9кл химия ТЖБ 4 тоқсан

Бөлім

Тексерілетін мақсат

Ойлау дағды-ларының деңгейі

Тапсыр ма саны*

№ тапсырма*

Тапсырма

түрі*

Орындау уақыты, мин*

Балл*

Бөлім бойынша

балл

9.4.3.2 -көмірсутектердің және олардың туындылары: спирттер, альдегидтер, карбон қышқылдары, көмірсулар, аминқышқылдарының жіктелуін білу

Білу және түсіну

1

1

КДЖ

3

8

9.4.3.5-органикалық қосылыстардың негізгі кластары: алкандар, алкендер, алкиндер,арендер,спирттер,альдегидтер,

карбонқышқылдары, аминқышқылдары үшін IUPAC номенклатурасын қолдану

Қолдану

9.4.3.3 – функционалдық топ түсінігін, берілген класс қосылысының химиялық қасиеттерін анықтайтын топ

ретінде түсіндіру

Білу және түсіну

1

2

КДЖ

1

9.4.3.6 изомерия құбылысын білу және

Көмірсутектер құрылымдық изомерле- рінің формулаларын құрастыру

Қолдану

1

3

ТЖ

2

9.2.3.4-газтектес заттардың молекулалық формуласын салыстырмалы тығызд пен элементтердің массалық үлестері

арқылы анықтау

Қолдану

1

4

ТЖ

5

2

12

9.4.3.7- алкандардың химиялық

қасиеттерін сипаттау және оны реакция теңдеулерімен дәлелдеу

Қолдану

1

5

ТЖ

1

1

9.4.3.10 -этен мысалында алкендердің

химиялық қасиеттерін (жану, гидрлеу, гидратация, галогендеу, сапалық реакциялар) оқып үйрену, химиялық реакция теңдеулерімен дәлелдеу;

Қолдану

1

6

ТЖ

5

4

9.4.3.13 -этин мысалында алкиндердің

химиялық қасиеттерін (жану, гидрлеу, гидратация, галогендеу, сапалық реакциялар) оқып үйрену, химиялық реакция теңдеулерімен дәлелдеу;

Қолдану

9.4.3.11-полиэтилен мысалында

полимерлену реакциясының механизмі мен полимерлердің құрылымының ерекшеліктерін түсіндіру;

Қолдану

1

7

ТЖ

3

3

9.4.3.15-құрамында көміртек бар

қосылыстардың отын ретінде пайдалану мүмкін екендігін білу және альтернативті отын түрлерін зерттеу, олардың артықшылықтары мен кемшіліктерін атау;

Жоғары деңгей дағдылары

1

8

ТЖ

5

2

9.4.3.19 -спирттердің жіктелуін, метанол

мен этанолдың қолданылуын,этанолдың алынуын білу және қасиеттерін

түсіндіру;

Қолдану

1

9

ТЖ

3

2

5

9.4.3.22–карбон қышқылдарының

құрамын білу және сірке қышқылының

химиялық қасиеттері мен қолданылуын сипаттау;

Білу және түсіну

1

10

КДЖ

1

1

9.4.3.29 – нәруыздың биологиялық

маңызы мен қызметін түсіндіру;

Қолдану

1

10

ТЖ

3

2

Барлығы

25

25

1. Кестедегі бос орындарды толтыр. [4]

Қосылыстардың классы	Жалпы формула	Заттардың формулалары	Атауы
	СnH2n+2		пентан
алкен		С3H6
	СnH2n-2		ацетилен
Спирт		C4H9OH
Альдегид			этаналь
Карбон қышқылы			Сірке кышқылы
Аминқышқыл		H2N-CH2-COOH

2. Функционалды топтар дегеніміз не? Мысал келтірініз. [2]

3. Бутан молекуласына изомер құрастыр, құрылымдық формулаларын сызып, атаныз . [2]

4. Есеп: Құрамында көміртектің массалық үлесі 81,8%, сутектің массалық үлесі 18,2% болатын, сутек бойынша салыстырмалы тығыздығы 22-ке тең көмірсутектің молекулалық формуласын анықтаңдар. [2]

6. Алкен және алкин қанықпаған көмірсутектерге жатады, екеуі де галогендермен реакцияға түседі.

а) Алкен мен алкиннің қарапайым қосылысының формуласын жазыңыз және оларды атаңыз. [1]

b) Төмендегі сурет бойынша алканды алкеннен және алкиннен (қанықпаған көмірсутектерден) қалай ажыратуға болады? Жауабыңызды түсіндіріңіз. [1]

с) Кез келген алкен мен алкиннің бром суымен әрекеттесу реакция теңдеулерін жазыңыз. [2]

7. Алкендердің құрамында қос байланыс болғандықтан, полимерлену реакцияларына оңай түседі. Этеннен полимерлену реакциясын жазыңыз және түзілген полиэтиленнің қолданылуына мысал келтіріңіз. [3]

а) Реакция теңдеуі:

с) Қолданылуы:

8. Елімізде биоотын өндірісі қарқынды дамып келеді. Биоотын–биологиялық қалдықтардықайта өңдеу арқылы биологиялық шикізаттан алынған отын. Биоэтанол–биоотынға жатады. [2]

Берілген суретке қарап биоотынның артықшылықтары мен кемшіліктерін сипаттаңыз?

9. Этанолды зертханада гидратация әдісі арқылы алады. [2]

а) Реакция теңдеуін жазыңыз:

СН₂ = СН₂ + Н₂О = ___________

b) Этанолдың қолданылуына мысал келтіріңіз.

а) Нәруыздың қызметі қандай?

№

Жауап

Балл

Қосымша ақпарат

1

4

әрбір дұрыс үш жауап үшін бір ұпайдан

2

Берілген кластың тән химиялық қасиеттерін анықтайтын атомдар жиынтығы. Мысалы – ОН, , - СООН т.б.

2

Дұрыс жауап мағынасы жағынан ұқсас деп саналады.

3

СН₃ − СН − СН₃ - 2 метил пропан

׀

СН₃

2

4

Берілгені:

w (С) = 81,8%

w (H) = 18,2%

D (сутек) = 22

Т/қ: СхНу =?

Шешуі:

1. (С×Нy) = D (сутек) * Мr (Н₂) = D (сутек) * 2 = 22 *2 = 40

2.

3. Қарапайым формуланы жазыңыз: C₃H₈.

Тексеріңіз: Mr (C₃H₈) = 44, сондықтан C₃H₈ - бұл нақты формула - пропан

2

Әр есептеуге

5

1

6

а) С₂Н₄ – этен; С₂Н₂ – этин (ацетилен)

b) Алкен және алкин (қанықпаған көмірсутектерден) бром суын түссіздендіреді, ал алкан өзгеріске ұшырамайды. Бұл қанықпаған көмірсутектер үшін сапалы реакция

с) СН₂ = СН₂ + Br₂ = СН₂ Br − СН₂ Br

СН₂ ≡ СН₂ + Br₂ = СН₂ Br = СН₂ Br

1

1

2

7

а) n СН₂ = СН₂ = ( - СН₂ = СН₂ - )_n

b) Мономерлер - бұл атомдар, атомдар тобы немесе кіші молекулалар,

Полимерлер - бұл молекулалары көптеген бірдей «бірліктер» - мономерлерден тұратын заттар.

с) Пластмасса, полиэтилен, парфюм, ыдыс жасауда

1

1

1

8

2

9

а) СН₂ = СН₂ + Н₂О = СН₃ − СН₂ОН

b) Медицинада дәрі-дәрмек жасау үшін, спирттік ішімдік жасауда. Еріткіш ретінде қолданады

1

1

10

CH₃ СОOH – формуласы.

Сірке қышқылы еріткіш сияқты дәрілік және хош иісті заттарды шығару үшін (мысалы, целлюлоза ацетаты, ацетон өндірісінде), 3-9% судағы ертіндісі тағамдарғадәм беру үшін қолданылады

1

кез келген дұрыс жауап қабылданады

11

а) Нәрузы организмдер тіршілігінде олардың құрылысы дамуы мен зат алмасуына қатысуы арқылы әртүрлі және өте маңызды қызмет атқарады.

b) Жаңғақ, бұршақ, ет, жұмыртқа

1

1

Барлығы:

25