7-класс Моделдөө жана формалдаштыруу

Моделдерди аныктоо жана процесстерди формалдаштыруу

7-класс

Сабактын максаттары:

• Билимдик:
• “ Модель” түшүнүгүн жана моделдердин түрлөрүн түшүнөт.
• Процесстерди формалдаштыруу эмне экенин түшүнөт.

• Өнүктүрүүчүлүк
• Реалдуу турмуштан моделдерди аныктай алат.
• Жөнөкөй процессти формалдаштырып көрсөтө алат (мисалы: чай даярдоо, сабакка келүү ж.б.).

• Тарбиялык:
• Логикалык ой жүгүртүүгө жана команда менен иштөөгө үйрөнөт.

Engage (Жаңылануу, кызыктыруу)

Бул эмне модел?

• Эмне үчүн адамдар моделдерди колдонушат?
• Кайсы учурларда чыныгы объектти колдонуу мүмкүн эмес?

?

?

?

Модел – бул чыныгы объект же процесстин жөнөкөйлөтүлгөн түрү.

Мисал:

• Глобус – Жер планетасынын физикалык модели .
• Карта – аймактын графикалык модели .
• Формула S = vt – кыймылдын математикалык модели .
• 3D анимация – бул виртуалдык модель .

Моделдер эмне үчүн керек?

• Татаал процесстерди түшүнүүнү жеңилдетет.
• Тажрыйба жүргүзүүгө жардам берет.
• Натыйжаларды алдын ала болжолдойт.
• Убакыт жана каражат үнөмдөйт.

Моделдин түрлөрү:

• Графикалык модель – сүрөт, схема, диаграмма, карта. (Мисалы: Кыргызстан картасы, мектептин планы).

• Математикалык модель – сандар, формулалар, эсептөөлөр. (Мисалы: Аба ырайын эсептөө, калктын санын эсептөө).

• Виртуалдык модель – компьютерде, программада жасалган модель. (Мисалы: оюндагы каармандар, 3D симуляциялар).

Explore (Изилдөө)

“ Моделдин түрүн тап”

Мисал

Карта

Теңдеме

Компьютердик оюн

• Формалдаштыруу – бул реалдуу процессти белгилер, схема, формула же алгоритм аркылуу так жана түшүнүктүү кылып көрсөтүү.
• Башкача айтканда, формалдаштыруу – ойду, процессти “эреже” түрүндө көрсөтүү.

Explain (Түшүндүрүү)

Формалдаштыруу

Мисал: “Чай даярдоо процесси”

• Суу кайнат.
• Чай пакетин чөйчөккө сал.
• Кайнак сууну куй.
• 2–3 мүнөт күт.
• Шекер кошуп аралаштыр.

• Формалдаштыруу эмне үчүн маанилүү?
• Компьютерге тапшырманы түшүнүктүү кылып берүү үчүн;
• Программаны туура иштетүү үчүн;
• Процессти ката кетирбей аткаруу үчүн.

Тамак бышыруу процесси – формалдаштыруу (алгоритм түрүндө)

• Мисал: «Макарон бышыруу»

• Сууну казанга куюп, отко коюңуз.
• Суу кайнаганга чейин күтүңүз.
• Макаронду кайнап жаткан сууга салыңыз.
• Макаронду белгиленген убакытка чейин бышырыңыз (мисалы, 8–10 мүнөт).
• Макаронду сүзгүч аркылуу суу менен сүзүп алыңыз.
• Табакка коюп, каалаган кошумчаларды (май, соус, туз) кошуңуз.

Тамак бышырууну формалдаштыруунун жалпы принциби:

• Ар бир кадам так жана түшүнүктүү болушу керек
• Кайсы кадамдан кийин кайсысы келерин анык көрсөтүү
• Ката кетирбөө жана процессти жеңил башкаруу үчүн логикалык тартипте жайгаштыруу

Процессти моделде!

• Сабакка даярдануу
• Компьютерди иштетүү
• Тамак бышыруу

Ар бир топ:

• Процессти кадамдарга бөлөт (формалдаштырат)
• Графикалык схема (блок-схема) түрүндө көрсөтөт
• Кыскача түшүндүрөт

Evaluate (Баалоо жана жыйынтык)

Жыйынтыктоо

• Модель деген эмне? a) Реалдуу объект b) Реалдуулуктун жөнөкөйлөтүлгөн көрүнүшү c) Кесип

• Глобус – бул кандай модел? a) Математикалык b) Виртуалдык c) Графикалык

• Формалдаштыруу деген эмне? a) Процессти түшүнүү b) Процессти кадамдар боюнча жазуу c) Процессти сүрөткө тартуу

• Алгоритм менен формалдаштыруунун окшоштугу эмнеде?

• Бүгүн эмнени үйрөндүк?
• Модел кайда колдонулат?
• Кайсы оюн жагып калды?

Рефлексия:

Үй тапшырма:

• Жашоодогу бир процессти «Мектепке баруу» дегенди формалдаштырып жаз схема түрүндө тарт.