10 ekologiya plan

T/b

Sapaklaryň temasy

Sagat

sany

Senesi

Sapagyň görnüşi

Spakda ulanylýan okuw-görkezme esbaplar,paýlama maglumatlary:

Bellik

X «A»

X «B»

X «Ç»

I Çärýek

GIRIŞ.

1.

Özbaşdak ylym hökmünde ekologiýa barada düşünje. Ekologiýa ylmynyň düşünjeleriniň kemala gelmegi, onuň taryhynyň döremegi, bu ylmyň öwrenýän meseleleri (predmeti) we usullary.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

Ekologik täsirler (faktorlar) we gurşawyň mümkinçilikleri.

4

2.

Ekologik täsir (faktot) düşünjesi. Ekologik faktorlaryň toparlara bölünişi (klassifikasiýasy)

1

Leksiýa sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

3.

Populýasýyanyň gürlügine bagly bolan we bagly bolmadyk abiotik hem-de biotik faktorlar.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

4.

Ekologik faktorlaryň toplumlaýyn(kompleksleýin) täsirleri, olaryň gerimi (diapozony). Çäklendiriji täsirler .

1

Leksiýa sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

5.

Ýer ýüzündäki ýaşaýyş gurşawlary.(sredalary). Biogeografik welaýatlar, olaryň häsiýetnamasy. Biomlar (gury ýer, deňiz we süýji suw biomlary).

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

Ekologiýanyň käbir kanunlary.

8

6.

Bedeniň üst ýüz kanuny. Organizm üçin köp sanly täsir bilen baglanyşyklykda, onuň täsiri. Jisimiň üst ýüz kanunynyň netijesi.

1

Garyşyk sapak.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

7.

Organizmiň öz ýaşaýan gurşawynyň şertleri bilen baglanyşygynyň köpdürlüligi.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

II Çärýek

1.

Çydamlylygyň çäkleriniň ýa-da tolerantlyk kanuny (W. Şelfordyň kanuny).

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

2.

Tolerantlyk kanuny- Minimum kanuny (Ý. Libihiň kanuny)

1

Garyşyk sapak.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

3.

Adamyň işjeňligi bilen tebigatyň kanunlarynyň arasynda döreýän gapma-garşylyklar.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

4.

Ekologik tekje baradaky ylmy taglymat. Organizmiň gurluşy bilen gurşawyň faktorlarynyň we baýlyklarynyň arasyndaky baglanyşyk.

1

Leksiýa sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

5.

Ekologik tekjeleriň üstüniň doldurulmagy we alamatlaryň ornuny üýtgetmegi (süýşmegi). Gauzeniň düzgüni we biosenozlaryň emele gelmegi.

1

Leksiýa sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

6.

Janly organizmleriň ewolýusiýasynyň ekologik esaslary barada düşünje.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

Populýasiýa barada ylmy taglymat

6

7.

Görnüşiň populýasion gurluşy (strukturasy). Durnukly nesil öndürmek – populýasiýanyň esasy häsiýetidir.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

8.

Populýasiýada wekilleriň (osoblaryň) düzümi. Iýerarhiýa, çäklilik (territoriýalylyk), gürlük.

1

Leksiýa sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

9.

Dürli jynslaryň, ata-eneleriň we nesilleriň, maşgaladaky, sürüdäki, koloniýadaky, ýekelikde ýaşaýan wekilleriň arasyndaky özara gatnaşyklar.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

III Çärýek

1.

Populýasiýanyň bütewiligi.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

2.

Gurşaw – populýasiýadaky wekilleriň sanyny sazlaýyjydyr.Guşawyň populýasiýanyň giňişlikdäki gurluşynyň kemala gelmeginde gurşawyň orny we ähmiýeti.

1

Leksiýa sapagy

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

3.

Populýasiýanyň dinamikasy (doguluş, ölüm-ýitim, ýaýramak, ösüş depgini). Populýasiýanyň deňagramlylygy (gomeostazy).

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

Biosenozlaryň ekologiýasy we olaryň kanunalaýyklyklary. Biogeosenozlar.

9

4.

Organizmleriň tebigy toparlanmalarynyň gurluşy (strukturasy). Ekologik ulgamlar barada düşünje.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

5.

Biosenozyň görnüş babatdaky gurluşy.

1

Leksiýa sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

6.

Biosenozyň giňişlik babatdaky gurluşy.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

7.

Biosenozyň ekologik gurluşy.

1

Leksiýa sapagy

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

8.

Organizmleriň biosenozlardaky ekologik gatnaşyklary.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

9.

Populýasiýalaryň arasyndaky baglanyşyklar, gatnaşyklar. Trofik gatnaşyklar – ekologik ulgamlaryň iýmit torlary, olaryň çylşyrymlylygy. Topiki gatnaşyklar.Foriki gatnaşyklar. Fabriki gatnaşyklar.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

10.

Biosenozlaryň durnuklylygy we ekologik ulgamlaryň durnuklaşmagy (stabilizasiýasy).

1

Leksiýa sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

IV Çärýek

1.

Ekologik ulgamlaryň biologik önümliligi. Piramidalar düzgüni.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

2.

Tebigatda yzygiderli suratda gaýtalanyp durýan suksesiýalar (üýtgeşmeler). Suksesiýalaryň döremekleriniň sebäpleri.

1

Garyşyk sapak.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

Biosfera.

4

3.

Biosfera baradaky ylmy taglymatyň döremegi we ösmegi.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

4.

Biosferada maddalaryň we energiýanyň aýlanyşygy.

1

Leksiýa sapagy

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

5.

Biosferadaky hadysalarda adamyň orny we hyzmaty, olaryň täsirleri. “Noosfera” düşünjesi.

1

Täze maglumatlary öwretmek sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

6.

Biosferanyň häzirki zaman wajyp ekologiýa meseleleriniň çözgütleri. Biosferada sosial ekologiýa meseleler.

1

Leksiýa sapagy.

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

Amaly işler.

2

7.

Amaly iş 1. Mekdebiň ýerleşýän ýerinde ýa-da golaýyndaky meýdanda agaç gyrymsy ösümlikleriň görnüş dürlüligini hasaplamak.

1

Bilimleri, başarnyklary we endikleri berkitmek sapagy

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.

8.

Amaly iş 2. Mekdep meýdançasynda ýa-da oňa ýanaşýan çäkde (territoriýada) haýwanlaryň görnüş dürliligini kesgitlemek.

1

Bilimleri, başarnyklary we endikleri berkitmek sapagy

Suratlar, soragnamalar, tanyşdyrmalar, tema degişli soraglar we web saýtlaryň salgylary.