«Բարին ու չարը»

ԵՐԵՔ ԱՌԱԿ

ԵՐԵՔ ԽՈՐՀՈՒՐԴ

Վարդան Այգեկցի՝

միջնադարի հայ

աստվածաբան,

մատենագիր,

առակագիր,

քարոզիչ,

հասարակական

գործիչ։ Ապրել է 12-րդ դարի վերջին և

13-րդ դարի սկզբին։

Ասելիքն ավելի հասկանալի դարձնելու համար իր խոսքը համեմատել է իր իսկ հորինած, ինչպես և արդեն հայտնի զանազան առակներով ու զրույցներով։ Ստեղծել է ավելի քան 30 առակ և սկիզբ դրել առակավոր ճառի տեսակին։ Այգեկցու հետնորդները հարստացրել են նրա առականիների մատյանը, որի շնորհիվ ի հայտ է գալիս

«Վարդանյան Առականին», որը

պարունակում է շուրջ 500 առակ։

Առակներից շատերի գլխավոր հերոսը աղվեսն է, ահա ինչու Վարդանի առակագրքերը ստացել են

«Աղվեսագիրք» անվանումը։ Առակներում աղվեսը միշտ չէ որ խորհրդանշում է

խորամանկությունը։ Նա

օժտված է բազմազան գծերով՝

անմտություն, հիմարություն, դյուրահավատություն,

սրամտություն, զգաստություն

և համբերություն,

ուխտադրժություն

և նենգություն։

ԲԱՐԻՆ ՈԻ ՉԱՐԸ

ԱՌԱԿ

Մի մարդ կար, անունը՝ Բարի, ուներ մի կացին, մի թի և մի փարչ։ Եվ սրա գործն այն էր, որ ճանապարհներ էր պատրաստում, որի դիմաց հաց էին տալիս, ուտում ապրում էր։ Մի ուրիշ մարդ, անունը՝ Չար, եկավ Բարու մոտ և ասաց. – Ապրենք միասին։

–  Դու գիտես, եղբա՛յր, – պատասխանեց Բարին։ Սա մի քանի օր մնաց Բարու մոտ։

Մի օր Չարը գողացավ թին ու կացինը, ջրամանը կոտրեց։

ԹԻ – բահ, թիակ։

Փարչ – կուժ, սափոր։

Երբ ծարավեցին ու գնացին ջրհորը ջուր խմելու: Չարը Բարուն նետեց ջրհորը, թողեց այնտեղ ու ինքը հեռացավ։

Եկան երկու քաջք, նստեցին հորի բերանն ու սկսեցին խոսել․

- Երեք տարի է, որ թագավորի աղջիկը դիվահար է եղել։ Մի հեշտ դեղ կա, որ ոչ ոք չգիտե։ Եթե մեկը երեք մազ պոկի իր գլխից և թագավորի աղջկա առջևը ծխացնի, նա կլավանա։ - Յոթ կարաս ոսկի կա այսինչ տեղը, - ասում է մյուսը, - մարդ որ հանի, լավ կհարստանա։

Բարին լսեց այս խոսակցությունը և մտքում պահեց։ Եկան ճանապարհորդներ և նրան հանեցին հորից։ Բարին նախ գնաց և լավացրեց թագավորի աղջկան։ Թագավորը դստերը տվեց նրան կնության և նա դարձավ թագավորի փեսա։ Ապա գնաց, հանեց յոթ կարաս ոսկին։ Մի օր էլ զբոսանքի ժամանակ հանդիպեց Չարին։ Ինչպե՞ս հասար այդ

հաջողությանը,

- հարցրեց Չարը։

• Հորն ընկնելով, - պատասխանեց Բարին։

Եվ գնաց Չարն ընկավ ջրհորը։ Կրկին եկան երկու քաջերը և նստեցին հորի բերանը։

• Այն օրը, որ զրուցեցինք այստեղ, հորի մեջ մարդ է եղել, որը գնալով՝ բուժել է թագավորի աղջկան և յոթ կարաս ոսկին էլ տարել։

Եվ ջրհորը քարով լցրեցին։

Այսպիսով, Չարը չարով կորավ, իսկ Բարին

բարությամբ լցվեց։

Ով ուրիշին հոր փորի, ինքը կնկնի մեջը։