Аустралияны? таби?ат зоналары

Саба?ты? та?ырыбы: Аустралияны? таби?ат зоналары

Саба?ты? ма?саты:

а)О?ушылар?а материкті? тіршілік д?ниесіні? ?зіндік ерекшелігін ж?не оны? себебін, сондай-а? таби?ат зоналарыны? орналсу за?дылы?тары туралы т?сінік беру;

?)О?ушылар ?здігінен м?тінмен, картамен, ?осымша а?парат к?здерінен алын?ан м?ліметтерді пайдалана отырып Австралияны? ?сімдігі мен жануарларыны? алуан т?рлілігін талдай, саралай білуге да?дыландыру;

б) Материкті? эндемик жануарлар мен ?сімдіктеріні? са?талу д?режесі мысалында о?ушылар?а экологиялы? т?рбие беру.

Саба?ты? о?у жабды?ы:

Австралияны? таби?ат зоналар картасы, интерактивті та?та,   слайдтар, кроссвордтар.

Саба? т?рі: аралас

П?н аралы? байланыс: биология п?ні

Саба? барысы:

                   І. ?йымдастыру ( психалогиялы? дайынды?, о?ушыларды топ?а б?лу, топ жетекшілерін та?айындау, топты? атын аны?тау)

                   ІІ. ?й тапсырмасын тексеру

1. Логикалы? сызбада?ы бос орынды толтыр  

2. Австралия климат белдеулеріні? ?р ?айсысына с?йкес келетін ерекшеліктерін ірікте

 

Субэкваторлы?

Тропиктік ш?л

Субтропиктік

Тропиктік ыл?алды

2

?

?

?

11

?

?

?

?

?

?

?

?

?

?

?

1) жауын-шашын аз жауады;  2) жауын-шаын к?п жауады;  3) жыл бойы пассаттар со?ып т?рады;  4) жыл мезгілдеріне ?арай желдер ?згеріп отырады;

5) жазда экваторлы?, ал ?ыста тропиктик ауа массалары басым болады;               6) жыл бойына ыл?алды ж?не ысты?;  7) жазда тропиктік, ал ?ыста ?о?ыржай ауа массалары басым болады; 8) материкті? солт?стігінде орналас?ан;                        9) температурасы мен жауын-шашын м?лшерінде маусымдар?а ?арай елеулі айырмашылы?тар болады; 10) криктерді? пайда болуына ы?пал етеді;                11) материкті? басым к?пшілігін алып жатыр; 12) материкті? о?т?стік батысында орналас?ан;

         3) Уа?ытша кеуіп ?алатын ?зен арналары –

 

         4) Австралияда ?зендер мен к?лдерді? азды?ы неліктен деп ойлайсы??

        

ІІІ. ?ызы?ушылы?ты ояту:

?ызы?ты деректерге к??іл аударайы?.

Киви жемісі - Кеден инспекторы Жа?а Зеландиядан келген ж?шік ішінде ?о?ыр-жасыл т?сті т?сініксіз конструкцияда?ы ж?здеген гранат корпустары к??гірт жылтырайды. ?п-с?тте босап ?ал?ан ?ойманы полиция ?оршап алып, ?бігерге т?седі. Терроризммен к?рес мамандары келіп ж?шіктегі гранат емес к?дімгі киви екендігін д?лелдейді.

Киви – жемісін жинау б?кілхалы?ты? мереке Жа?а Зеландияда, Те-Пуке-кивиді? астанасы, 0?? С температура жа?дайында киви д?мді ж?не хош иісті к?йінде жарты жыл, ал уйдегі то?азыт?ышта бір неше апта бойы са?талады, ол 30 елге тасымалданады.

Эвкалипт а?ашы ауыр ?рі ты?ыз с?регіні? ?те беріктігі, ол ?сіресе кеме жасауда, телеграф ба?аналарын, жапыра?тарынан д?рі-д?рмек алуда пайдаланады. Тез ?седі, ыл?ал к?п ?ажет етеді. Олар топыра? ?абатында?ы суды сорады, сонды?тан топыра?ты жа?сы ??р?атады. Эвкалипті «безгекке ?арсы»  а?аш деп те атайды. Эвколипт ?скен жерде батпа? болмайды. Сонды?тан да безгек ?оздыратын маса ?р?ынны? ?суіне жа?дай жо?. Батпа?ты жерді ??р?ату ?шін эвкалипті отыр?ызады.

 

 

 ?йрек т?мсы? – су астында к?рмейді де, естімейді де. Ол су астында бір минут?а жа?ын шыдай алады, т?беті адам айт?ысыз к?шті. Ол к?ніне 1 кг, я?ни ?зіні? жеке салма?ыны? жартысындай ас жейді, біра? оны? тісі жо?, ол асты та?дайына ыс?ылап, ?сатып жейді, 2 см-дей 2-3 а? д??гелек ж?мырт?а салады, 10 к?ннен кейін ж?мырт?а жарып шы??ан балаларын бес ай с?тімен асырайды екен.

 

 

Молох кесірткесі – оны? денесіндегі тікенекті бездер ауада?ы ыл?алды жеткілікті ж?тып отыру?а бейімделген.

 Коала аюы – эвколипті? жапыра?ын жеп к?нелтеді, 1 а?ашты жеп біткенше т?спейді, егер ?ажетті жапыра? болмаса коала аштан ?леді, бас?а азы? жемейді. Жапыра?та ыл?ал жеткілікті болатын к?рінеді. Австралиялы? тайпа коаланы «су ішпеу» деп атайды, бойы 1 метрден аспайды, салма?ы 10 кг жуы?. Жа?а туыл?ан баласыны? ?зынды?ы 2 см, ал салма?ы 5 г болады. 5-6 ай с?т емеді. 2 жылда бір рет балалайды, баласын «?олына алып» тербетіп ?ам?орлы? жасайды екен.

 

   IV. Жа?а саба?.

          Жоспары:

1. Таби?ат зоналарыны? орналасуы.
2. ?сімдігіні? ерекшелігі.
3. Жануарлар д?ниесіні? ерекшеліктері, оны? ?згеше болуыны? себептері.

 

V. «Ма?ынаны тану» кезе?і

?р топ?а тапсырмалар беріледі, талдап ма?ынасын т?сіндіреді.

1-тапсырма: Материкте ?андай таби?ат зоналары бар, олар ?алай орналас?ан?

О?ушыларды? таби?ат зоналарыны? бірін-бірі ауыстырып отыруыны? себебін т?сіндіру (Слайд №1).

2-тапсырма: ?сімдіктер д?ниесіні? ерекшелігіне то?талу.

1) А?аштар ?здеріні? .........................................................емес, ?абы?ын жо?алтады.

2) Австралияны? жартылай ш?л айма?тарында тікенекті акациялардан т?ратын биіктігі –  ....... метрге дейін жететін ?опалар кездеседі, ол ...................................  .

3) Эвкалипттер (500-ден астам т?рі бар) сор?ышты? ролін ат?арады. Д.Кук экспедициясыны? м?шелері Бенкс пен Соландер б?л а?ашты сипаттай келе, ?те ма?ызды бір ботаникалы? жа?алы? ашты. Ол ?андай жа?алы??

4) Акация, кенгуру ж?не эму т?йе??сы Австралияны?  ................ бейнеленген?

3-тапсырма: Жануарлар д?ниесіні? ерекшелігі мен ?згешелігі неде?

(О?улы? м?тінімен ж?мыс жасап, ?зіні? а??арымпазды?ын тексеру).

1) Коалалар ?лемні? ешбір зооба?ында жо?. Неліктен?............................ ........................................................................................................................................

2) Кенгуру – б?л ?ызы? атау. Аудар?анда «Т?сінбеймін» деген ма?ынаны береді. ?алай ойлайсы?, осы ?алталы жануар?а б?л атауды кім беруі м?мкін?................... ...........................................................................................................................................

 

4-тапсырма: Слайд  №2. Жануарлар мен ?сімдіктерді? аттарын ж?не оларды ?мір с?ру ортасына ?арай «?оныстандыр».

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

прпарыры

 

VІ.  «Ой-тол?аныс» кезе?і.

 

1. «Австралияны? жануарлар ж?не ?сімдіктер ?лемі» кроссвордын шешу.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.   Елта?басы мен    а?ша бірлігін таныстыру.
2. Австралияны? кенгуру мен коала т.б. жануарларыны? терісіне бола аулауды? салдарын, ал эвкалипт ормандарыны? сиреу себебін т?сіндіру.

 

VІІ. ?йге:

1. §55 о?у?а, кескін карта?а таби?ат зоналарын т?сіру.
2.  «Австралия ?алталы періште ж?не молох-кесірткесі» та?ырыбында хабарлама ?зірлеу.

 

VІІІ. О?ушыларды ба?алау (топ жетекшісімен бірге). 

Саба?ты? та?ырыбы: Аустралияны? таби?ат зоналары

Саба?ты? ма?саты:

а)О?ушылар?а материкті? тіршілік д?ниесіні? ?зіндік ерекшелігін ж?не оны? себебін, сондай-а? таби?ат зоналарыны? орналсу за?дылы?тары туралы т?сінік беру;

?)О?ушылар ?здігінен м?тінмен, картамен, ?осымша а?парат к?здерінен алын?ан м?ліметтерді пайдалана отырып Австралияны? ?сімдігі мен жануарларыны? алуан т?рлілігін талдай, саралай білуге да?дыландыру;

б) Материкті? эндемик жануарлар мен ?сімдіктеріні? са?талу д?режесі мысалында о?ушылар?а экологиялы? т?рбие беру.

Саба?ты? о?у жабды?ы:

Австралияны? таби?ат зоналар картасы, интерактивті та?та,   слайдтар, кроссвордтар.

Саба? т?рі: аралас

П?н аралы? байланыс: биология п?ні

Саба? барысы:

                   І. ?йымдастыру ( психалогиялы? дайынды?, о?ушыларды топ?а б?лу, топ жетекшілерін та?айындау, топты? атын аны?тау)

                   ІІ. ?й тапсырмасын тексеру

1. Логикалы? сызбада?ы бос орынды толтыр  

2. Австралия климат белдеулеріні? ?р ?айсысына с?йкес келетін ерекшеліктерін ірікте

 

Субэкваторлы?

Тропиктік ш?л

Субтропиктік

Тропиктік ыл?алды

2

?

?

?

11

?

?

?

?

?

?

?

?

?

?

?

1) жауын-шашын аз жауады;  2) жауын-шаын к?п жауады;  3) жыл бойы пассаттар со?ып т?рады;  4) жыл мезгілдеріне ?арай желдер ?згеріп отырады;

5) жазда экваторлы?, ал ?ыста тропиктик ауа массалары басым болады;               6) жыл бойына ыл?алды ж?не ысты?;  7) жазда тропиктік, ал ?ыста ?о?ыржай ауа массалары басым болады; 8) материкті? солт?стігінде орналас?ан;                        9) температурасы мен жауын-шашын м?лшерінде маусымдар?а ?арай елеулі айырмашылы?тар болады; 10) криктерді? пайда болуына ы?пал етеді;                11) материкті? басым к?пшілігін алып жатыр; 12) материкті? о?т?стік батысында орналас?ан;

         3) Уа?ытша кеуіп ?алатын ?зен арналары –

 

         4) Австралияда ?зендер мен к?лдерді? азды?ы неліктен деп ойлайсы??

        

ІІІ. ?ызы?ушылы?ты ояту:

?ызы?ты деректерге к??іл аударайы?.

Киви жемісі - Кеден инспекторы Жа?а Зеландиядан келген ж?шік ішінде ?о?ыр-жасыл т?сті т?сініксіз конструкцияда?ы ж?здеген гранат корпустары к??гірт жылтырайды. ?п-с?тте босап ?ал?ан ?ойманы полиция ?оршап алып, ?бігерге т?седі. Терроризммен к?рес мамандары келіп ж?шіктегі гранат емес к?дімгі киви екендігін д?лелдейді.

Киви – жемісін жинау б?кілхалы?ты? мереке Жа?а Зеландияда, Те-Пуке-кивиді? астанасы, 0?? С температура жа?дайында киви д?мді ж?не хош иісті к?йінде жарты жыл, ал уйдегі то?азыт?ышта бір неше апта бойы са?талады, ол 30 елге тасымалданады.

Эвкалипт а?ашы ауыр ?рі ты?ыз с?регіні? ?те беріктігі, ол ?сіресе кеме жасауда, телеграф ба?аналарын, жапыра?тарынан д?рі-д?рмек алуда пайдаланады. Тез ?седі, ыл?ал к?п ?ажет етеді. Олар топыра? ?абатында?ы суды сорады, сонды?тан топыра?ты жа?сы ??р?атады. Эвкалипті «безгекке ?арсы»  а?аш деп те атайды. Эвколипт ?скен жерде батпа? болмайды. Сонды?тан да безгек ?оздыратын маса ?р?ынны? ?суіне жа?дай жо?. Батпа?ты жерді ??р?ату ?шін эвкалипті отыр?ызады.

 

 

 ?йрек т?мсы? – су астында к?рмейді де, естімейді де. Ол су астында бір минут?а жа?ын шыдай алады, т?беті адам айт?ысыз к?шті. Ол к?ніне 1 кг, я?ни ?зіні? жеке салма?ыны? жартысындай ас жейді, біра? оны? тісі жо?, ол асты та?дайына ыс?ылап, ?сатып жейді, 2 см-дей 2-3 а? д??гелек ж?мырт?а салады, 10 к?ннен кейін ж?мырт?а жарып шы??ан балаларын бес ай с?тімен асырайды екен.

 

 

Молох кесірткесі – оны? денесіндегі тікенекті бездер ауада?ы ыл?алды жеткілікті ж?тып отыру?а бейімделген.

 Коала аюы – эвколипті? жапыра?ын жеп к?нелтеді, 1 а?ашты жеп біткенше т?спейді, егер ?ажетті жапыра? болмаса коала аштан ?леді, бас?а азы? жемейді. Жапыра?та ыл?ал жеткілікті болатын к?рінеді. Австралиялы? тайпа коаланы «су ішпеу» деп атайды, бойы 1 метрден аспайды, салма?ы 10 кг жуы?. Жа?а туыл?ан баласыны? ?зынды?ы 2 см, ал салма?ы 5 г болады. 5-6 ай с?т емеді. 2 жылда бір рет балалайды, баласын «?олына алып» тербетіп ?ам?орлы? жасайды екен.

 

   IV. Жа?а саба?.

          Жоспары:

1. Таби?ат зоналарыны? орналасуы.
2. ?сімдігіні? ерекшелігі.
3. Жануарлар д?ниесіні? ерекшеліктері, оны? ?згеше болуыны? себептері.

 

V. «Ма?ынаны тану» кезе?і

?р топ?а тапсырмалар беріледі, талдап ма?ынасын т?сіндіреді.

1-тапсырма: Материкте ?андай таби?ат зоналары бар, олар ?алай орналас?ан?

О?ушыларды? таби?ат зоналарыны? бірін-бірі ауыстырып отыруыны? себебін т?сіндіру (Слайд №1).

2-тапсырма: ?сімдіктер д?ниесіні? ерекшелігіне то?талу.

1) А?аштар ?здеріні? .........................................................емес, ?абы?ын жо?алтады.

2) Австралияны? жартылай ш?л айма?тарында тікенекті акациялардан т?ратын биіктігі –  ....... метрге дейін жететін ?опалар кездеседі, ол ...................................  .

3) Эвкалипттер (500-ден астам т?рі бар) сор?ышты? ролін ат?арады. Д.Кук экспедициясыны? м?шелері Бенкс пен Соландер б?л а?ашты сипаттай келе, ?те ма?ызды бір ботаникалы? жа?алы? ашты. Ол ?андай жа?алы??

4) Акация, кенгуру ж?не эму т?йе??сы Австралияны?  ................ бейнеленген?

3-тапсырма: Жануарлар д?ниесіні? ерекшелігі мен ?згешелігі неде?

(О?улы? м?тінімен ж?мыс жасап, ?зіні? а??арымпазды?ын тексеру).

1) Коалалар ?лемні? ешбір зооба?ында жо?. Неліктен?............................ ........................................................................................................................................

2) Кенгуру – б?л ?ызы? атау. Аудар?анда «Т?сінбеймін» деген ма?ынаны береді. ?алай ойлайсы?, осы ?алталы жануар?а б?л атауды кім беруі м?мкін?................... ...........................................................................................................................................

 

4-тапсырма: Слайд  №2. Жануарлар мен ?сімдіктерді? аттарын ж?не оларды ?мір с?ру ортасына ?арай «?оныстандыр».

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

прпарыры

 

VІ.  «Ой-тол?аныс» кезе?і.

 

1. «Австралияны? жануарлар ж?не ?сімдіктер ?лемі» кроссвордын шешу.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.   Елта?басы мен    а?ша бірлігін таныстыру.
2. Австралияны? кенгуру мен коала т.б. жануарларыны? терісіне бола аулауды? салдарын, ал эвкалипт ормандарыны? сиреу себебін т?сіндіру.

 

VІІ. ?йге:

1. §55 о?у?а, кескін карта?а таби?ат зоналарын т?сіру.
2.  «Австралия ?алталы періште ж?не молох-кесірткесі» та?ырыбында хабарлама ?зірлеу.

 

VІІІ. О?ушыларды ба?алау (топ жетекшісімен бірге).