Асыҡ дәрес эшкәртмәһе
Фән: Башҡорт әҙәбиәте
Сын: 5-се класс
Тема:Мостай Кәримдең «Өс таған» повесы буйынса дәрес-эҙләнеү
Дәрес төрө:Ҡатнаш дәрес (яңы теманы үҙләштереү һәм әҙәби анализ яһау)
Дәрестең маҡсаты:
Мостай Кәримдең «Өс таған» повесының йөкмәткеһе менән танышыу, героик һәм дуҫлыҡ темаһын асыу; уҡыусыларҙа әҙәби әҫәрҙе анализлау һәм уның төп мәғәнәһен аңлау күнекмәләрен үҫтереү.
Дәрестең бурыстары:
Белемде үҫтереү (Образовательные):
Яҙыусының тормошо һәм ижады тураһында белемде байытыу;
Повестағы образдарға (Ғәлимйән, Вәли, Вәсилә) характеристика бирергә өйрәтеү;
«Өс таған» төшөнсәһенең мәғәнәһен асыу.
Тәрбиәүи (Воспитательные):
Ысын дуҫлыҡ, ярҙамсыллыҡ, яуаплылыҡ кеүек юғары әхләҡи сифаттар тәрбиәләү;
Туған әҙәбиәткә һөйөү уятыу.
Үҫтереү (Развивающие):
Уҡыусыларҙың логик фекерләүен, ижади хыялын, бәйләнешле телмәрен һәм фекерҙе дәлилләү күнекмәләрен үҫтереү.
Дәрес башы (Организационный момент) — 3 минут
Уҡытыусы: Һаумыһығыҙ, уҡыусылар! Бөгөнгө әҙәбиәт дәресендә һеҙҙе күреүемә велаятлап шатмын. Кәйефтәр нисек?
Уҡыусылар: Һаумыһығыҙ! Кәйефтәр яҡшы!
Уҡытыусы: Афарин! Дәфтәрҙәрҙе астыҡ, датаны һәм дәрестең темаһын яҙып ҡуйҙыҡ.
Әҙәбиәт — тормош көҙгөһө,
Китаптарҙа — халыҡ аҡылы.
Бөгөнгө дәрестә беҙҙе
Яңы асыштар көтә инде!
Төп өлөш: Яңы тема (Изучение нового материала) — 15 минут
Уҡытыусы: Балалар, экранға (йәки таҡтаға) ҡарағыҙ әле. Бул «Өс таған» тип нимәгә әйтәләр?
Уҡыусылар: Ул — ҙур Ҡаҙанды усаҡ өҫтөндә тотоп торған өс аяҡлы тимер яйланма.
Уҡытыусы: Дөрөҫ! Әгәр бер аяғын алып ташлаһаҡ, нимә булыр?
Уҡыусылар: Ҡаҙан ауыр, түгелер!
Уҡытыусы: Нәҡ шулай! Башҡорт халҡының бөйөк яҙыусыһы Мостай Кәрим дә үҙенең повесын «Өс таған» тип осраҡлы ғына атамаған. Ул дуҫлыҡты ошо ныҡлы таған менән сағыштыра.
Әҫәрҙең төп героиҙары:
| Герой | Характеристика | Төп сифаттары |
| Ғәлимйән | Төп герой, идеялар бирә | Ышаныслы, батыр, ойоштороусы |
| Вәли | Намыҫлы, тыныс характерлы | Тоғро дуҫ, тырыш |
| Василә | Еңеллек менән эш итмәй | Шаян, ихлас, дуҫлыҡҡа ынтылыусы |
Белемде нығытыу (Закрепление) — 17 минут
1-се эш. Текст менән эш (Яуап табыу)
Әҫәрҙән өҙөк уҡыла. Уҡыусылар һорауҙарға яуап бирә:
Балалар ниндәй маҡсат ҡуйған?
Улар бер-береһенә нисек ярҙам итә?
2-се эш. Төркөмдәрҙә эш (Ижади аналитика)
1-се төркөм: «Өс таған» һүҙенә кластер төҙөргә (Нимә ул ысын дуҫлыҡ?).
2-се төркөм:** Төп геройҙарҙың береһенә ғариза-характеристика яҙырға.
Тәнәфес минутлыҡ (Физкультминутка) — 2 минут
Беҙ яҙыусы булдыҡ бөгөн,
Ҡулдарҙы беҙ һуҙайыҡ.
Уңға, һулға боролайыҡ,
Тәрән итеп һулыш алайыҡ.
Дәрескә йомғаҡ яһау (Рефлексия) — 5 минут
Уҡытыусы:
Мостай Кәрим был әҫәре аша беҙгә ниндәй төп фекер еткерергә теләгән?
Нәмә ул ысын дуҫлыҡ?
Өйгә эш һәм билдәләр (Домашнее задание) — 3 минут
1. «Өс таған» повесынан оҡшаған өҙөктө уҡырға.
2. «Иң яҡшы дуҫым» темаһына ҡыҫҡаса хикәйә (5-6 һөйләм) яҙырға.