| Сыныбы | 7"В" | 25. 01. 2016 жыл.
|
|
| Пән | Биология |
| Сағат | 1 |
| Тақырып | Бунақденелілердің шөпқоректі, жыртқыш, паразит және аса паразит өкілдері. Зиянкес бунақденелілермен күресудің биологиялық әдісі. Бунақденелілерді қорғау |
| Мақсаты | Оқушыларға шөпқоректі, жыртқыш және паразит бунақденелілер туралы түсінік қалыптастырып, олармен күресудің биологиялық әдісімен таныстыру. |
| Тәрбиелік: | Ұйымшылдыққа бір - бірінің пікірлерін тыңдай білуге жолдастық көмек көрсете білуге баулу.
|
| Дамытушылық: | Оқушылардың танымдылық қабілетін арттыра отырып, бунақденелілерді ғылыми түрде сипаттай білу.
|
| Әдіс-тәсіл: | СТО.АКТ. Топтық жұмыс.Сұрақ - жауап, пікірталас.
|
| Сабақтың пәнаралық байланысы | Салауаттану, медицина, ботаника, экология |
| Сабақтың көрнекілігі: | Интерактивті тақта, А4форматы, маркерлер |
| Сабақтың барысы: Ұйымдастыру: Психологиялық ахуал тудыру. Сергіту сәті (3мин) | а) оқушылармен амандасу; ә) оқушыларды түгендеу; б) сабаққа дайындығын тексеру.
|
| Үй тапсырма сұрау "Қызығушылық-ты ояту" (3мин) | Биологиялық диктант.
Бунақделелілерді зерттейтін ғылым.............................. деп аталады. Баларалармен құмырсқалар .............................. отрядына жатады. Баларалар тобын..........................., ......................, ............................ құрайды. ....................................... құрсақ астында балауыз жасайтын без болады.Балауыздан .......................... жасайды. Кәрездегі кішкене ұяшықтардағы жұмыртқалардан ..............................., ал үлкен ұядағы жұмыртқадан ..................................... өсіп шығады. Құмырсқалар тобы ........................., ......................., ..........................., ................... құралған. Көбеюге қабілетсіз құмырсқалар ..................................... деп аталады. Жұмысшы құмырсқалар ............................................................. қызметтерін атқарады. Шілде айында................................. ...................................................құмырсқалар пайда болады. |
| Жаңа сабақ "Мағынаны тану" (25мин)
(5 мин)
| Бейне ролик көрсету. (3 мин)
1. "Инсерт" әдісі. Мәтінмен жұмыс. Постер қорғау. Әр топқа мәтін үлестіру. І топ. Шөпқоректі бунақденелілер. ІІ топ. Жыртқыш бунақденелілер. ІІІ топ. Паразит және аса паразит бунақденелілер. IV топ. Зиянкес бунақденелілер мен күресу әдістері және оларды қорғау.
"Кім мерген" ойыны 1. Жаяушегіртке деген не және олардың тобы не деп аталады? 2.Қанқызы қандай жәндік және олардың ауылшаруашылығындағы маңызы қандай? 3. Бөгелектер дернәсілдерінің әртүрлі иеде даму ерекшеліктеріне байланысты аталатын атауларын және қай жануарларды тіршілік ететіндігін айтың. 4.Толық зерттелмегендіктен Қазақстан Қызыл кітабына енгізілген, пайдалы жыртқыш жәндік. |
| Сабақты бекіту "Ой толғаныс" (3мин)
| "Ойлан тап" әдісі:
1. Неліктен баларалар адамды шақса, өліп қалады, ал бунақденелілерді шақса тіршілігін жалғастыра береді?
2. Неліктен өрмекауға өрмекшілердің өздері түспейді, еркін жүріп тұрады да, ұшып жүрген жәндіктер шырмалып қалады? |
| Сабақты бағалау (3 мин) | Сабаққа қатысып отырған оқушыларды бағалау критерийі арқылы бағалаймын. |
| Рефлексия (2 мин) | Алақан стратегияы. |
| Үйге тапсырма (1 мин) | Тақырыпты оқып, "Ауру таратушы бунақденелілер және олармен күресу шаралары" тақырыбында хабарлама жазу. |
Сәйкестендіру кестесі.
| № | Орядтары | Түрлері | Жауабы |
| 1 | Турақанаттылар | А) қоңыздар | Ә |
| 2 | Жарғаққанаттылар | Ә) шегіртке, шекшек, бұзаубас | Б |
| 3 | Теңқанаттылар | Б) құмырсқа, балара, шаншар | В |
| 4 | Қатқылқанаттылар
| В) біте | А |
| 5 | Қосқанаттылар | Г) көбелек | Д |
| 6 | Қабыршаққанаттылар | Д) маса, шіркей, шыбын | Г |
Биологиялық диктант. Жауабы
Бунақделелілерді зерттейтін ғылым энтомология деп аталады. Балара лар мен құмырсқалар жарғаққанаттылар отрядына жатады. Баларалар тобын жұмысшы аралар, аналық ара, аталық трутеньдер құрайды. Жұмысшы балараның құрсақ астында балауыз жасайтын без болады.Балауыздан алты қырлы кәрездер жасайды. Кәрездегі кішкене ұяшықтардағы жұмыртқалардан жұмысшы баларалар, ал үлкен ұядағы жұмыртқадан болашық аналық ара өсіп шығады.
Құмырсқалар тобы жұмысшы, аналық, аталық, әскер құмырсқалардан құралған. Көбеюге қабілетсіз құмырсқалар жұмысшы құмырсқа деп аталады. Жұмысшы құмырсқалар қорек тауып, аналық пен дернәсілдерді қоректендіру қызметтерін атқарады. Шілдеде қанатты аталық және аналық құмырсқалар пайда болады.
"Кім мерген". Жауаптары
1.Жаяушегіртке деп шегірткенің қанатсыз дернәсілдерін, ал
жаяушегірткелер тобы жаушоғыл деп аталады.
2.Қанқызы жыртқыш жәндік. Олар дернәсілдерімен біргелікте өсімдік
бітелері мен құртамыштарды аулап, жеміс ағаштарының түсімін
арттырады.
3. Сиыр терісінде дамитын дернәсілдер оқыра деп аталып, олар сиыр жүніндегі бөгелек жұмыртқаларынан дамып, теріге өтеді.
Қой кеңсірігінде дамитын дернәсілдер осқырма деп аталады. Олар қойдың тыныс алу жолын бітеп, оттығуына кедергі келтіреді де, ауруға шалдықтырады.
Жылқы және есектің қарнында дамитын дернәсілдер бөгелек деп аталады. Олар қарынның сілемейлі қабықшасын қабындырып жарақаттайды.
4. Нәзік құйрық инелігі.
"Ойлан тап" әдісі
Бунақденелілердің денесінің сырты тығыз хитинді затпен қапталған болып, ерекше нәруызды заттан тұрады. Олар уды баяу өткізеді. Ал адамдарды шаққанда уы дереу терідегі майда қантамырлар арқылы дененің барлық жеріне таралады да, тез арада көмек көрсетілмесе ол өліп етуі мүмкін.
Биологиялық диктант.
Бунақделелілерді зерттейтін ғылым.............................. деп аталады. Балара мен құмырсқа.............................. отрядына жатады. Баларалар тобын..........................., ......................, ............................ құрайды. ....................................... құрсақ астында балауыз жасайтын без болады.Балауыздан .......................... жасайды. Кәрездегі кішкене ұяшықтардағы жұмыртқалардан ..............................., ал үлкен ұядағы жұмыртқадан ..................................... өсіп шығады.
Құмырсқалар тобы ........................., ......................., ..........................., ................... құралған. Көбеюге қабілетсіз құмырсқалар ..................................... деп аталады. Жұмысшы құмырсқалар ............................................................. .қызметтерін атқарады. Шілдеде ................................................... ............. құмырсқалар пайда болады.
Биологиялық диктант.
Бунақделелілерді зерттейтін ғылым.............................. деп аталады. Балара мен құмырсқа.............................. отрядына жатады. Баларалар тобын..........................., ......................, ............................ құрайды. ....................................... құрсақ астында балауыз жасайтын без болады.Балауыздан .......................... жасайды. Кәрездегі кішкене ұяшықтардағы жұмыртқалардан ..............................., ал үлкен ұядағы жұмыртқадан ..................................... өсіп шығады.
Құмырсқалар тобы ........................., ......................., ..........................., ................... құралған. Көбеюге қабілетсіз құмырсқалар ..................................... деп аталады. Жұмысшы құмырсқалар ............................................................. .қызметтерін атқарады. Шілдеде ................................................... ............. құмырсқалар пайда болады.
Биологиялық диктант.
Бунақделелілерді зерттейтін ғылым.............................. деп аталады. Балара мен құмырсқа.............................. отрядына жатады. Баларалар тобын..........................., ......................, ............................ құрайды. ....................................... құрсақ астында балауыз жасайтын без болады.Балауыздан .......................... жасайды. Кәрездегі кішкене ұяшықтардағы жұмыртқалардан ..............................., ал үлкен ұядағы жұмыртқадан ..................................... өсіп шығады.
Құмырсқалар тобы ........................., ......................., ..........................., ................... құралған. Көбеюге қабілетсіз құмырсқалар ..................................... деп аталады. Жұмысшы құмырсқалар ............................................................. .қызметтерін атқарады. Шілдеде ................................................... ............. құмырсқалар пайда болады.
Тапсырманы оқып қорғаймыз.
І топ. Шөпқоректі бунақденелілер.
Тапсырманы оқып қорғаймыз
ІІ топ. Жыртқыш бунақденелілер.
Тапсырманы оқып қорғаймыз.
ІІІ топ. Паразит және аса паразит бунақденелілер.
Тапсырманы оқып қорғаймыз.
IV топ. Зиянкес бунақденелілер мен күресу әдістері және оларды қорғау
Биологиялық диктант.
Бунақделелілерді зерттейтін ғылым.............................. деп аталады. Балара мен құмырсқа.............................. отрядына жатады. Баларалар тобын..........................., ......................, ............................ құрайды. ....................................... құрсақ астында балауыз жасайтын без болады.Балауыздан .......................... жасайды. Кәрездегі кішкене ұяшықтардағы жұмыртқалардан ..............................., ал үлкен ұядағы жұмыртқадан ..................................... өсіп шығады.
Құмырсқалар тобы ........................., ......................., ..........................., ................... құралған. Көбеюге қабілетсіз құмырсқалар ..................................... деп аталады. Жұмысшы құмырсқалар ............................................................. .қызметтерін атқарады. Шілдеде ................................................... ............. құмырсқалар пайда болады.
2-тапсырма: Сәйкестендіру кестесті
| Отряды | Түрлері |
| 1. Турақанаттылар отряды 2. Жарғаққанаттылар отряды 3. Теңқанаттылар отряды 4. Қатқылқанаттылар отряды 5. Қосқанаттылар отряды 6. Қабыршаққанаттылар отряды | а) қоңыздар ә) шегіртке, шекшек, бұзаубас б) құмырсқа, балара, шаншар в) бітелер г) көбелектер д) маса, құмыты, шіркей, шыбын |
Жәндіктерсіз өмір не болар еді? (пікірлесу)
Егер жер бетінде барлық жәндік атауы жойылып кетсе не болар еді?
(Оқушылардың пікірін тыңдау)
Мұғалімнің қорытынды сөзі.
Егер жер бетінде барлық жәндік атауы жойылып кетсе далалар мен ормандар, гүлге тұнған шалғындықтар адам танымастай өзгереді.Сөйтіп, біртіндеп барлық гүл атаулы жоғалып, біздің көзіміз ондай құлпырған әр түрлі әсем гүлдерді көріп, қуана алмай қалады. Көптеген құстар жоғалып, орман – тоғай өлі, қараңғы түнекке айналар еді. Жер бетібіртүрлі гүлсіз, иіссіз өсімдіктердің шөліне айналар еді. Ал тіршілік иесі – адамзат болса қуанышсыз, мардымсыз өмір кешері анық. Сондықтанбіздіңтілегіміз, жербетіндегібарлықжәндіктер, мейлі, олжақсыболсын, жаманболсынтіршілігінжоймасын. Олардықорғаубіздіңміндетіміз.
2. "Кезбе тілші" әдісі.
Топтарда егін шаруашылығының зиянкесі туралы жаңалықтар бағдарламасын жасау.
1-оқушы:Телефон соғып жатқанға ұқсатып тәулік бойы орын алған оқиғалар туралы хабарлайды. Мысалы: қай жерде таралып жатқандығы жайлы ақпарат береді.
2-оқушы:Телестудиядағы диктор: жиынтық ақпарат береді яғни көкқасқа шегірткесіне сипаттама береді.
3-оқушы:Тілші: оқиға орнынан ақпарат береді. Олардың егін шаруашылығына қандай зиян келтіріп жатқандығы жайлы хабар береді.
4-оқушы: Тілші сұқбат алатын СЭС маманы. СЭС маманы зиянды бунақденелілермен күресу үшін қандай шаралар қолданылып жатқандығы жайлы хабарлайды яғни күресу әдістерін айтады.
290
145 470 
