Алкиндер,касиеттери,алынышы,колдонулушу.

Алкиндер

Касиеттери,алынышы,

колдонулушу.

Ацетилен:

Ацетилен

газ, жытсыз;

Сууда жана органикалык эриткичтерде начар эрийт.

Алкиндердин молекулалык массасы -өскөн сайын кайноо температуралары жогорулайт.

Кошулуу реакциясы

Электрофилдик кошулуу

Галогендердин кошулуусу-галогендоо

1,2-дибромэтен

1,1,2,2-тетрабромэтан

H – C ≡ C – H + Br 2 → H – C = C – H

+ Br 2 → Br 2 C H – C H Br 2

| |

Br Br

Кошулуу реакциясы

Суутектин кошулуусу – гидрлөө

C H ≡ C – CH 2 – CH 3 + H 2 C H 2 = C H – CH 2 – CH 3 +

Бутен-1

+ H 2 C H 3 – C H 2 – CH 2 – CH 3

Бутан

Уксус альдегиди

Кошулуу реакциясы

Сууну кошуп алуу – гидратациялоо

H + , Hg 2+

Кучеровдун реакциясы

H + , Hg 2+

H + , Hg 2+

HC ≡ CH + H 2 O H 2 C = CH – OH H 3 C – CHO

Винил спирти

Енолдордун жана альдегиддердин бири-бирине айлануу кубулушун кето-енольдук таутомерия деп атайбыз

Кошулуу реакциясы

H + , Hg 2+

Сууну кошулуусу – гидратациялоо

Кучеровдун реакциясы

H + , Hg 2+

H + , Hg 2+

HC ≡ CH + H 2 O H 2 C = CH – OH H 3 C – CHO

Винил спирт

Уксус альдегид

Енол

H + , Hg 2+

H + , Hg 2+

H 3 C – C ≡ CH + H 2 O H 3 C – C = CH 2 H 3 C – CO – CH 3

|

OH

Ацетон

Кошулуу реакциясы

Галогенсуутектин кошулуусу

Галогенсуутектин кошулуусу эки стадияда жүрөт,экөөндө тең Марковниковдун эрежеси боюнча жүрөт .

C H ≡ C – CH 2 – CH 3 + 2 H Cl → CH 3 – CCl 2 – CH 2 – CH 3

2,2-дихлорбутан

Ацетиленди тримеризациялоо

3HC ≡ CH

Бензол

Бертло

Пьер Эжен Марселен

(1827 –1907 жж)

1866 жылы М. Бертло 1-жолу бензолду ацетиленден алган.

Зелинский

Николай Дмитриевич

(1861 –1953 жж.)

Бензолду ацетиленден алууда катализатор болуп углерод (активдештирилген комур ) иштетилгенин тапкан.

Зелинскийдин реакциясы

Ацетиленди димеризациялоо

CuCl, NH 4 Cl

2HC ≡ CH HC ≡ C – CH = CH 2

Ацетилендик горелка

Винилацетилен

Толук кычкылдануу (куйуу)

2C 2 H 2 + 5O 2 → 4 C O 2 ↑ + 2 H 2 O

суу

Комур кычкыл газ

Алкиндердин алынышы

Өнөр жайда алуу

метандан

2CH 4 HC ≡ CH + 3H 2 ↑

Бертло

Пьер Эжен Марселен

(1827 –1907 гг.)

1868 жылы ацетиленди, метан аркылуу электр тогун өткөрүп алган .

Алкиндердин алынышы

Метанды пиролиздөө

Суутек

6CH 4 + O 2 2HC ≡ CH + 2 CO + 10 H 2 ↑

Комуртектин кычкылы (II)

Алкиндердин алынышы

Лабораторияда алуу

CaC 2

CaC 2 + 2H 2 O → HC ≡ CH + Ca(OH) 2

CaO + 3C CaC 2 + CO

CaCO 3 CaO + CO 2 ↑

Алкиндердин алынышы

Лабораторияда алуу

CaC 2 + 2H 2 O → HC ≡ CH + Ca(OH) 2

Дегидрогалогендоо

H 3 C – CH – CH – CH 3 + 2KOH (с.э.) H 3 C – C ≡ CH + 2KBr + 2H 2 O

| |

Br Br

Алкиндердин колдонулушу

Металлдарды сваркалоо жана кесуу

Органикалык заттарды алууда

Алкиндердин колдонулушу

Альдегиддерди жана кетондорду алууда

Эриткичтерди алуу

Каучуктарды жана башка полимерлерди алуу