Հայաստան, Ալավերդի
СДЕЛАЙТЕ СВОИ УРОКИ ЕЩЁ ЭФФЕКТИВНЕЕ, А ЖИЗНЬ СВОБОДНЕЕ
Благодаря готовым учебным материалам для работы в классе и дистанционно
Скидки до 50 % на комплекты
только до
Готовые ключевые этапы урока всегда будут у вас под рукой
Организационный момент
Проверка знаний
Объяснение материала
Закрепление изученного
Итоги урока
Была в сети 21.06.2020 22:36
Իսրայելյան Օվսաննա Սեդրակի
Հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի
29 лет
745
81 949 
Местоположение
Специализация
Բառերի տեսակները
Категория:
Родной язык и литература
18.06.2020 22:43
Просмотр содержимого документа
«Բառերի տեսակները»
Բառի բաղադրիչները
ԱՐՄԱՏ
Արմատը բառի հիմնական իմաստը արտահայտող մասն է, որը այլևս բաղադրիչների չի բաժանվում։
Առանց արմատի բառ լինել չի կարող։
ԱՐՄԱՏՆԵՐԸ ԼԻՆՈՒՄ ԵՆ
Առանձին գործածություն ունեցող
Առանձին գործածություն չունեցող
Օրինակ՝ քար
տուն
քաղաք
ջուր
Օրինակ՝ վազ – ( վազ ել, վազ ք)
խոս - ( խոս ք, խոս ուն)
աս - ( աս մունք, ան աս ուն)
Բառի կազմում արմատները կարող են լինել
Անհնչյունափոխ
Հնչյունափոխված
Օր․՝ ձուկ – շնաձուկ, օձաձուկ
ջուր – անձրևաջուր, մեղրաջուր
գիր - գիրք, սևագիր
Օր․՝ ձուկ – ձկնորս, ձկնկիթ
ջուր – ջրմուղ, ջրային
գիր - գրիչ, գրադարան
ԱԾԱՆՑ
Ածանցը մասնիկ է, որի միջոցով նոր բառ է կազմվում ։
Ածանցը ավելանում է արմատին կամ բառին և փոխում է նրա և՛ իմաստը, և՛ ձևը։
Օր․՝ ան+արդար, դժ+բախտ, ուրախ+ություն ։
Ածանցը առանձին չի գործածվում, հանդես է գալիս միայն բառի կազմում և որոշակի իմաստ է ձեռք բերում։ Օր․՝ ապ- հնչյունակապակցությունը առանձին գրեթե ոչինչ չի նշանակում, բայց ապերախտ, ապօրինի, ապուշ բառերում ժխտման իմաստ է հաղորդում բառերին։
Ածանցները չպետք է շփոթել այլ մասնիկների հետ։ Օր․՝ սենյակի, սենյակից, սենյակով, սենյակում ձևերի մեջ ևս կան մասնիկներ՝ -ի, -ից, -ով, -ում, բայց սրանք ածանցներ չեն, որովհետև սրանք փոխում են ոչ թե բառի իմաստը, այլ ձևը։
ԱԾԱՆՑՆԵՐԻ ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ
ՎԵՐՋԱԾԱՆՑՆԵՐ,
որոնք ավելանում են բառի կամ արմատի վերջից։
ՆԱԽԱԾԱՆՑՆԵՐ,
որանք ավելանում են բառի կամ արմատի սկզբից։
ՆԱԽԱԾԱՆՑՆԵՐ
ՆԱԽԱԾԱՆՑՆԵՐ
ան
տ տ+հաս, տ+գետ, տ+ձև
ան
տ տ+հաս, տ+գետ, տ+ձև
ան+տուն, ան+հույս, ան+խոս
ան+տուն, ան+հույս, ան+խոս
դժ դժ+կամ, դժ+բախտ
դժ դժ+կամ, դժ+բախտ
ապ
ապ
ապ+ուշ, ապ+երախտ
ապ+ուշ, ապ+երախտ
ընդ
ընդ
ընդ+առ+աջ
ընդ+առ+աջ
ընդ+արձակ
ընդ+արձակ
արտ(ա)
արտ(ա)
արտ+երկիր,
արտ+երկիր,
արտ+ա+գաղթ
արտ+ա+գաղթ
չ չ+կամ,
չ+տես
գեր(ա)
գեր(ա)
գեր+ա+կշիռ
գեր+ա+կշիռ
գեր+հզոր
գեր+հզոր
ամենա
ամենա
ամենա+մեծ
ամենա+մեծ
ամենա+չար
ամենա+չար
հակ(ա)
հակ(ա)
հակ+ա+գրոհ
հակ+ա+գրոհ
հակ+ա+դիր
հակ+ա+դիր
մակ
մակ
մակ+դիր
մակ+դիր
մակ+անուն
մակ+անուն
համ(ա)
համ(ա)
համ+ա+չափ
համ+ա+չափ
համ+ա+ձայն
համ+ա+ձայն
ստոր(ա)
ստոր(ա)
ստոր+ա+կետ
ստոր+ա+կետ
ստոր+ա+դաս
ստոր+ա+դաս
փոխ
փոխ
փոխ+արքա
փոխ+արքա
փոխ+օնգ+ություն
փոխ+օնգ+ություն
ներ
ներ+գաղթ
ներ+դիր
նախ(ա)
նախ(ա)
նախ+ա+բան
նախ+ա+բան
նախ+ա+ճաշ
նախ+ա+ճաշ
վեր(ա)
վեր(ա)
վեր+ա+դարձ
վեր+ա+դարձ
վեր+ա+նայել
վեր+ա+նայել
տար(ա)
տար(ա)
տար+հանել
տար+հանել
տար+օրին+ակ
տար+օրին+ակ
ՆԱԽԱԾԱՆՑՆԵՐ
ՎԵՐՋԱԾԱՆՑՆԵՐ
-ուն
գործուն
փայլուն
-աբար, -ապես, -որեն
քաջաբար, բարոյապես, խիզախորեն
-ությու
հզորություն,
գրություն
ան
ան+տուն, ան+հույս, ան+խոս
-ական, -ային, -յան
քաղաքական, տնային,
-ակ, -իկ, -ուկ
տնակ, մայրիկ, արջուկ
-ագույն
նվազագույն
նորագույն
-(ա)ստան
Հայաստան, բուրաստան
-ե, -յա
արծաթե
ոսկյա
-երեն
հայերեն,
անգլերեն
-արան, -անոց, -ուտ, -ոց
դասարան, հիվանդանոց, շամբուտ, դպրոց
-ավոր
գունավոր
թունավոր
-անք, -վածք
հոսանք
ճեղքվածք
-ացի, -եղի, -ցի
գյուղացի, վանեցի, հարավցի
-եղեն
ամանեղեն
խմորեղեն
-ավետ, -եղ
հոտավետ
գունեղ
-ք
գիրք, վազք
-ացու
հարսնացու, տիրացու
-ուհի
հայուհի, պարուհի
-ույթ
հասույթ, մրցույթ
ԲԱՐԴ ԲԱՌԵՐ
Հարադրական բարդություններ
Համադրական բարդություններ
զարդատուփ
ՀԱՄԱԴՐԱԿԱՆ ԲԱՐԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Համադրական են այն բարդ բառերը, որոնց բաղադրիչները գրվում են միասին, անանջատ։ Դրանք իրար կարող են միանալ ինչպես հոդակապով, այնպես էլ առանց հոդակապի։
տերևաթափ
հացթուխ
գանգոսկր
ջրաշխարհ
պատգամաբեր
ծաղկաման
ՀՈԴԱԿԱՊ
Հոդակապը իրար է միացնում բառի տարբեր բաղադրիչներ։ Հոդակապի դերով հանդես է գալիս ա ձայնավորը։
Ա հոդակապով միանում են
Ածանց և արմատ (կամ բառ)
Օր․՝ արտ+ա+սահման
համ+ա+ձայն
ենթ+ա+սպա
Արմատ և ածանց
Օր․՝ հերոս+ա+բար
Արմատներ
Հայ+ա+ստան
Օր․՝ կոշկ+ա+կար
նման+ա+պես
խոտ+ա+բույս
հեռ+ա+գիր
Հոդակապը իմաստ չի արտահայտում, այն զուտ բառակազմական դեր ունի։
ՀԻՇԵԼ՝
Մի շարք բառերում հոդակապի դերով հանդես է գալիս ե ձայնավորը, որը բառավերջի ի ձայնավորի և ա հոդակապի միացումից և հնչյունափոխությունից է առաջացել։
Օրինակ՝
տար ի + ա +վերջ –
տար ե վերջ
գին ի + ա +վաճառ – գին ե վաճառ
բար ի + ա +խիղճ – բար ե խիղճ
բար ի + ա +կամ –
բար ե կամ
ուղ ի + ա +վճար –
ուղ ե վճար
ՀԱՐԱԴՐԱԿԱՆ ԲԱՐԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Հարադրական բարդ բառերի բաղադրիչներն առանձին են գրվում։ Հատկապես մեծ թիվ են կազմում գործողություն ցույց տվող բառերը.
ծառ ու ծաղիկ
վեր կենալ
սար ու ձոր
գլուխ բերել
Ճամփա տալ
քանի որ
ԿՐԿՆԱՎՈՐ ԲԱՐԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Թե՛ համադրական և թե՛ հարադրական բարդությունների մեջ հանդիպում են արմատի կրկնությամբ կազմված բարդ բառեր։
գյուղեգյուղ
քիչ-քիչ
ուս ուսի
դեմ առ դեմ
աման-չաման
մանր-մունր
Вебинар для учителей
Свидетельство об участии БЕСПЛАТНО!
