Просмотр содержимого документа
«8-синф ХИМИЯ. Асослар.»
Араван районундагы №19 Салижан Шарипов атындагы орто мектеп
Химия мугалими Абдирахманов А. (өзбек класстар үчүн)
Мавзу: 39§ Асослар
Дарснинг мақсади:
- Ўқувчилар асосларнинг тузилиши, уларнинг олиниши, хоссалари ва ишлатилиши ҳақида билишади;
- Берилган реакция тенгламаларини ечиш орқали асосларнинг химиявий хоссаларини ўзлаштиради;
- Тажриба ўтказиш вақтида техника ҳавфсизлик қоидаларига амал қилишади.
РЕЖА
- Асосларга умумий таъриф.
- Асосларнинг олиниши
- Физик ва химиявий хоссалари.
- Ишлатилиши.
АҚЛ ЧАРХИ
- Расмларда нималарни кўряпсиз?
ФОРМУЛАЛАРДАН ҚАНДАЙ ЎХШАШЛИКЛАРНИ КЎРЯПСИЗ?
- NaOH
- Ca(OH) 2
- Ba(OH) 2
- Fe(OH) 3
- KOH
- Zn(OH) 2
- Cu(OH) 2
- CuOH
ОН
АСОСЛАР ЎЗИ НИМА?
- Умумий формуласи Ме(ОН)х бўлган, таркибида металл атоми ва битта ёки бир нечта гидроксид (ОН) группа бўладиган мураккаб моддалар асослар дейилади.
Масалан:
КОН – калий гидроксид
NaOH – натрий гидроксид
Fe(OH) 3 – темир (III) гидроксид ва бошқалар.
Туз, кислота ва асосларнинг эрувчанлик жадвали
Асосларнинг тузилиши
Асослар
Сувда эрийдиган (ишқорлар):
NaOH, KOH, Ca(OH) 2 , Ba(OH) 2 ва бошқалар
Сувда эримайдиган:
Cu(OH) 2 , Fe(OH) 2 , Fe(OH) 3 ва бошқалар
Гидроксид (ОН) группалар сонига қараб:
Гидроксид (ОН) группалар сонига қараб бўлиниши:
Бир асосли – NaOH, KOH, CsOH ва б.
Икки асосли – Ca(OH) 2 , Ba(OH) 2 ва б.
Уч асосли – Ni(OH) 3 , Al(OH) 3 ва б.
Сувда эрийдиган асослар (ишқорлар)нинг олиниши
1. Ишқорий ва ишқорий-ер металларига сувни таъсир эттириб:
Na + HOH =
2. Ишқорий ва ишқорий-ер металларининг оксидларига сув таъсир эттириб:
СаО+НОН=
K 2 O+ HOH=
H 2 ↑
NaOH +
2
2
2
Ca(OH) 2
KOH
2
Сувда эримайдиган асосларнинг олиниши
Тузларга ишқорларни таъсир эттириб олинади:
CuCl 2 + NaOH=
мис (II)-гидроксид
КОН+ FeCl 2 =
темир (II)-гидроксид
Cu(OH) 2 ↓ +
NaCl
2
2
KCl +
Fe(OH)2↓
2
2
Физик хоссалари
Асослар сувда эрувчанлиги ҳар хил бўлган қаттиқ моддалардир.
Масалан:
Cu(OH) 2 – кўкимтир, ҳаворангли;
Fe(OH) 2 – қўнғир рангли;
NaOH, KOH – оқ рангли
Химиявий хоссалари
- Сувда эрийдиган асосларга индикатор-ларнинг таъсири
Нейтралланиш реакцияси
NaOH+HCl=
туз сув
= NaCl+H 2 O
Оксидлар билан реакцияси
NaOH + CO 2 =
Na 2 CO 3 + H 2 O
туз сув
Ишлатилиши
Саноатда ва турмушда
КОН - аккумуляторларда
NaOH – нефтни тозалаш, совун ишлаб чиқаришда
Асослар
Зараркунан-даларга қарши восита сифатида
Ca(OH) 2 – сўндирил-ган оҳак. Қурилишда
Уйга вазифа
Қуйидаги реакция тенгламаларини ечинг:
- Ва(OH) 2 + HCl =
- KOH + CO 2 =
- Fe(OH) 2 + H 2 SO 4 =
- Cu(OH) 2 + HNO 3 =
- K + H 2 O =
- Ва(OH) 2 + 2HCl = BaCl 2 + 2HOH
- 2KOH + CO 2 = K 2 CO 3 + H 2 O
- Fe(OH) 2 + H 2 SO 4 = FeSO 4 + 2H 2 O
- Cu(OH) 2 + 2HNO 3 = Cu(NO 3 ) 2 + 2H 2 O
- 2K + H 2 O = 2KOH + H 2
ДАРСИМИЗДА ИШТИРОК ЭТГАНИНГИЗ УЧУН РАҲМАТ!