" Архип Георгиевич Кудрин-Аба5ыыныскай"

• Карпова Жанна Владимировна-саха тылын, литературатын учуутала
• Дьокуускай куорат 1 н үө мэрдээх орто оскуолата

Презентация: «Архип Георгиевич Кудрин-Аба5ыыныскай»

Телефон: 89640769770

Архип Георгиевич Кудрин – Аба5ыыныскай- поэт, тылбаасчыт.

Тохсунньу 20 к ү н ү гэр 1907 сыллаахха Ө л үѳ х ү мэ улуу һ угар Аба5а нэ һ илиэгэр дьада ҥ ы дьиэ кэргэ ҥҥ э

уол о5о к ү н сирин к ѳ рб ү тэ.

Кудриннар уолларын Архип диэн с ү рэхтээбиттэрэ.

С женой Дарьей Поповой

Архип Георгиевич Кудрин

Якутскайдаа5ы педагогическай техникуму б ү тэрэн,

Иркутскай педагогическай институтугар үѳрэнэн учуутал идэлэммитэ.

Среди сотрудников радиокомитета

Тыа сиригэр учууталлаабыта,

«Эдэр большевик», «Бэлэм буол» ха һ ыаттарга, Якутскайдаа5ы кинигэ издательствотыгар үлэлээбитэ

Аба5ыыныскай

айар үлэтэ 1923 сыллаахтан са5аламмыта.

1927 с. «Хо һ ооннор уонна ырыалар» диэн бастакы хомуурунньуга тахсыбыта.

Лирик поэт.

• Саха сирин кэрэ айыл5ата;
• Ийэ5э дири ҥ ытыктабыл;
• Тапталлаах до5ору ахтыы;
• Т ѳ р ѳѳ б ү т т ѳ р ү т сиргэ тарды һ ыы;
• Искусство ки һ и дуу һ атыгар дьайар к үүһ э.

Т ѳ р ѳѳ б ү т дойду ахтыл5ана

Өлг ѳ м үү н үү тускулуур,

Ийэ сирим, миигин эн

Итии эйэ5эс тыллааты ҥ ,

Ло һ уор туорах суугунуур.

К ѳ т ѳ р кынат санаалааты ҥ ,

К үѳ ххэ к ѳҥү л к ѳ чч ү тэн.

Аанньаах албан буолага –

Ахтыл5аннаах Аба5ам,

Ү ѳ рэ-к ѳ т ѳ саныахтык,

Үрд ү к үү н үү н бар5аран

Ү ү нэр-сайдар тускуллааты ҥ .

Үч ү гэйин барахсан.

Итии т ѳ л ѳ н тапталлааты ҥ ,

С үү рбэ сыллаах ахтыл5ан

Ирэн иэйэ ыллыахтык.

С ү рэхпиттэн арахпат,-

Басты ҥ махтал-эйиэхэ,

Т ү б ү к-т ү рг үѳ н да кэммэр

Бар5ардыбыт Ийэ буорбар,

Т үһүү р т үү л ү м эти ҥ эн.

Т ѳ р ѳ пп ү т, ииппит норуоппар

Т ѳ л ѳ н тыллаах э5эрдэ!

Э һ иэкэйдээх толоо ҥҥ ор

Эргилинним эн о5о ҥ ,

Ырыа буолбут к үѳ х уйгу ҥ

Ыпсарыахтын хо һ ооммун.

Саха сирин кэрэ

айыл5ата

К ү ндээр к ү н, сырамныы эн сандаар!

К үѳ х к ѳ рг ү н хайа ким ыллаабат?

Ол к ү нтэн бу кэмнэ поэттар

Эйиэхэ махталы туойаллар,

Уйгугун, илгэ5ин бэлиэтээн

Э5эрдэ, бокулуон уураллар .

Былыттар-баарыстаах туос тыылар

К үѳ х бай5ал – киэ ҥ халлаан урсунан

Быралгы со5уруу усталлар,

К ү н уотун к ү л ү мэр оонньууллар.

Былыттар, к ѳ рд ѳ лб ү н ылыны ҥ ,

Туос тыыга поэты олорду ҥ ,

Былыттар, к ѳ т ү т ү ҥ халлаа ҥҥ а,

Тунал5ан дьиримниир урсу ҥҥ а!

Турурук-турук-тур! Тойуктаах

Турулуур тура5ас тулаайах

Туруйа турууктуу т үѳ сп ү тэ,

Тура ҥҥ а туман т үү н т ү сп ү тэ.

Туруйа тобурах то5ойун

Турууктуу, турулуу туойбута,

Тура ҥҥ а туундара толоонун

Турурук-турук-тур туойбута.

Искусство ки һ и

дуу һ атыгар дьайар к үүһ э

Истэ5иэн, музыка дор5ооно дьырылыыр, кэрэтиэн!

Имэ ҥ нээх дор5ооно муоралыы долгуран дьиктитиэн!

Оо, к ѳ м ү с таммахтар, дьырылаа ҥ ,

К ѳ рд ѳ лб ү н кээ һ имэ ҥ ,

Оо, ѳсс ѳ ыл оонньоо ҥ .

К ѳ чч ү т үҥ , ырыабын минньити ҥ , оо, ү ѳ рду ҥ !

Истэ5иэн, эриэккэс дьырылыыр дор5ооннор оонньууллар…

Буойун поэт

Бары к үүһү -фро ҥҥ а

Хара былыт

Халлаан кырсын

Сабардаата,

Хааннаах илбис

Хара суора

Хаа5ыр5аата…

Ийэ сиргэ

Фашист баанда

Саба т ү стэ

Т үѳ к ү нн үү …

К ѳҥү л норуот

Дохсун уордайыыта

Эти ҥ буола - буола

Өст ѳѳ х үрд ү гэр дьаа һ ыйда-

Кутаа уотунан дапсыйда.

Тылбаасчыт

Улуу нуучча суруйааччыларын

Пушкин, Тургенев, Горькай, Маяковскай, Лебедев-Кумач, Михалков, Барто, уо.д.а айымньыларын тылбаастаабыта.

Сорох хо һ ооно ырыа буолбуттара: «К үѳ рэгэй», «К үѳ х», «До5оор, до5оор», «К ү р ү лэс к ү рг үѳ м к ү ннэргэ» - к ү н б ү г үҥҥ ээ ҥҥ э дылы ылланаллар.

  Кини 30-тан тахса сыл айан, үлэлээн, 20-тэн тахса хо һ оон кинигэлэрин бэчээттэппитэ, ырыалары, поэмалары суруйбута.

Бала5ан ыйын 22 к ү н ү гэр 1960 с. ѳлб ү тэ.

105

1977 сыллаахха Өл үѳ х ү мэ улуу һ ун Аба5а нэ һ илиэгэр Архип Георгиевич Кудри ҥҥа – Аба5ыыныскайга аналлаах мемориальнай музей арыйбыттара

1938 с.

Аба5ыыныскай дьиэ кэргэнэ:

Кэргэнэ Д.Д.Попова уонна кэргэнин ийэтэ, э һ этэ

1945 с.

Аба5ыыныскай уонна Эллэй кэргэннэринээн

Аба5ыыныскай кыргыттарын кытта: Юдиана уонна Айталина

Суруйааччылар уонна учууталлар Мемориальнай музей арыллыытыгар

Норуот уола Аба5ыыныскай кэриэ һ игэр

Өлб ү т ү м да и һ ин

Тыл к үүһ э тириэриэ,

Үйэлээх кэриэ һ им

Тыыннаахпын биллэриэ.

Дьон-норуот с ү рэ5эр

Тиллэммин к ѳ ст үѳ 5 ү м,

Дьолломмут ү ѳ р үү бэр

Мин ѳ р ѳ к ѳ т үѳ 5 ү м

Архип Георгиевич Кудрин – Аба5ыыныскай- поэт, тылбаасчыт.