ПЛАН КОНСПЕКТ УРОКА ПО КРЫМСКОТАТАРСКОМУ ЯЗЫКУ 6А 6Б КЛАСС
ТАРИХ: 09.03.2022
Дерснинъ мевзусы: Аслий ве нисбий сыфатлар
Макъсат:
-аслий ве нисбий сыфатлар акъкъында умумий малюмат берюв;
- аслий ве нисбий сыфатларнынъ эсас аляметлеринен таныш этюв;
- талебелерининъ нутукъ инкишафы устюнде чалышмакъны девам этюв;
-талебелерде этрафтаки дюльберликке севги тербиелев
Маариф (обр.):
- талебелернинъ тиль байлыгъыны зенгинлештирмек .
Инкишаф эттирюв(разв.) :
-озь фикирлерини догъру ифаде этмеге алыштырмакъ ;
- алынгъан янъы бильгилерини амелиятта къулланмакъ ;
- озь нокътаий назарыны исбатламагъа алыштырмакъ .
Тербиелев(воспит.):
- тильге урьмет ве севги ашламакъ.
- сыныфта талебелернинъ озь ара ве оджанен багълы гузель мунасебетлер тизилювини къайгъырмакъ
Планлаштырылгъан нетиджелер(Планируемые результаты).
Предметные : аслий ве нисбий сыфатлар акъкъында малюматны бильмек .
Метапредметные: ана тили бильгилерини башкъа фенлерде къулланмакъ ; фенлер ара олгъан багъыны сечмек ; алынгъан бильгилерини амелиятта къулланмакъ .
Личностные : къырымтатар тилининъ эмиетини анъламакъ ; тильге урьмет ве севги ашламакъ ; нутукъ байлыгъына ынтылмакъ .
Дерснинъ кетишаты
Эв ишини тешкерюв:
1гр.250-иш. Исимлерге уйгьун олгъан сыфатларны иляве этип
язынъыз.
2гр.251-иш. Эр сатырдаки сыфатларгьа уйгьун кельген бир исим
язынъыз.
II. «Мий уджюми»
Сыфат акъкъында бильгилерни фронталь тешкерюв:
- мераметли, зенгин, такъатсыз, низамлы, юваш—предметнинъ табиаты;
- ешиль, къара, къырмызы, ачыкъ мавы, сары-—предметнинъ тюсю;
- буюк, балабан, уфакъ, кичик—предметнинъ колеми;
-татлы, тузлу, экши, аджджы, шырын—предметнинъ дам-лезети;
«Сен-манъа, мен-санъа» (суаль-джевап)
III.Янъы мевзу. Вазифе. Группа иле чалышув:
1гр. Аталар сёзлерининъ сонъуны сагь тарафтан тапынъыз.
Сёзюнънен ишинъ ел бер
Татлы сёз яры байлыкъ.
Ишлеген тишлер.
Халкъ уфюрсе бир олсун.
Дост къара куньде балдан татлы.
Яхшыдан унер ал боран олур.
Яланнынъ ёлу белли олур.
Яш экенде не сачсанъ яманада узакъ ол.
Озюнден буюкке къыскъадыр.
Акъыл къартайгьанда оны орарсынъ.
Догъру джевап.
Сёзюнънен ишинъ бир олсун.
Татлы сёз балдан татлы.
Ишлеген -тишлер.
Халкъ уфюрсе боран олур. Дост къара куньде белли олур.
Яхшыдан унер ал, ямандан узакъ ол. Озюнден буюкке ел бер.
Акъыл-яры байлыкъ.
2 гр. Аталар сёзлерининъ соньуны тапынъыз. (Къавузларда берильген сёзлернен файдаланынъыз.)
1.Адам иш башында....
2. Алтын ерде къалса да, бильги....
З.Джевизни ярмай,....
4.Ана-бабагъа не ялсанъ,....
5.Сувны ичь де,....
(Ерде къалмаз; чешмесини унутма;татлы ашыны ашамазсынъ; белли олур; алдынъа шу келир.)
Догъру джевап.
Адам иш башында белли олур.
Алтын ерде къалса да, бильги ерде къалмаз,
Джевизни ярмай, татлы ашыны ашамазсынъ.
Ана-бабагъа не ялсанъ, алдынъа шу келир.
Сувны ичь де, чешмесини унутма
III (схема иле чалышув).
Янъы мевзуны талиль этюв (талебелер мустакъиль, схемага эсасланып, янъы мевзуны талиль этелер Мана ве грамматик хусусиетлерине коре эки сой сыфат
Аслий сыфатлар-
предметнинъ озь аляметини косьтере
Нисбий сыфатлар-
предметнинъ я да арекетнинъ аляметини, онынъ башкъа предметлерге олгъан нисбетинден билине.
БЕЯЗ (явлукъ) УЗУН (антер) СЫДЖАКЪ (аш) БАЛАБАН (копек) МЕРАМЕТЛИ (адам) КЪУРУ (топракъ)
-Аслий сыфатларнынъ адий, тенъештирюв ве устюнлик дереджеси бар: беяз-беязджа-энъ беяз
КЪЫШЛЫКЪ (богьдай) БОСТАНДАКИ (бибер) ЯРЫНДАКИ (кунь) БЕДЕНИЙ (тербие)
ОЛЬЧЕГЕН (алет) КЪАЙТАВЛАГЪАН (хасталыкъ)
- Нисбий сыфатларнынъ дереджелери ёкъ. Ихтар: нисбий сыфатлар Сыфат япыджы аффикслернен эскерий алларда япыла.
Меселя:
УТАН-ЧАКЪ,ТУЗ-ЛУ, УЙЛЕ-ЛИК, ДАМ-ДАКИ,
ЧЕКИН-ЧЕК ,КОЙ-ЛЮ, САБА-ЛЫКЪ, МЕКТЕП-ТЕКИ.
IV ПЕКИТЮВ
Вазифе: берильген сыфатларны эки группагьа язынъыз.
Аслий сыфатлар-
Нисбий сыфатлар-
Серин, догъру, енгиль, дамсыз, къыйыш, ёргъун,
киргин, къатты, сезгир,
юксек, худжур, томалакь, дургъун, гъайретли, гузель, зийрек, сабырлы, тыныкъ, сыныкъ, мазаллы, джаиль, тар, къокъулы, татлы, беяз, муляйим, мераметли, серт, къаверенкли, назик.
Тюневинки, язлыкъ (урба),эвдеки, бедиий, саплы (фильджан) ягъмурлы, нефис (эсер), эсасий, къырымлы, табиий, аджайип, ачувлы, тафсилятлы.
V Нетндже чыкъарув-
1. Аслий сыфатларнынъ хусусиетлери.
2. Нисбий сыфатларнынъ хусусиетлери.
3. Аслий ве нисбий сыфатларнынъ бир-биринден фаркълары.
VI Эв вазифеси:
______________________________________________________________________________________