Ачык дәрескә план-конспект

Тема: Без үлемсез туган ил белән (Г.Кутуйның “Сагыну”нәсере буенча

Планлаштырылган нәтиҗәләр:

Метапредмет - Бөек ватан сугышы турында тарихи белешмәне искә төшерү; географик карта белән эшләү.

Предмет – Гадел Кутуйның тормыш юлы һәм иҗатын искә төшерү, “Сагыну” әсәрен өйрәнү, нәсер турында төшенчә бирү.

Шәхескә кагылышлы – балаларда туган илгә, халкыбыз батырлыгына мәхәббәт хисләре тәрбияләү.

Материал: дәреслек (1 нче кисәк, 88-91 нче битләр), эш дәфтәре (17,18 нче битләр).

Җиһазлау: мультимедиа проекторы, экран, слайдлар; Гадел Кутуй портреты, китаплары, туган як темасына ясалган рәсемнәр.

Дәрес барышы:

1. Мотивлаштыру-ориентлаштыру

1. Дәресне оештыру

Исәнләшү, хәлләр сорашу, яхшы кәеф теләп, дәресне башлау. Психологик уңай халәт булдыру.

1. Актуальләштерү

1. Укытучы, юнәлдерүче сораулар биреп, укучылар белән Бөек Ватан сугышында катнашкан язучыларыбыз турында әңгәмә оештыра.

• Сез Бөек ватан сугышында катнашкан кайсы язучыларны беләсез? (Укучылар төрле милләттән булган язучы-шагыйрьләрне саныйлар).

• Сугышта катнашкан татар язучыларын әйтегез.

• Бөек Ватан сугышы турында нинди кинофильмнар караганыгыз бар?

1. Уку мәсьәләсен кую.

Укытучы бүген дәрестә Бөек Ватан сугышы турында сөйләшәчәкләрен, язучы Гадел Кутуйның “Сагыну”әсәренә анализ ясаячакларын әйтә.

1. Уку мәсьәләсен өлешләп чишү

1. Авторның биографиясен искә төшерү. Укучылар татар телендә Гадел Кутуйның биографиясен сөйлиләр. Укытучы сораулар ярдәмендә укучыларның аңлавын тикшерә.

2. Г.Кутуйның “Сагыну” нәсерен 3 укучы яттан сөйли (татар кызы, рус малае һәм рус кызы)

3. Укытучы – сораулар бирә, укучылар җавап бирәләр:

• Укучылар, нәрсә ул –нәсер? (Бер укучы нәсергә рус телендә билгеләмә бирә).

• Нәсернең исеме – “Сагыну”, рус теленә бу сүз ничек тәрҗемә ителә? (Сагыну – тоска, скучать, дигән сүз).

• Балалар, ә сез сагынасызмы? Сезнең сагыну хисләрен кичергәнегез бармы? (Укучыларның җаваплары тыңлана).

• Нәсердә лирик герой нәрсәләрне сагына? (Туган илен, елгаларны, күлләрне, татар кызларын сагына...)

• Укучылар, әсәрдә яңа сүзләр бар, без аларны өйрәндек, тәрҗемә иттек. Әйдәгез, аларны тагын бер кат кабатлап китик. (Сүзләрне кабатлыйлар)

• Әсәрдәге геройны без ничек атыйбыз? (Лирик герой) Лирик геройның эчке дөньясы белән шагыйрьнең эчке дөньясы туры киләме? (Әйе, туры килә)

• Ә хәзер лирик герой сагынган туган илнең чикләрен ачыклыйк. Лирик герой хәзер кайда? (Ул Польшада, Германиягә таба бара) Польшаны һәм Туган илне географик картадан табып күрсәтәләр.

• Ул җиңеп барамы яисә җиңелеп китеп барамы? (Ул җиңеп Германиягә таба бара)

• Укучылар, әсәрдә капма –каршылык, контрастлык алымы бар. Ул солдатның эчке дөньясын ачу өчен кулланыла. Текстларыгызга карагыз әле, лирик герой әсәрдә нәрсәләр күрә чит илдә? (матур гөлләр). Дөрес,укучылар, ләкин ул нәрсәне сагына, нәрсә аңа шифа булыр иде? (Туган илнең әрем исе) Әрем- көчле исле үлән. Ләкин геойга, шушы солдатка матур гөлләр түгел, әрем исе дә җитә.

• Шулай ук, лирик герой чит ил елгаларын күргән, аларның суларын эчкән, ләкин ул нәрсәләрне сагына? (Идел, Арагва, Дим, Донны сагына). Картадан күрсәтәләр.

• Лирик герой Карпат тавына менгән, әмма ул кайсы тауларны сагына? (Эльбрус, Казбек тауларын) Картадан күрсәтәләр.

• Финляндия күлләре янында ял иткән лирик герой, ләкин нинди күлне сагына ул? (Аккош күлен сагына)

• Лирик герой чит ил кызларын күрә, алар аңа елмаялар, аны чакыралар. Әмма ул кемне сагына? (Туган илнең нечкә билләрен сагына) Ни өчен? (Чөнки алар аның туган телендә сөйләшәләр).

• Лирик герой мәйданга керә. Поляк җырларын ишетә. Ләкин аның нинди җырларны ишетәсе килә? (Татар халык җырларын тыңлыйсы килә)

• Укучылар, әйтегез әле, ә ни өчен “Сагындым, бик сагындым сине, Туган ил!” фразасы берничә тапкыр кабатлана? (Эмоциональлекне көчәйтү өчен) Лирик геройның сагынуы шулхәтле көчле, шуңа күрә кабатлаулар кулланыла.

• Ә хәзер, укучылар, Туган ил турындагы мәкальләрне карап китик. Сез бу мәкальләрне ничек аңлыйсыз? (Укучыларның җаваплары тыңлана).

1. Рефлексив бәяләү

1. Дәрескә гомуми бәя.

• Сез бүген нәрсәләр белдегез?

1. Өй эше: эш дәфтәрендәге биремнәрне эшләргә.