| О5олору тумуу | -О5олоор, уоскуйдубут хоспутугар киирэн олоробут - бугун биьиги дьарыкпытын коро кэллилэр, онон чуумпутук олоробут, бэрээдэкпитин кордоробут - биьиги хоьоон уорэппиппит , бары бииргэ хатылыаххайын эрэ Халтан сонум тимэ5э Ханна туьэн хаалла5ай Бэйи дьоммор эппэккэ Бэйэм тиктиэм буолла5а - маладьыастар | Киирэн хоско миэстэлэрин булан ороллор
Халтан сонум тимэ5э Ханна туьэн хаалла5ай Бэйи дьоммор эппэккэ Бэйэм тиктиэм буолла5а
| Уоскуйаллар, бол5омтолорун дьарыкка уураллар |
|
| - О5олоор, корун эрэ, биьиэхэ кимнээх эрэ ыалдьыттыы кэлбиттэр. Бу тугуй ? (куобах уонна балык ойууларын кордорор) - онтон бу тугуй? - бол5ойун эрэ, мин эьиэхэ куобах уонна балык туьунан кэпсээн кэпсиэм - Арай биирдэ олорбуттара эбитэ уьу куобах уонна балык, кинилэр до5ордуулар эбит. Халлааммыт тымныйбыт, кинилэр тонмуттар, дьиэлэрэ суох эбит. Кинилэр биир кун тыа устун хааман испиттэр. Уонна балык ойдоон кэлэн куобахха эппит: «Куобах биьиги бу аарыма мастарынан дьиэ туттуохха уонна онно олоруохха, сылаас буолуо5а, тонон бутуохпут этэ». Балыктаах, куобах дьиэ туттубуттар уонна иллээхтик эйэлээхтик кун бугуннэ диэри олороллор эбитэ уьу. - Хайа о5олоор, кэпсээни собулээтигит дуо? - бу кэпсээннэ туох эмит сыыьаны, дьиктини ойдоон иьиттигит ду? Бу кэпсээннэ тугу эрэ ал5ас сыыьа кэпсээбиттэр. Тугу сыыспыттарый? - Балык хаамар дуо? - Кини атахтаах дуо? - Балык тыа5а хама сылдьар буолааччы ду? - Чэ эрэ билигин балыктары чинчийэммит балык туьунан элбэ5и булуохпут уонна кэпсээммитигэр сыыьаны булуохпут. | - куобах
- балык (кэпсээн истэллэр)
- собулээтибит
- суох
- хаампат - ата5а суох (кэпсээнтэн сыыьаны булбаттар) | Ыйытыкка хоруй биэрэргэ уорэтии ; Бол5омтолоохтук истэллэрин сайыннарыы; О5олору кытта дьарык сыалын туруоран, ону ситиьэргэ тобул ууруу;
|
| Сурун этап | - балык уонна куобах туох уратылаахтарый? - куобах харахтаах, балык харахтаах дуо? Айахтаах дуо? Кутуруктаах дуо? - Ол аата балык куобахтан туох да уратыта суох дуо? - маладьыас, уратылаах - корун эрэ туох уратылаа5ый? - балыкпыт туохтан турарын коруоххэйин эрэ, бу тугуй? Бу тугуй? Онтон бу тугуй? Ол аата балкпыт туохтан турар эбитий? Тобо, ис, кутурук уонна лапчааннар - билигин мин эьиэхэ балыктары тунэтиэм, бу балыктар тоболоро , кутугуктара, лапчааннара ыьыллан хаалбыт ону эьиги миэхэ коннорон биэриэхтээххит -Онтон балыкпыт то5о ата5а суо5уй? онтон бу тугуй? - балык ууттан та5ыста5ына сатаан сир устун суурэр, хаамар дуо? Ор сиргэ тыынар дуо? - маладьыастар, ол аата балык ханна уоскууруй сиргэ, тыа5а дуо? - маладьыастар - Балыгы дьиэ5э иитиэххэ соп дуо? Балык дьиэтэ туох буолар эбитий? Мас дьиэ дуо? Хороон дуо? - маладьыастар, балыктары аквариумна иитиэххэ соп. Биьиги билигин эмиэ балыкпытын аквариумна коьорон коруохпут. (кумаа5ы балыгы дьэнкир иьиккэ угабыт, о5олор уу куталлар, хаамыска угаллар, аьаталлар) - Лапчааннар балыкка туохха наадаларый? - балыкпытын аквариумна коьордубут. Манан балыкпытын харайан буттубут дуо? Кун аайы балыкпытын хайыахтаахпытый? Уутун уларытар наада дуо? - маладьыастар. - билигин бары турабыт уонна «мунха» диэн оонньууну оонньуохпут - а5аларгыт мунхалыы барааччылар дуо? Мунха диэн тугуй? (Оонньуу быраабылатын быьаарабыт, оонньуубут) - олордубут, уоскуйдубут. - билигин мин эьиэхэ илиистэри биэрэбин манна эьиэхэ балыктар саспыттар. Бу балыктары буланныт краскалыахтааххыт. - Маладьыастар. |
- харахтаах, айахтаах, кутуруктаах - атын
- ата5а, илиитэ суох - тобото, иьэ, кутуруга, лапчааннар
(балыгы чаастарынан хомуйан таьаараллар, иитээччини кытта тэннэ сыыьаларын булан коннороллор) - кини хаампат
- суурбэт, хаампат, тыыммат
- ууга
- иитиэххэ соп, аквариум
(кумаа5ы балыгы дьэнкир иьиккэ угабыт, о5олор уу куталлар, хаамыска угаллар, аьаталлар)
- устарыгар
- аьатыахтаахпыт, уутун уларытыахтаахпыт
(оонньууллар)
(илиискэ баар кыыллартан балыктары булан кырааскалыыллар)
| Ыйытыкка хоруй биэрэллэрин сайыннарыы ; Икки кыылы тэннээн, уратыларын булалларын сайыннарыы; О5олор толкуйдуулларын сайыннарыы (то5о маннык буоларый? Арай бу маннык буолбата5ына хайдах буолуо этэй? Туохха бу наадалаа5ый?) Хас да чаастан сыалай уруьуйу таьаарыы; О5олор тарбахтарын, туталларын - хабалларын сайыннарыы; О5олор ыьыллан, кими да унту коппокко суурэллэрин сайыннарыы О5олор харандааьы тутан, ойуу линиятын кэспэккэ кырааскалыылларын сайыннарыы
|
| Тумук | - Дьэ эрэ о5олоор, балыктар тустарынан тугу биллибитий?
- билигин кэпсээмититтэн сыыьалары булабыт дуо? (кэпсээни хаттаан истии сыыьаны булуу; балык хаампат, тыа5а сылдьыбат кини уу кыыла, балык дьиэтэ аквариум) - маладьыастар, кэпсээммитигэр сыыьалары буллубут. Дьарыкка бол5омтолоохтук олорбуккутагар махтал! Ытыс тыаьын бэйэбэйэбитигэр бэлэхтиибит. | - кинилэр ууга усталлар, хаампаттар, аквариумна иитиэххэ соп, килиэбинэн аьатабыт - балык сатаан хаампат, дьиэ5э олорбот кинини аквариумна иитиэххэ соп | Дьарыкка тугу билбиттэрин кэпсииргэ уорэтии; Дьарыкка ылбыт билиилэрин туьанан кэпсээнтэн сыыьаны булан, коннороллоругэр уорэтии;
|
164
186 932 
