23- сентябрь Мамлекеттик тил куну

«Улут болсом-тилим менен улутмун»

23-сентябрь Мамлекеттик тил майрамы

1989-жылы 23-сентябрда Кыргыз ССРинин Жогорку Совети «Кыргыз ССРинин мамлекеттик тил жън\ндъ» мыйзамын кабыл алып, кыргыз тилине Мамлекеттик тил макамын берген.

Азыркы учурда д\йнъдъ 6 минден ашуун тил бар. Д\йнъ тилдери негизинен 14 \й-б\лъгъ жана топторго бъл\нът. Кыргыз тили алтай тобунун т\рк тилинин курамындагы кыргыз-кыпчак группасына кирет.

Быйыл кыргыз тили Мамлекеттик тил статусуна ээ болгондугуна 30 жыл болду. Азыркы кыргыз тили калыптанганга чейин кыргыздар Орхон-Енисей жазма эстеликтеринде кездешкен байыркы руна жазуусунда, араб ариби, андан сон латын алфавитинде жазып келишкен. 1940-жылдан тартып б\г\нк\ к\нгъ чейин кириллицанын негизинде жазып келебиз.

«Кыргыз тили- кылымдарды карыткан, эч ким аны ъч\ръ албайт тарыхтан». Тилибиз д\йнъдъг\ эн бай тилдердин бири экендиги анын ъз жазуусу болгондугунан эле билсек болот. Биздин тилибизди байытып турган «Манас» эпосун алсак болот. «Манас» эпосу д\йнъдъг\ эн чон эпос болуп саналат.

Эпос 500553 ыр сабынан турат.

Бул кълъм манасчы Саякбай Каралаевдин айтымындагы \чилтиктен куралып саналат.

Манасчы Сагымбай Орозбак уулунан 180378 сап жазылып алынган.

Тил жън\ндъ айтылган асыл- ойлор, ыр-саптар жана макал- лакаптар.

Бирге ж\ръм, эне тилим кадырлайм,

Бул тил менен иштейм, с\йлъйм, ыр ырдайм.

Башка тилди кандай жакшы кърсъм да,

Эне тилим с\йгън\мдън жанылбайм.

Алыкул Осмонов

Кымбаттан кыналышып б\ткън тилим,

Кылымдан азиз энем к\ткън тилим.

Търъл\п бул д\йнъгъ къз ачканда,

Жаралып, жаным менен б\ткън тилим.

Бул тилдин кылдат, кымбат сырын ачам,

Канымды сыя кылып, китеп жазам.

«Тан эрте тил ъм\р\ б\тът»- десе,

К\н менен уккан кечте кошо батам.

Абдрасул Токтомушев

Уккун мени, уул-кызым жаштарым!

Ушул съз\м жадыбалдай жаттагын.

Тилди тилге, эне менен энени

Чаташтырбай ъз-ъз\нчъ барктагын,

Търтъън\н тен тазалыгын сактагын!

Байдылда Сарногоев

Ар бир тилдин кудурети ошончо,

Ъз ээсинде дабалыгы алардын.

Эртен тилим жоголору чын болсо,

Анда жакшы б\г\н ъл\п калганым.

Расул Гамзатов

Илим менен билимге къп\ръ- тил, Къкълъткън адамды тили деп бил. Тил адамды бакытка бълъп салат, Тил адамды шорлотот башын алат. Тил арыстан босогондо комдонгон, Бошоп кетсе ъз\нд\ да жеп койгон. Тир\\ жанга эки нерсе керектир, Бири- тили, бири- дили ак кън\л.

Жусуп Баласагын

Эне тилим эчен кылым карыткан, Эч ким аны ъч\ръ албайт тарыхтан. Тили жоголгон журттун ъз\ да жоголот. Эне тилим- эне с\т\м, бакытым, Эне тилим т\гънбъгън байлыгым. Мен- кыргызмын, мен ошого мактанам, Кыргыз тилин кылымдарга сактаган.