« Ayoz Nüklayın adına klisenin istoriyası »

Aaraştırmak işi

« Ayoz Nüklayın adına

klisenin istoriyası »

İşi hazirladı: 8-B klasta üürenän
Karapunarlı Akulina

Önderci: Karapirä M.H.

Baurçu-lițeyı

2020

İçindekilär:

1. Giriş………………………………………………………… 3

2. Baurçunun hem baurçu klisenin kurulması………… …. 5

3. Klisenin kapanması hem enidän açılması……………… . 6

4. Ayoz klisemiz büünkü gündä…………………………… . 8

5. Klisenin maanası insanın yaşamasında……………..…… 11

6. Çıkış...................................................................................... 12

7. Sızıntılar............................................................................... 13

1. Giriş

Bizim dedelär yaşayamazmışlar klisesiz-

o hep ölä lääzımmış insanın canına,

nicä ev hem imäk onun yaşamasına deyni.

Rusiyanın hem Moskvanın Patriarhı Aleksey II.

Bän sayerım kendimi pek kısmetli, ani yaşêêrım bu gözäl küüdä, angısının adı Baurçu. Bu yıl benim küüyüm tamannêêr 208 yıl, kurulmasından beeri. Küüyün merkezindä var bir gözäl klisä Ayoz Nüklayın adına.

2018 yılda bän, Allahın İisözlemesinnän,çekettim çalmaa klisenin horunda.Bän pek sevdim bu işi da pek meraklandım klisä, din soruşlarınnan, benim küüyümün istoriyasınnan. Da onun için neeylendim çekettirmää bir aaraştırmak işi.

Çekettiynän aaraştırmaa bu soruşu, bän danıştım benim maliciimä-Kononova L.İ, angısı getirdi beni kliseya, angisı verdi bana bu büük sevgiyi Allaha hem onun klisesinä.(o şansora geçindi .) Danıştım bu soruşlarlan bizim küü Popazına-Boba Pötora, ihtiar insannara, interneta hem bizim liţey üüredicinin, istoriin Kurdoglo K.İ. kiyadına «История Свято-Николаевской церкви с. Баурчи.», neredän aldım çok meraklı hem faydalı işlär.

Aaraştırmak işin neeti:

Aaraştırmaa Baurçu küüyü klisenin istoriyasını, onun şindiki durumunu hem göstermää klisenin faydasını ınsanın yaşamasında.

Aaraıtırmak proektin daavaları:

-bulmaa haberleri Baurçu küüyün kurulması için

-aaraştırmaa haberleri Ayoz Nüklayın klisesi için

- geliştirmää insanın bakışını kliseya.

Proektin lääzımnıı hem aktuallıı:

Bu aaraştırmak işi büünkü gündä pek aktual, neçinki onda aaraştırılêr bizim dedelerin istorik hem ruh köklerin teması.

Enilii

Enilii bu işin onda, ani bu tema gagauz dilindä taa aaraştırılmadı.

Gipoteza

Yok nicä düzmää islää gelecää, bilmeyeräk kendi istoriyanı.

Aaraştırmak işin metodları hem kolaylıkları:

-aaraştııcı soruşturmak

-iş kiyatlan

-eskursiya kliseya

-sözleşmäk

- gözletmäk

- iş arhıv fotolarınnan

- prezentaţiya

- internet resursların kullanmasını

-fotoalbom düzmäk

1. Baurçunun hem baurçu klisenin kurulması.

Nicä yazêr istoriklär, baurçulular gelmiş Besarabiyeya Bulgariyadan. 1812 yılda onnar düzmüşlär bir küü-Baurçu. Tatar dilindän çevirdiynän maanası - “zengin hem kısmetli “. Evelki adetlerä görä, küü klisesiz olmazmış. Onuştan da taa o yılın küüyün merkezindä kurulmuş bir örülmä klisä – Ayoz Paraskevanın adına. O düzülmüş «Oktäbrinin 40 yıl » sokaanda, 8-klaslı şkolanın erindä. ”Klisenin bozulmasından sora çok vakıt o erdä durmuş bir anmak nışanı – demirdän Stavroz,”- annadarmış ihtiar insannar. Şindi o erdä bulunêr zapravka hem lafka. (foto- Stavroz)

1841 yılda açılmış klisedä bir şkola, onuştan var nicä saymaa, ani üüretmäk proţesi Baurçuda çeketti bu yılın.

1875 yılda çekediler düzülmää bizim büünkü klisemiz «Ayoz Nüklayın adına».

Ayoz Nüklay –O var bir en Saygılı Ayozların Birisi. Ona insan dua eder kendi zorlarında hem kahırlarında.

İsteerim sölemää, ani klisenin düzülmesindä pay alarmış bütün küü. Adamnar birazı taligalarlan taşıyarmışlar taş, birazı işlärmiş erindä, karılar yaparmış imää. Klisenin temelinä bitona katarmışlar yımırta sarısı, taa kaavi olsun deyni. 4-5 yıl sürttü klisenin düzülmesi, da 1880-ci yılda klisenin nasoyateli oldu baurçulu- Boba Evstafiy Naftalimov (kuşka Pavlinin dädusu ), angısının mezarı büün da klisenin aulunda, taştan büük kruçaylan.

Sora çok yıllar izmet etmiş (40-yıl) hem bir büük iz brakmış klisenin istoriyasında – Boba Evseviy Krokos. Foto-Çan

• yapmış bir büük remont klisedä

• koymuş en büük çanı-2t., angısı büün da durêr

• çok yardım edärmiş insannara

• yardım etmiş V. Öküzçüya gitmää Turkiyeya, neredä oldu bir anılmış kompozıtor

• götürärmiş şkolada «Zakon Bojiy» dersini.

1. Klisenin kapanması hem enidän açılması.

Çok yıllar bizim klisemiz açıktı da kabledärdi hepsini hristiannarı. Ama duşman uyumazdı...

Yanvarin 23-dä 1918-ci yılda Rusiya devleti tiparladı «Dekret», andısınnan ayırardı kliseyi devlettän hem şkolayı klisedän. Bundan buyanı çekettilär doz- dolayda kapamaa kliseleri.

1959 –cu yılda bizim klisemiz dä kapandı. Çoyunu ikonaları, kiyatları ınannı ınsannar etiştşrmişlär almaa da kurtalmaa, ama çoyu da onnarın ölä dä kaybelmişlär.

Ama bakmayarak ona, ani hepsi gidärdi kliseya karşı, hererdä sölärdilär, ani Allaa yok, bizim baurçulular çetin durardılar kendi inanında. Pek çoyu onnar dua edärmişlär evdä. Paskellä gecesi korkusuz urarmışlar çannarı, okuyarmışlar , saklı girip kliseya, Ayoz kiyatları.Kliseya da gidärmişlär yannaşık küüyä- Kongaza.Saklı vaatiz edärmişlär uşaklarını, stöönuz olarmışlar.

Foto-Kristev H.G.

Bir bölük insan, Kristev Hristofor Georgieviçlän bilä, toplamış imzaları insanın arasında, ani kliselär açılsın deyni, da gitmişlär bu yalvarmaklan taa Moskvaya.

M.S. Gorboçovun vakıdında çekedildi bir başka bakış inana, kliselerä. Büük pay klisenin açılmasında almışlar te bu insannar:

Terzi Anna G.

Kristev Hristofor G.

Kösä Anastasiya

Derebenskaya Melanya

Stoyanov Afanasiy

Çernioglo Dmitriy h.b

Foto-B. Dm.

Onnar, Boba Dmitriyin yardımınnan, çok kaçınmışlar, çok yazmışlar, çok erlerä gitmişlär da 1988-ci yılda Baurçu klisesi açılmış. Onun nastoyateli da olmuş bir akıllı, Allahı sevän bir adam- Boba Dmitriy (Keleş).

Klisedä yapılêr remont insannarın yardımınnan. İlk dua da olêr sentäbrinin 21-dä 1988-ci yılda «Panıyanın duuma dünü » yortusunda.

Gün- gündän, yıl- yıldan bizim klisemiz hep gözellenärdi.

1. Ayoz klisemiz büünkü gündä

Büünkü gündä o var en gözellerin biri bütün dolayda, Gagauziyada. Boba Dmitriy uyandırdı baurçulularda bir derin inan Allaha da salt onun hatırınn bizim klisemiz oldu ölä gözäl hem doldu insannan.

Fofo-mezar

Boba Dmitriy, onun büük yaptıkları için bizim klisemizin ilerlemesindä, çetin hem derin inanı için, gömüldü klisenin aulunda.

2003-cü yılda, Boba Dmitriyin geçinmesindän sora, klisenin nastoyateli oldu- Boba Pötr (Keleş).

O büüdü hem terbiedildi papaz aylesindä, neredä taa küçüklüündän gördü büük sevgi Allaha hem onun emirlerinä. 7 yaşından beeri izmet etti ponomar. Ayırılardı büük sevgiylän Allaha hem onun klisesinä, neya büün dä üüreder kendi insanını.

Boba Petrinin hatırınnan klisenin hristian yasaması ilerleer ii tarafa. O koydu hem büün da koyer pek çok kuvet, ani klisemiz olsun gözäl, bereketli.

2005-ci yılda, onun büük çalışmasınnan klisedä oldu bir büük düzgünçlük(remont).

2018-ci yılda bizim klisemiz tamannadı 30 yıl enidän açılmasından beeri. O yılın sentäbrinin 30-da Baurçu klisesindä hepsi baurçululara deyni oldu bir büük yortu. Bu yortuya geldi 2 Arhirey:Komrat hem Kahul Episkopı Anatoliy hem Zlatoustovskiy hem Satkinskiy Episkop Vikentiy

.

Geldi çok popaz, angıları, Arhireylärlär bilä, götürdülär bir gözäl dua da bu sevinmelikli gündä oldular insannan birerdä.

2020-ci yıl da braktı bir görümnü iz Ayoz Nüklayın klisesindä. Nicä biliner Moldovaya mart ayında geldi bir bela – Koronavirus COVID -19. Gagauziyamiz, nicä da başka devletlär bulundu karantinda. Boba Pötr, toplayıp insanını , yaptı duaları dışarda. Hiç korkmayıp bişeydän, baurçulular, gösterip kendi derin inanını Allaha, sıcak dua edärdilär, ki Alla süündürsün o ateşi.

1. Klisenin maanası insanın yaşamasında

Çannar

Klisedä öter çannar.

E kimä öteer onnar?

Çannarın birisinin

Pek keskin çıkêr sesi.

Onun çaarması büülü,

Duaya toplêêr küüyü.

Alöna Ergoglo

Dooru, ani ötär çannar toplêêrlär bizi herkerä kliseya. Kliseya gidän insan işider Allahın lafını, işider Ayozların yaşamasını, alêr onnardan örnek kendi yaaşamasına, olêr taa ii ürekli, taa acızgan, taa yalpak.

İnsan çekettirer kendi yaşamasını klisedän vaatizliktä, bitki yola da onu genä geçirerlär klisedän. Gelmeer mi ozaman ona, ani klisä - o var bir Ruh özü, angısını kaybettiynän, insan kaybeder canını hem çok ii kalitelerini.

1. Çıkış.

Bakarak toplanmış materiala, var nicä yapmaa ölä bir çıkış, ani bu tema halizdän pek lääzımnı büünkü gündä. Açan küüdä var klisä – insanda var inan ii gelecää. Var inan, ani bizim gençlerimiz gitmeyeceklär kendi ana küüyündän, gidennär dä döneceklär geeri.

Büünkü insan, büünkü uşaklar oldular cansız, fena ürekli, haseet. Okadar sınaştık günaha, ani hiç saymêêrız da onu günaa. Onuştan, bu proekt – var bir çaarmak, var bir can baarması: ani uyanalım bu günahlı yaşamaktan, diiştirelim kendilerimizi, yapalım iilik, unutmayalım istoriyamızı, dedelerimizin dooru inanını, yaşamayalım Allahsız –zerä Allahsız biz yokuz bu dünnedä.

Praktika tarafından da bu proektin lääzımnıı ölä, ani onu var nicä kullanmaa İKTGN, istoriya, klas saadı uroklarında. Prezentaţiyayı hem fotoalbomu siiretmää skola , küü muzeylarında.

1. Sızıntılar.

1.İhtiar insannarın annatması.

2.Boba Pötorun annatmaları.

3.K.İ.Kurdoglo « История Свято- Николаевской церкви с. Баурчи » , Кишинев 2008г.

4.Aylä arhivi- fotolar dinastii Keleş.

5.İnternet resurslar.

10