Արտագրություններ

ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ԱՐՏԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՆ ՏԱՐՐԱԿԱՆ ԴԱՍԱՐԱՆՆԵՐՈՒՄ

Ստեղծագործական արտագրությունները տարրական բոլոր դասարաններում լայն կիրառություն ունեն: Առաջադրանքը ուղեկցվում է անցած ուղղագրական, լեզվական, բառիմաստային, բառակազմական կամ տրամաբանական աշխատանքի կատարումով: Այս դեպքում արտագրությունն առավել զարգացնող է և հետաքրքիր: Միօրինակ արտագրությունը կարող է ձանձրացնել երեխային, իսկ լրացուցիչ որևէ առաջադրանքը հետաքրքրություն է առաջացնում, և երեխան այն կատարում է հաճույքով:

Արտագրության տեսակներն են.

1. Արտագրել՝ ընտրելով պահանջված բառերը, նախադասաությունները (սա կոչվում է նաև ընտրովի արտագրություն):

2. Արտագրել՝ խմբավորելով տրված բառերը, նախադասությունները:

3. Արտագրել՝ ընդգծելով պահանջված բառերը, նախադասությունները:

4. Արտագրել՝ տեղադրելով բաց թողած տառերը:

5. Արտագրել՝ տեղադրելով բաց թողած բառերը:

6. Արտագրել՝ փոփոխելով բառերը, նախադասությունները, տեքստը:

7. Արտագրել՝ վերականգնելով ձևափոխված տեքստը:

Բազմամյա աշխատանքային փորձս ցույց է տվել, որ այսպիսի նպատակային արտագրությունները հանգեցնում են դրական արդյունքի:

Ստորև ներկայացնում եմ նմանատիպ առաջադրանքների մի քանի նմուշ օրինակ:

ՆՄՈՒՇ ՕՐԻՆԱԿՆԵՐ

1. Արտագրել՝ ընտրելով միայն ձայնավորով սկսվող բառերը:

Չամիչ, Հասմիկ, Անահիտ, գազար, գույն, ընկույզ, էկրան, ցերեկ, գիծ, ընտիր, իմանալ, ձեռնոց, մոծակ, ուղիղ, արծիվ, վիճել, ընկնել, հեծանիվ, դելֆին, օտար:

Թիրախ խումբ՝ առաջին դասարան:

2. Արտագրել միայն գոյական + ածական բառակապակցությունները:

Կանաչազարդ լանջին ամեն օր արածում էին երեք այծեր: Նրանք շոգ կեսօրին քչքչան առվակից ջուր էին խմում ու զովանում: Հետո սաղարթախիտ ծառի հով ստվերում քնում էին միասին: Երեկոյան լանջի նեղ կածանով տուն էին դառնում միասին: Ամեն օր մի չար գայլ էր հեռվից նայում այծերին: Նա չէր համարձակվում միայնակ մոտենալ այծերին: Իսկ ուրախ, անհոգ այծերն արածում էին լանջի թավ կանաչը:

Թիրախ խումբ՝ երրորդ դասարան:

3. Արտագրել՝ ընդգծել.

ա) Թվականները

Կապիկն արդեն վաթսուն տարեկան էր: Քանի որ նա ծերացել էր, լավ չէր տեսնում: Նա գնում է հինգ-վեվ ակնոց, որոնք նա դնում է մեկ գլխին, մեկ պոչին, իսկ ապակին լույս չի տալիս կապիկին: Զայրանում է կապիկը, դեն նետում ակնոցը և ջարդում:

բ) Ածականները

Կեսօրին բարալիկ ճյուղը սկսեց ճրճրթալ: Բողբոջներն էին պայթում: Նրանք դեն էին նետում ձմեռային զգեստները: Զգույշ բացվեցին փոքրիկ բողբոջները: Արդեն հաջորդ օրը բարալիկ ճյուղն ամբողջովին ծածկված էր կանաչով: Հանկարծ ինչ-որ բան փայլատակեց: Վախեցած տերևները հպվեցին իրար: Նրանք առաջին անգամ էին ընկել անձրևի տակ: Հետո քամին խաղաղվեց, անձրևը դադարեց: Վերջալույսին տիրեց անդորրը: Փոքրիկ ու թույլ տերևները ցավով էին ընդունում անձրևի կաթիլների ծանր հարվածները:

Թիրախ խումբ՝ չորրորդ դասարան:

4. Տեղադրել բաց թողած տառերը:

Շո _ օր էր: Հակո _ պապն իր որ _ ու հետ նստել էր դարպասի մոտ: Նա թրջած

փա _ փուկ սր _ իչը գցել էր թիկունքին: Հակո_ պապը մտածում էր գյուղի հո _ սերի մասին: Նա գյուղի միակ դար _ ինն է: Որդին Հակո _ պապի օ _ նականն է:

Դար _ նոցում նա սր _ ում է գործիքները:

Թիրախ խումբ՝ երկրորդ դասարան:

5. Տեղադրել բաց թողած բառերը (ձի, ձիու, ձիով, ձիուն ):

Համբարձումը թամբեց ________ և ճամփա ընկավ: ________ ճամփորդելը նրա սիրելի զբաղմունքն է: Այսօր նա ամբողջ օրը կլինի դաշտերում, երեկոյան կվերադառնա: _______ Համբարձումի մտերիմ ընկերն է: Նա միշտ խնամքով է վերաբերվում իր _______: _______ սպիտակ է, այդ պատճառով էլ Համբարձումը _______ անունը դրել է Սպիտակաձյունիկ:

Թիրախ խումբ՝ երրորդ դասարան:

6. Ընդգծված բառերը փոխարինել հոմանիշներով:

Պարտեզում բացվել էին մի գեղեցիկ կակաչ ու իր քնքուշ մանուշակ: Կակաչը հպարտանում էր իր վառ կարմիր գույնով: Նա մի անգամ նույնիսկ ծաղրեց մանուշակին: Հենց այդ ժամանակ փոքրիկ Հրաչիկը մտավ պարտեզ: Նա ցանկանում էր գեղեցիկ ծաղիկների մի փունջ կապել: Այդ օրը նրա մայրիկի ծննդյան օրն էր:

Թիրախ խումբ՝ երկրորդ դասարան:

7. Արտագրել՝ վերականգնելով ձևափոխված տեքստը:

ա) Որսորդը վախից գունատվեց ու դողդողալով շշնջաց. «Ինձ միայն հետք է պետք, ոչ թե առյուծը»: Փայտահատը պատասխանեց, որ ինքը հենց առյուծին ցույց կտա: Մի որսորդ առյուծի հետք էր փնտրում: Նա փայտահատին հարցրեց, թե արդյոք նա չի տեսել առյուծի հետքը կամ որջը:

Ընդգծել բայերը:

Թիրախ խումբ՝ չորրորդ դասարան:

բ) Մի չար տղա ձագերին տուն տարավ: Ծառի վրա մի թռչունի բույն կար: Երբ մայր թռչունը վերադարձավ, բույնը դատարկ գտավ: Նրանք չէին կարողանում թռչել: Այդ բնի մեջ երեք փոքրիկ ձագ կար:

Ընդգծել իր ցույց տվող գոյականները:

Թիրախ խումբ՝ երրորդ դասարան: