Апавяданне "Бондар"

Змітрок Бядуля. Апавяданне «Бондар»

Мэта: мяркуецца, што навучэнцы запомняць асноўныя факты з біяграфіі

Змітрака Бядулі; абгрунтуюць жанр твора і складуць план

апавядання; прааналізуюць вобраз галоўнага героя; ахарактарызуюць

стаўленне іншых герояў да Данілы; вызначаць мастацкую адметнасць

апавядання «Бондар».

Задачы развіцця і выхавання асобы навучэнцаў: стварыць умовы для

фарміравання і развіцця ўмення працаваць з тэкстам; аналізаваць,

структураваць і параўноўваць інфармацыю; выказваць і аргумента-

ваць свае думкі; садзейнічаць выхаванню эмпатыі, асуджэння эстэтычнай

неразвітасці, чэрствасці і абыякавасці.

Абсталяванне: вучэбны дапаможнік па беларускай літаратуры

для 10 класа; апавяданне «Бондар» Змітрака Бядулі; выявы: санкі,

фотаздымак Максіма Багдановіча, скульптура Заіра Азгура «Сымон-

музыка»; дыдактычны раздатачны матэрыял.

Ход урока

I. Арыенціровачна-матывацыйны этап.

Арганізацыйны момант. Стварэнне псіхалагічнага настрою.

- Што яднае прапанаваныя выявы (санкі, скульптура ў

Мінску Заіра Азгура «Сымон-музыка», партрэт Максіма Багановіча.)

2

(Вучні выказваюць свае думкі і меркаванні. Добра, калі

погляды супярэчлівыя. У выніку размовы настаўнік павінен

падвесці іх да думкі, што яднае гэтыя выявы талент.

Талент патрэбен, каб зрабіць такую рэч з дрэва, талентам

быў надзелены Сымон-музыка, загадку таленту Максіма

Багдановіча разгадваем да сённяшняга дня.)

Праблемнае пытанне.

Як вы думаеце, талент -- гэта дар Бога ці яго пакаран-

не? (Настаўнік слухае, прымае першапачатковыя меркаванні

вучняў і пакідае пытанне адкрытым.)

Мэтавызначэнне.

-Сёння на ўроку мы будзем гаварыць пра талент Змітрака

Бядулі. Больш падрабязна спынімся на яго апавяданні «Бон-

дар». Прапаную вам вызначыць мэты нашага ўрока. (Настаўнік

выслухоўвае прапановы і разам з вучнямі фармулюе мэты

ўрока.) Спадзяюся, што напрыканцы ўрока вы зможаце:

запомніць (2-3-4) факты з біяграфіі Змітрака Бядулі;

•абгрунтаваць жанр твора і скласці план;

прааналізаваць вобраз галоўнага героя твора;

• ахарактарызаваць стаўленне іншых герояў да Данілы;

• вызначыць мастацкую адметнасць апавядання «Бондар».

II. Аперацыйна-пазнавальны этап.

Франтальная гутарка.

- Звярніцеся да стужкі часу. (У раздрукаваным варыянце

прапанавана вучням.) На ёй размешчаны вызначальныя даты ў

біяграфіі Змітрака Бядулі. Абапіраючыся на веды па гісторыі,

назавіце падзеі, якія змянілі жыццё ўсёй краіны. Як яны, на

вашу думку, адбіліся на біяграфіі пісьменніка?

1926 год

1915 год

1913 год

Нарадзіўся Змітрок Бядуля (Самуіл Плаўнік) у вёсцы Пасадзец Мінскай вобласці.

1941 год

Паэт памӗр ва Уральску ад інфаркту.

1917 год

Қастрычніцкая рэвалюцыя

1914 год

Фізкультхвілінка.

Праца ў групах.

(Клас дзеліцца на 4 групы. Кожная група запаўняе і пасля

агучвае звесткі толькі па адной даце ў жыцці паэта. Пры

адказе групы вучні слухаюць і запаўняюць калонкі. Вучні ка-

рыстаюцца матэрыялам вучэбнага дапаможніка, с. 162-163 .)

Слова настаўніка.

- А вы ведалі, што ў сям'і Змітрака Бядулі ўсе валодалі

нейкім рамяством? Маці шыла каптуры, дзед Лейзар рабіў мед-

нае начынне - імбрыкі, конаўкі чарпакі і місы. Ды і сам Змітрок

падзарабляў разьбой па дрэве. Выразаў для аднакласнікаў пе-

налы, скрынкі, нават цацачныя скрыпачкі. Таму невыпадкова

з-пад яго пяра выйшаў твор «Бондар». [3, с. 161]

Праца ў групах.

1 група.

Дакажыце, што жанр твора «Бондар» - апавяданне. Скла-

дзіце цытатны план твора і абгрунтуйце свой выбар.

Даведка:

Апавяданне - празаічны твор, які грунтуецца на адным

эпізодзе, раскрываецца характар аднаго персанажа.

Прыкладны адказ:

1. «Стары Даніла славіўся на цэлую ваколіцу сваімі

вырабамі…»

2.

«Даніла рыхтуецца да новай цікавай працы».

3. «…Пані пажадала мець у сваёй гаспадарцы хвалёную ра-

боту "залатых рук" Данілы».

4. «Даніла гарэў на сваім уласным агні. Даніла лез усё вы-

шэй і вышэй па невідочнай лесвіцы».

5. «Гэта былі не вёдры, не начоўкі, не

лыжкі, а дзіўны сон пекных форм».

6. «Яго скінулі з гары ў глыбокую яму».

2 група.

«Амаль усе таленты хоць кропельку паэты, нават сталяры,

калі яны таленавітыя» (Фёдар Дастаеўскі).

- Ці пагаджаецеся вы з выказваннем Ф. Дастаеўскага? Пад-

мацуйце яго цытату прыкладамі з тэксту апавядання Змітрака

Бядулі. Адказ аформіце ў выглядзе табліцы.

4

Прыкладны адказ:

3 група.

«Для прызнання таленту патрэбен талент прызнання» (Ула-

дзімір Галабародзька).

- Як вы разумееце гэта выказванне? Складзіце кластар «Су-

вязь вобраза Данілы з іншымі персанажамі». Пракаменціруйце,

якія адносіны звязваюць герояў.

Прыкладны адказ:

4 група.

Знайдзіце мастацкія тропы ў апавяданні, занатуйце ў таблі-

цу. Вызначце іх ролю ў творы.

5

Прыкладны адказ:

Прэзентацыя вынікаў работы.

(Групы адказваюць, а вучні слухаюць і занатоўваюць вы-

сновы ў сшытак.)

III. Рэфлексійна-ацэначны этап.

Зварот да праблемнага пытання.

- Як вы думаеце, талент - гэта дар Бога ці яго пакаранне?

Як цяпер вы адказалі б на праблемнае пытанне?

Рэфлексія.

ў творы, сёння? Прывядзіце прыклады.

- Твор напісаны сто год таму назад. Жыццё беларусаў з

таго часу значна змянілася. Ці актуальныя праблемы, узнятыя

6

Падвядзенне вынікаў урока. Қаменціраванае выстаўленне

адзнак.

- Ці справіліся вы з пастаўленымі мэтамі ўрока? Што было

найбольш цікавым для вас?

Дамашняе заданне.

Прачытаць вершы У. Дубоўкі «О Беларусь, мая шыпшына»,

«Залатая асенняя раніца», «Родная мова, цудоўная мова!»