"Адалгыш" урок алтайского языка 4 класс

Предмет

Алтай тил (Алтайский язык)

Ӱредÿчи

Чичканова Чейне Валерьевна

Ӱредÿ учреждение

МБОУ «Мендур-Сокконская СОШ им. И.В.Шодоева»

Класс

4

Уроктыҥ темазы

Адалгыш (Имя существительное).

Уроктыҥ бÿдÿми

Jаҥы билгирлер алар урок (урок открытия нового знания)

Уроктыҥ бöлÿктери (Технология построения урока)

1. Ӱренерине ууламjылаганы (мотивация к учебной деятельности).

2. Билгирлерди эске алып, чокымдаары (актуализация знаний).

3. Ӱредÿ амаду тургузары (постановка учебной задачи урока).

4. Тургузылган амадуга jединери (реализация поставленной задачи на урок).

5. Jаҥы билгирди быжулаары (первичное закрепление).

6. Таҥынаҥ иш бÿдÿрери (самостоятельная работа с самопроверкой по эталону).

7. Билгирлерди бириктире катап кöрöри (включение в систему знаний и повторения).

9. Бÿдÿрген ишти, билгирлерди кемjиири ле чокымдаары (рефлексия учебной деятельности).

Уроктыҥ амадузы ла задачалары

(Цель и задачи урока)

Уроктыҥ ÿредÿ амадузын аайлаар, сагыжында тудар; адалгыштарды таныыр. Олордыҥ темдектерин jартаар (предметти темдектейт), тапкан сöс адалгыш деп jартаар; эрмек – куучында, эрмекте адалгыштардыҥ учурын jартаар.

Jединетен турултаар (Планируемые результаты)

Текши ÿредÿ эдилгелер (Метапредметные универсальные учебные действия):

Ӱренчиктиҥ öзÿмиле колбулу эдилгелер (Личностые):

- «бой – бойын оҥдооры», «öскö кижиниҥ санаа – шÿултези» деп оҥдомолдорды билери;

- алдынаҥ бойына ÿредÿ кандый учурлузын, билбезин билерине амадаары, ÿредÿзиниҥ jолын (маршрудын) талдаары.

Jаҥы билгирлер алар эдилгелер (Познавательные):

- ÿредÿ бичикте бойы аайланып, нени билбезин темдектеери, таныш эмес материалла иштерин пландаары;

- башка – башка бÿдÿмдÿ jетирÿлердеҥ керектÿзин табары;

- анализ эдип, учуралды тÿҥдештирип, бириктирип билери;

- бойы тÿп шÿÿлте эдип билери.

Бойын башкарынар эдилгелер (Регулятивные):

- ÿредÿ иштиҥ амадузын тургузып билери;

- ÿредÿ ишти бÿдÿрериниҥ планын тургузары;

- бойы jакылта тургузып билери, оныҥ амадузын, бÿдÿреририниҥ алгоритмин, бÿдÿргенин корректировать эдип, баалап билери;

- бÿдÿрген ижине критерийлерле баа берери.

Колбу тударыныҥ эдилгелери (Коммуникативные):

- диалог куучында туружары, öскö улустыҥ эрмек – куучынын оҥдооры, бойыныҥ санаа – шÿултезин чыгара айдары;

- группада иштеп, бой – бойыла jöптöжип билери.

Тöс оҥдомолдор

(Основные термины и понятия)

Куучын – эрмектиҥ бöлÿги, сöстиҥ учуры, тöс ло текши адалгыштар

Урокто тузаланар эп – аргалар (оборудование)

карточкалар, ÿлеер материал, карта-ребус

УМК

Бичик «Алтай тил» 4 класс, тургузаачы авторлор А.В. Белякова, К.К. Пиянтинова, Н.Н. Сабина

Уроктыҥ бöлÿктери

Ӱредÿчиниҥ ижи

Ӱренчиктиҥ ижи

Текши ÿредÿ эдилгелер

Ӱренерине ууламjылаганы

Амадузы: кажы ла ÿренчикти jакшы кÿÿн – тапту иштеерине, ÿренерине ууламjылаары.

Jакшылар, балдар! Отурар.

Тандакталып тан атты

Тамырланып кун чыкты

Мендур-Соккон jурттан

Мен Чейне Валерьевна

Слерге айылдап келдим.

Слер мениле кожо иштерге белен бе?

Бойыныҥ кÿÿнземелин коштой отурган ÿренчикке айдат.

Бойын башкарынар (Р).

Колбу тударыныҥ эдилгелери (К): öмö иштеерин ажындыра кöрöри.

Билгирлерди эске алып, чокымдаары

Амадузы: jаҥы материалды jартаарына болушту билгирлерди эске алынып, катап кöрÿп, ÿренчиктерди jаҥы темага белетеери.

Ӱредÿ амаду тургузары

Амадузы: уроктыҥ темазын ÿренчиктерле кожо чокымдаар

Jаҥы билгирди быжулаары

Амадузы: jаҥы алган билгирле тузаланары

Амыраар ой

Билгирлерди бириктире катап кöрöри

Амадузы: алган билгирлерди бириктире кöрöри

Бÿдÿрген ишти, билгирлерди кемjиири ле чокымдаары

Амадузы: ÿренчик тургускан амадузына jедингени, уроктоҥ бойына кандый jаҥы билгирлер алганы, бойыныҥ ижин ле класстыҥ ижин шиҥдеп, баалаары

Тегинду келбедим,

Билгирерди коруп келдим,

Табышкактар ла ребустар слерге экелдим.

Jазап угар.

- Биленин jааны кем?

- Бу jурукта не эмтир?

- Бугун бис кандый куучын-эрмектин болугин корорис?

- Тенеринен тужуп келди.

Jузун ондорин jайа салды.

- Кыс баланын ады?

Биске бу теманы ондоорго болужар бир кичинек видеокорулте. Лаптап корор. Кандый аймак керегинде таныгар.

Чын, бис бастырагыс Кан-Оозы аймакта jададыс, бистин аймак jурттарыла , jарлу улузыла, тындулары ла бай.

Эмди тетрадарды ачар, бугунги кунди бичигер. J j таныкты лаптап jараш эттирте бичигер.

Аймак – район, jурт – село, jурттар (бу сос канай бичилер? Эжизин айдып беригер.) – сёла, тынду – животные, биле – семья.

Эмди кажыла омолик Слер тындулардын аттарын бичигер. Слердин омолик jарлу улустын адын бичигер. Слер деремнелердин адын бичигер.

Кажыла омолик тапкан состориле эрмек тургузып ийзин

Айдарда, улустын, кырлардын, суулардын, jерлердин аттарын кандый таныктан бичиирис. Ол кандый адалгыш болор? Бастыра арткан адалгыштар кичинек таныктан бичиилер.

Ондо jурип турган ан-кушты кандый таныктан бичиирис? Бу кандый адалгыш болор? Темдектезе: талан-келен, саныскан, тулку, элик.

Адалгыштар jаныс ла оос ло текши эмес, коп тоодо ло ас тоодо турар. Биске оны jакшы ондорго бичикте таскаду 235 болужар. Бичиктерерди ачып ийер 108 букте. Jакылтазын кычырып ийер. Сурактардын ордына адалгыштар тургузып бичигер.

Карта-ребус

Бистин урок кажы jерде одуп туру.

Мен кажы jерден келгем?

Кан-Оозы аймакта кандый jурттар бар? Эн jаан jурттарды адап беригер.

Бистин аймакта кандый суу агып туру?

Албатынын эл-ойын откуретен jердин анды кандый? (Аттар jарыжар jери кайда?)

Кандый jакшы! Бистин карта буде берди.

Бис бугун кандый адалгыштарла таныштыс?

Кандый состор öс (текши) адалгыш деп айдылар?

- Слер санаанзар бÿгÿнги урокто иш jедимду болгонбо?

- Тема аайынча иштерди бÿдÿрерге jеҥил болды ба?

АДА

Ыш

Адалгыш

солоны

Солоны

Сос тунгак туйук таныкка токтозо, кожулатазы база тунгак туйуктан башталар

Öс адалгыштар. (имена собственные)

Текши адалгыштар (нарицательные существительные)

Бичикле, тетрадьла иштери

Ябоган, Экинур, Кырлык,

Бойын башкарынар (Р).

Колбу тударыныҥ эдилгелери (К): бойыныҥ шÿÿлтелерин чыгара айдары ла jартаары.

Бойын башкарынар (Р): урокто ÿредÿ иштиҥ амадузын тургузып билери (ÿредÿчинин болужыла);

Jаҥы билгирлер алар (П): таныш эмес материалды ÿренеринде кандый ÿзеери jетирÿ керек болорын темдектеери;

Колбу тудар (К): ÿредÿде ле jÿрÿмде учураган айалгаларда бойыныҥ санаа - шÿÿлтелзин оосло айдары.

Бойын башкарынар (Р): бойы бÿдÿргениниҥ чынын эмезе jастыразын ÿредÿчи берген кöргÿзÿле эмезе бойы алдында бÿдÿргениле тÿҥейлеп билери;

Колбу тудар (К):бойыныҥ санаа – шÿÿлтезин бÿдÿмjилеп, эрмек – куучыны кöнÿ, черчеҥ болоры.

Колбу тудар (К): бойыныҥ айтканына ширтилÿ болоры.