Аа5ыы сатабылларын сайыннарыы

Алын кылаас үөрэнээччилэрин ааҕар сатабылларын сайыннарыы

Билюкина В.Г

Алтан орто оскуолатын алын кылааһын учуутала

Ааҕыы сатабыла – суругунан бэриллэр тиэкиһи өйдөөн, толкуйдаан ылыныы, бэйэ билиитин хаҥатарга ааҕыы бары дьайыытын баһылааһын.

Россия үөрэнээччилэрин ааҕар сатабылларын кэтээн көрүү түмүгэ

Үөрэнээччилэрим ааҕар сатабылларын кэтээн көрүү түмүгэ

Маҥнайгы кылааска ылынар сатабыллар

1.Саха тылын бары дор5ооннорун уонна киирии дор5ооннору арааран истэргэ, саҥарарга үөрэтии.

2.Тыллары сөпкө, чуолкайдык саҥарарга эрчийии, дикцияны сайыннарыы.

3.Оҕо саҥарарыгар тыынын үчүгэйдик ыларын ситиһии.

4.Кэпсэтэрин көрөн, куолаһын улаатыннаран кыччатан, сонотон –синньэтэн, түргэнник-бытааннык саҥарар буоларга бэлэмнээһин.

Оҕо саҥарар органнара сайдыбыт буолуохтаах ( Уруокка араас дьарыктаныылары киллэриэххэ сөп. )

Тыл,уос былчыҥнарын уонна истэр дьоҕуру сайыннарар оонньуулары, дьарыктары ыытыы

Маҥнайгы ааҕа үөрэтии эппиэттээх кэмэ

-көнө сүһүөҕүнэн сирдэтии

Маннык ааҕарга үөрэммит оҕо сабыылаах да сүөһүөҕү түргэнник ааҕар.

Ааҕарга үөрэтии саамай эппиэттээх түгэнинэн, икки сүһүөҕү холбоон, тыл таһарыы

холбоон тыллары таһаарар үлэ эрдэттэн саҕаланыахтаах.

Учуутал сүрүн соруга оҕолор сүһүөхтээн ааҕыыттан түргэнник бүтүн тылларынан ааҕыыга киирэллэрин ситиһии буолар.

Сүһүөхтэри ааҕыыны анал бэлэмнэниллибит таблицаттан аахтарыллар.Оҕо үксэ сүһүөҕү ааҕар дьоҕурдаммытын кэннэ тылы аахтарыыга киириллэр.

Проект «Дьиэ кэргэнинэн о5о аа5ар дьо5урун сайыннарыы»

• Сыала: хас биирдии дьиэ кэргэҥҥэ кинигэ, кинигэни ааҕыы киһи духовнай баайын, ис санаатын, культуратын сайыннарарыгар сүдү оруоллааҕын ɵйдүүрүн ситиһэн, үөрэх ситимигэр киллэрэн, сүрүн сатабыллары ааҕыы нөҥүө кэтээн көрүү.
• Соруктара:
• - дьиэ кэргэн кинигэҕэ сыһыанын үɵрэтии;
• - оҕону кыра сааһыттан кинигэни сатаан кɵрɵ, ырыта, ааҕа, туһана үɵрэнэрин нөҥүө, оҕо саҥарар саҥата, тылын саппааһа, кэпсэтэр дьоҕура ситимнээх саҥата сайдарыгар үлэни тэрийии;
• - Иитии уонна үөрэх ситимигэр ааҕыыга дэгиттэр үөрүйэхтэр дьайыыларын кэтээн көрүү.
• Актуальноһа:
• XXI үйэ оҕото кинигэҕэ, кинигэни ааҕыыга сыһыана, таһыма тутахсыйда.

Ааҕыы 15 дэгиттэр сатабыллара:

9. Сааһылааһын

10. Талыы

11.Түмүктээһин

12.Чопчулааһын

13. Бэрэбиэркэлээһин

14. Сыаналааһын

15. Саҥарыы

• Ааҕыы
• Суруйуу
• Ырытыы

4. Кэпсээһин

5.Бырайыактааһын

6. Өйдөөһүн

7. Сабаҕалааһын

8. Дакаастааһын

Үөрэх дэгиттэр дьайыылара

Тус суолталаах дьайыы

Өйдөөһүн

( личностные)

Бэйэни салайынар,

дьаһанар дьайыы

Сабаҕалааһын

Сыаналааһын

Бодоруһарга үөрэнэр дьайыы

Чопчулааһын

Билиини – көрүүнү ылар дьайыы

(коммуникативные)

(регулятивные)

Түмүктээһин

(познавательные)

Бырайыактааһын

Сааһылааһын

Ааҕыы

Бэрэбиэркэлээһин

Суруйуу

Ырытыы

Кэпсээһин

Талыы

Саҥарыы

Дакаастааһын

Ааҕыы дэгиттэр дьайыыларын кэтээн көрүү  

дьайыылар

Тус суолталаах дьайыы

(личностные)

ойдооьун

Бэйэни салайынар, дьаһанар дьайыы

Аа5ыы

(регулятивные)

Чопчу

Бодоруһарга үөрэнэр дьайыы

лааьын

Быра

(коммуникативные)

Йыак

Солбу

йуу

Билиини-көрүүнү ылар дьайыы

Сааьы

тааьын

(познавательные)

лааьын

талыы

Дакаас

тааьын

Дьиэ кэргэнинэн ааҕыы

• Дьиэ кэргэнинэн аа5ыыны көҕүлээһин- оҕо ааҕар дьоҕурун сайыннарыыга биир саамай түмүгү биэрэр күүстээх ньыма буолар. Маҥнайгы кылаастан саҕалаан дьиэҕэ ааҕыыны тэрийиллэр: бэйэ ааҕыыта, ыалынан ааҕыы.

Араас гаджеттар олохпутугар тэтимнээхтик киирэн ааҕыыттан тэйии барда

Кинигэ сыаналаах буолан атыылаһар барыбытыгар кыаллыбат

Холобур буолар төрөппүт аҕыйах

Дьиэ кэргэн кинигэҕэ сыһыана –оҕо ааҕарыгар төһүү күүс

Уруок таһынан дьарык

Ааҕыы уруоктара

Ыалынан ааҕыы

Төрөппүтү кытта үлэ

Библиотека

Киинэ, театр

Ааҕарга көҕүлээһин

Ааҕыы

Ааҕыы сатабылын сайыннарарга ыытыллар үлэ көрүҥнэрэ

• Ааҕааччы дневнигэ
• Конкурстарга кыттыы
• Аахпыт кинигэҕэ бэйэ санаата
• Кинигэни атастаһыы
• Аахпыт кинигэни сырдатыы
• Библиотекаҕа уруоктар.

Кылаас салайааччыта

• нэһилиэк уонна оскуола библиотекатын кытта былааннаах үлэни тиһигин быспакка тэрийии
• Ааҕыыны көҕүлүүр сыаллаах конкурстары былааннаан ыытар, тэрээһиннэргэ кытыннарар

12

Ааҕыы эйгэтин тэрийии

• Литературнай викториналар, көрсүһүүлэр
• Кинигэ күннэрэ, кинигэ бырааһынньыга
• Ааҕар түмсүүлэр, куруһуоктар

Төрөппүтү кытта үлэ

• Дьиэ кэргэнинэн ааҕыыны тэрийии
• Кылаас таһынан үлэни тэрийсии
• Дьиэтээҕи библиотека

Конкурстар

• Уоланнар ааҕыылара
• Остуоруйа ааҕыыта
• Олонхо ааҕыыта
• Чабыр5ах
• Инсценировкалар
• Ырыа-тойук

Участие детей в литературных конкурсах