հաղթանակներ տանելով` Նապոլեոնը նվաճեց ողջ կենտրոնական Եվրոպան: Սա Նապոլեոնի և Ֆրանսիայի փառքի գագաթնակետն էր: Նապոլեոնին մնում էր ծնկի բերել իր գլխավոր ախոյանին` Անգլիային, որի տիրապետությունը ծովում անհաղթահարելի էր թվում: Այդ նպատակին հասնելու համար Նապոլեոնը ձգտում էր դաշինք կնքել Ռուսաստանի հետ: Դաշինքը կայացավ, սակայն Նապոլեոնի ծրագրերը Անգլիայի հարցում հօդս ցնդեցին: Դեռևս 1805 թ. Տրաֆալգարի ծովամարտում անգլիական ծովակալ Հորացիո Նելսոնն ուղղակի ոչնչացրեց ֆրանսիական նավատորմը, ինչը ստիպեց Նապոլեոնին փոխել մարտավարությունն Անգլիայի դեմ: Եվ ահա 1807 թ. հուլիսի 7-ին Տիլզիտի պայմանագրով Նապոլեոնը կարողացավ Ռուսաստանի հետ հակաանգլիական ռազմական դաշինք կնքել: Ռուսաստանը միացավ ցամաքային բլոկադային, որ նախաձեռնել էր Նապոլեոնն Անգլիայի դեմ, և խզեց հարաբերությունները Ֆրանսիայի թշնամու հետ: Տիլզիտը նապոլեոնյան փառքի գագաթնակետը եղավ: Նա տիրապետում էր գրեթե ողջ Եվրոպայում: Իր ընկերներին և հարազատներին բազմեցրել էր եվրոպական գահերին, այդ թվում և իր փեսային` հայազգի Յոհակիմ Մյուրատին, որին բաժին էր հասել Նեապոլիտանիայի թագը: Բացառությամբ Անգլիայի` նրա հետ հաշվի էր նստում ողջ աշխարհը: Անգլիան մնաց այն ոսկորը, որն այդպես էլ խրվեց Նապոլեոնի կոկորդում: Ռուս-ֆրանսիական հարաբերությունները հետզհետե սրվում են, և Նապոլեոնը որոշում է կատարյալ դարձնել իր տիրապետությունը եվրոպական մայրցամաքում, նվաճել նաև Ռուսաստանը: 1812 թ. ֆրանսիական 650 -հազարանոց մեծ բանակը` Նապոլեոնի հրամանատարությամբ, մտավ Ռուսաստան: Չնայած նախնական հաջողություններին և Մոսկվայի գրավմանը` Նապոլեոնի ռուսական արշավանքը տապալվեց: Մեկ տարի անց նրա բանակի մնացորդները` 30 հազար հոգի, խելակորույս փախան Ռուսաստանից: Կայսրն արագ նոր բանակ հավաքագրեց և մի քանի տպավորիչ հաղթանակներ տոնեց ռուս-գերմանական միացյալ զորքերի դեմ: Սակայն պատմության անիվն այլևս անշրջելի էր: Ալեքսանդր Առաջին կայսեր գլխավորությամբ դաշնակից բանակները մտան Փարիզ: Ստորագրելով գահից հրաժարվելու մանիֆեստը` Նապոլեոնը թույն ընդունեց: Բայց տարիների ընթացքում պահված թույնը կորցրել էր իր ազդեցությունը: Գալարվելով ողջ գիշեր` նա ողջ մնաց:

• 5. Բնավորությունը

  Իմ բառապաշարում չկա «անհնար է» արտահայտությունը:

  Բնական է, տևական և մեծ հաջողությունը պետք է նպաստեր նրա մեջ ինքնավստահության ձևավորմանը: Նապոլեոնը հավատում էր իր բացառիկությանը. «Նրանք գուցե և դեռ չեն նկատել, բայց ապագայում ինձ ավելին է սպասում, քան այն, ինչին ես այսօր հասել եմ: Մեր օրերում ոչ ոք չի մտահղացել որևէ մեծ գործ, և ես կլինեմ առաջինը»:

  Հենց ինքնահիացումն էլ նրա կործանման պատճառը եղավ: Նապոլեոնի պարտության մեջ իր իսկ չափից շատ հպարտության դերն էր մեծ: Նապոլեոնը ինքն իրեն համոզում է, որ, չնայած բոլոր ակնհայտ խոչընդոտներին, իր կամքի ուժով կկարողանա ծնկի բերել Ռուսաստանը, և մասնավորապես Ալեքսանդր I կայսրին` միակը մայրցամաքում, ով հրաժարվեց դառնալ իր հպատակը և իր քրոջը կնության տալ Նապոլեոնին:

  Երբ Նապոլեոնը հարձակվեց Ռուսաստանի վրա, ուներ 35 հաղթանակ և ընդամենը 3 պարտություն: Անհաջողությունները եղել էին նրա կարիերայի սկզբում միայն և բնականաբար մոռացվել: Այդ բոլոր հաղթանակները ներշնչեցին նրան, որ ինքը հեշտությամբ կհաղթահարի ցանկացած դժվարություն: Իր անպարտելիության և սեփական կամքի ուժին անսահմանորեն հավատացող կայսրը անուշադրության է մատնում ռուսական արշավանքի վերաբերյալ ցանկացած այլ կարծիք:

  Ցավոք, արդեն ուշ էր` 570 000 զինվորի դիակ մնացել էր Ռուսաստանի ճանապարհին…

  Ինքնասիրահարված մարդիկ առհասարակ հակված են կանոններ և օրենքներ խախտելու. հոգեվերլուծության հիմնադիր Զ.Ֆրոյդը նրանց անվանում էր օրենքի «բացառություններ»: Նման վարքի հիմքում ընկած է օրենքից բարձր լինելու, ուրիշներից տարբերվելու և նրանց իշխելու ձգտումը: Հոգեբանների մի ստվար զանգված այս մարդկանց թվին է դասում նաև Նապոլեոնին` նշելով, որ նա կոտրեց 18-րդ դարի ընդունված կանոնները` զինվորներին հրամայելով ավերել և տիրել` առանց խնայելու և խղճալու: Իսկ երբ վերադառնում էր Փարիզ, կազմակերպում էր պարահանդեսներ և ճոխ ճաշկերույթներ: Սրանով է պայմանավորված նաև, որ Նապոլեոնն ինքն է իրեն թագադրել, թեպետ կարևորել է Հռոմի պապի ներկայությունն այդ արարողությանը:

  Իր գաղափարներով և իդեալներով տարված` նա անկարող եղավ տեսնել, որ իր շրջապատի մարդիկ խաղաղության են ձգտում, հոգնել են պատերազմներից: Այդուհանդերձ, նա իր կյանքով կարողացավ ապացուցել, որ աշխարհում անհատը կարող է փոխել շատ ավելին, քան ամբողջ ժողովուրդներ` միասին վերցրած:

• 6. Սերը

  Այդ վտիտ, փոքրամարմին միապետը նախանձելի հաջողություն ուներ կանանց շրջանում: Բայց Նապոլեոնի մեծ սերը Ժոզեֆինան էր, որի հետ ամուսնացավ և նրան կայսրուհու տիտղոս շնորհեց:

  Նապոլեոնն ամուսնացել է ՛՛28 ամյա՛՛ Ժոզեֆինայի հետ,որն իրականում մեծ էր նրանից 4 տարով: Ինքն էլ իր հերթին սեփական տարիքի վրա ավելացրել է ևս 2 տարի,որպեսզի տարիքային տարբերության ՛՛անդունդը՛՛ չզգացվի:

  Ժոզեֆինա դե Բոգարնեն Նապոլեոնի մեծագույն սերն էր և թուլությունը: Այս կնոջ հետ հանդիպումը Նապոլեոնի համար երջանիկ պատահականություն էր: Նապոլեոնը շատ է սիրել իր տիկնոջը, արշավանքների ընթացքում օրը մի քանի անգամ նամակ էր գրում նրան, անհավատալիորեն խանդում և պոռթկում ամեն անգամ, երբ կնոջ նամակները ուշացած էին տեղ հասնում, բայց այնուամենայնիվ սպասում էր և ներում, նույնիսկ դավաճանությունը: Հանուն այդ կնոջ նա պատրաստ էր ամեն ինչի, և դա էր պատճառը, որ Ժոզեֆինան հպարտորեն կասի. «Ահա ինչպես է կերտվում պատմությունը` գեներալ Բոնապարտը շահեց պատերազմը, որպեսզի իր տիկնոջ համար շքեղ տուն գնի»: Թեպետ Բոնապարտների ընտանիքում հակակրանքով էին լցված այդ կնոջ նկատմամբ, նախևառաջ այն պատճառով, որ նա չէր կարողանում կայսրին ժառանգ պարգևել, այնուամենայնիվ Նապոլեոնը նրան դարձրեց կայսրուհի:

  Նամակը սիրելի Ժոզեֆինային. «Եթե դու ինձ այլևս չես սիրում,ապա ես այլևս անելիք չունեմ այս աշխարհում. Եթե ինձ հարցնեն,թե լավ եմ քնել,մինչ այդ հարցին պատասխանելը ես կսպասեմ քո հաղորդագրությանը,որ դու լավ ես. ու, եթե դու լավ ես ՝ուրեմն ես էլ լավ կլինեմ». « Իմ պահապան հրեշտակը,որն ամենադժվար պահերին հովանավորել է ինձ,թող պահպանի քեզ.Ավելի լավ է ես մնամ անպաշտպան. և թող նա քեզ պաշտպանի միայն.

  Չի եղել մի օր,որ ես չսիրեմ քեզ.Չի եղել մի գիշեր,որ չսեղմեմ քեզ գրկիս մեջ.Եվ չի եղել դեպք,որ չանիծեմ իմ պատվախնդրությունն ու փառքը,որոնք ինձ հեռու են պահում իմ կյանքի սրտից.ստիպում են լինել հեռու քեզանից.» (Նապոլեոն - ժոզեֆինա նամակագրությունից)

  Ժոզեֆինան չկարողացավ զավակ և գահաժառանգ պարգևել Նապոլեոնին, և նրանք բաժանվեցին: Դրանից հետո Նապոլեոնն ամուսնացավ ավստրիական արքայադուստր Մարիա Լուիզայի հետ, որը գահաժառանգ պարգևեց Ֆրանսիային: Բայց դա ընդամենը դիվանագիտական ամուսնություն էր` առանց սիրո: Նապոլեոնի մյուս մեծ սերը լեհուհի Մարիա Վալևսկայան էր, որ 1810 թ. որդի պարգևեց կայսրին: