7-класс биология жерде сууда жашоочулар

Тема: Жерде- сууда жошоочулардын бир суткалык активдуулугу 2016-ж.

План: 1.Бакалар(Ranidae) 2.Жашыл кур бака(Bufo viridis) 3.бир суткалык активдуулугу. 4.Жалпы олкодо таралышы. 5..Жашаган аймактары. 6.Саны. 7..Азыркы кундогу абалы.

• Бакалар (Ranidae)- Жерде-сууда жашоочулардын куйруксуздар туркумундогу тукуму.

.

Баканын денеси баш,тулку бой, кыска алдынкы жана секирип жургонго ынгайланган арткы буттарына болунгон. Моюн болугундо бир моюн омурткалары бар.

Кур бака- бакага караганда сууга коз каранды деле эмес. Кундуз колмолордон алыс, таштардын астында же ийиндерде жашынып кун батырат.

Ал эми кун баткандан кийин ар турдуу курт-кумурскаларга анчылыкка чыгат.

Кур бакалар коптогон курт-кумурскаларды жок кылуу менен чон пайда алып келет.

Жалпы жана өлкөдө таралышы Европадан, Түндүк Африкадан, Алдынкы Азиядан тартып Орто Азияга чейин таралган, бул жерлерде таралышынын ареалы Чу жана Көп суулардын өрөөндөрү, Моюнкум чөлүнүн түштүк чек аралы менен чектелген . Кыргызстанда Чүй өрөөнү, Кыргыз Алатоосунун этеги жана Талас суусунун нугу менен Казакстандын чегине чейин. Бул райондордогу жашыл кур бакаларды мурун “ t urаnensis” жана “ asiomontanus” формаларына киргизишчү, булар B-danatensis Pisanetz синоними болчу

Жашаган аймактары Чүй жана Талас өрөөндөрүнүн антропогендик ландшафттары, деңиз деңгээлинен 1200 м.ге чейинки бийиктикте, Кыргыз Алатоосунун этектеринде жапыз чөптүү талаалар.

Саны Бул комплектеги түрлөр үчүн, Кыргызстандагы жашыл кур бака аз сандуулугу менен мүнөздөлөт. Ак-Суу дарыясынын төмөнкү жагында көбөйүү жерлеринде максималдык жыштыгы 1 гектарга 10-12 жуп особдор туура келет. Кыргыз Ала-Тоосунун этектеринде, Жыламыш, Аламүдүн ж.б. суусу аралаган капчыгайлар бою эсепке алынган маршрута 1 сааттын ичинде ( туурасы 5м келген тилке боюнча) 1-3 төн 15 чейин особдор кездешет . Акыркы 12-16 жылдын ичинде санынын төмөндөшү жана ареалынын кыскарышы байкалды .

Жашоо тиричилиги . Чээнден чыгуу жана көбөйүшүнүн башталышы жылдын фенологиялык өзгөчөлүктөрүнө жараша – марттан тартып май айына чейин болот. Көбөйүү цикли узак. Көбөйүү мезгилинен сырткары күүгүмдө активдүү, ал эми жайкы ысык айларда жашоо тиричилигин түнкүсүн өткөрөт. Бир таштаган икрасынын саны 3-12 миңге жетет. Бир айлыктардын кургакка чыгышы июндан баштап август бою. Кумурскалар, кенелер, гусеницалар, дуулдактар, кыпчуурлар, моллюскалар чоңдорунун азыгынын негизги обүектилери ; көнөк баштар болсо детрит жана балырларды жешет

Азыркы кундо кур бакалардын сандары кескин турдо азайууда анын себептери: Көбөйүүгө ыңгайлуу жерлердин азайышы, ирригациялык иштер, тоо суулардын агышынын өзгөрүшү, жерлерди айдоо, жашоо жерлеринин булганышы, машина жолдорунда тебеленип өлүшү.

Конул бурганыныздар учун чон рахмат