Башталгы жалпы билим беруу

Натыйжа

Бул натыйжага жетишүүнү мүнөздөөчү жөндөмдөр

Мейкиндик мамилелери. Геометриялык фигуралар

Бүтүрүүчү үйрөнөт

мейкиндикте жана тегиздикте буюмдардын өз ара жайгашуусун сүрөттөөгө

• Объекттин мейкиндиктеги/тегиздиктеги абалын сүрөттөөчү математикалык терминдерди түшүнүүгө; буюмдун мейкиндиктеги/тегиздиктеги абалын сүрөттөөчү көрсөтмө берүүнү колдонууга

геометриялык фигураларды таанууга, атоого, көрсөтүүгө (чекит, кесинди, сынык сызык, тик бурч, көп бурчтук, үч бурчтук, тик бурчтук, квадрат, айлана, тегерек);

• геометриялык фигураларды таанууга (чекит, кесинди, сынык сызык, тик бурч, көп бурчтук, үч бурчтук, тик бурчтук, квадрат, айлана, тегерек);

• геометриялык фигураларды сүрөттөп көрсөтүүгө (чекит, кесинди, сынык сызык, тик бурч, көп бурчтук, үч бурчтук, тик бурчтук, квадрат, айлана, тегерек);

• геометриялык фигуралардын тегиздиктеги айырмасын (окшоштугун) табууга

сызгычтын, үч бурчтуу сызгычтын жардамы менен берилген чендер боюнча геометриялык фигураларды түзүүгө (кесиндик, квадрат, тик бурчтук)

• берилген узундуктун кесиндисин түзүүгө;

• чакмак баракта сызгычтын же үч бурчтуу сызгычтын жардамы менен берилген чендер боюнча тик бурчтукту, квадратты түзүүгө

маселелерди чыгаруу үчүн тик бурчтук менен квадраттын касиетин колдонууга

• маселелерди чыгарууда квадраттын жактарынын барабардыгын, тик бурчтуктун карама-каршы жактарынын узундугунун барабардыгын эске алууга

геометриялык телолорду танууга жана атоого (куб, шар)

• геометриялык телолорду таанууга;

• мейкиндиктеги фигуралардын айырмасын (окшоштугун) табууга

реалдуу объекттер менен геометриялык фигуралардын моделдерин салыштырууга

• реалдуу объект менен геометриялык фигуранын моделинин дал келишин белгилөө

Бүтүрүүчү үйрөнүүгө мүмкүндүк алат

геометриялык телолорду таанып билүүгө, айырмалоого жана атоого: параллелепипед, пирамида, цилиндр, конус

• геометриялык телолорду таанып билүүгө;

• мейкиндиктеги фигуралардын айырмасын (окшоштугун) табууга

Геометриялык чоңдуктар

Бүтүрүүчү үйрөнөт

кесиндинин узундугун ченөөгө

• берилген жана өз алдынча тандалып алынган бирдиктерде кесиндинин узундугун ченөөгө

үч бурчтуктун, тик бурчтуктун жана квадраттын периметрин, тик бурчтуктун жана квадраттын аянтын аныктоого

• периметр менен аянттын маанисин геометриялык фигуралардын мүнөздөмөсү катары түшүнүүгө;

• тик бурчтук менен квадраттын периметрин жана аянтын аныктоого;

• маселени чыгаруу үчүн узундук, периметр жана аянт жөнүндө түшүнүктү колдонууга

геометриялык объекттердин көлөмдөрүн, аралыгын болжолдуу (көз менен) баалоого

• буюмдун көлөмүн көз менен баалоого

Бүтүрүүчү үйрөнүүгө мүмкүндүк алат

көп бурчтуктун периметрин, тик бурчтуктан түзүлгөн фигуранын аянтын аныктоону

• көп бурчтуктун периметрин аныктоону;

• тик бурчтуктан түзүлгөн фигуранын аянтын аныктоону

1-класс

2-класс

3-класс

4-класс

Мейкиндиктеги мамиле. Географиялык фигуралар

• буюмдун мейкиндиктеги жана тегиздиктеги абалын сүрөттөөчү сөздөрдүн маанисин түшүнүү (сол жагынан, оң жагынан, жогору жагынан, төмөн жактан ж.б.), буюмдардын тегиздиктеги абалын сүрөттөөчү көрсөтмө берүүнү колдонуу;

• мейкиндикте жана тегиздикте буюмдардын өз ара жайгашуусун сүрөттөөгө: сол жагынан, оң жагынан (сол жакка – оң жакка), жогору жагынан, төмөн жагынан (жогору-төмөн), алдында, артында, ортосунда ж.б.;

• курчап турган чөйрөдөн көп бурчтуу (үч бурчтуу, төрт бурчтуу ж.б. айлана) буюмдарды (буюмдардын бөлүгүн) формага ээ буюмдарды табуу;

• геометриялык фигураларды таанууга, атоого, көрсөтүүгө (чекит, сызык, түз сызык, кесинди, шоола, сынык сызык, көп бурчтук, тегерек; төрт бурчтуктун ичинен тик бурчтукту (квадратты) бөлүү);

• геометриялык фигуралардын окшоштуктарын жана айырмачылыктарын (түз сызык, сынык сызык, шоола) табуу

• ар кандай түрдөгү: тик, тар, кең бурчтарды таануу жана атоо;

• геометриялык фигураларды: үч бурчтук, төрт бурчтук ж.б. таануу жана атоо,

• жактарынын берилген узундуктары менен сызгычты колдонуу аркылуу чакмактуу сызыктарда тик бурчтуктун (квадраттын) түзүлүшүн чийүү;

• реалдуу объекттерди үч бурчтуктун, тик бурчтуктун (квадраттын) моделдери жана чиймеси менен катышын аныктоо

• геометриялык фигураларды тамгалар менен белгилөө;

• тегерек менен айлананы айырмалоо;

• циркулдун жардамы менен берилген радиустун айланасын чийүү

• буюмдардын тегиздикте жана мейкиндикте өз ара жайгашуусун сүрөттөө;

• геометриялык фигураларды таануу, атоо, көрсөтүү (чекит, кесинди, сынык сызык, тик бурч, көп бурчтук, анын ичинде үч бурчтук, тик бурчтук, квадрат; айлана, тегерек);

• берилген көрсөткүчтөр боюнча сызгычтын, үч бурчтуу сызгычтын жардамы менен геометриялык фигураларды түзүү (кесинди, квадрат, тик бурчтук);

• маселелерди чыгаруу үчүн тик бурчтук менен квадраттын касиеттерин колдонуу;

• геометриялык телолорду (куб, шар) таануу жана атоо;

• айкын объекттер менен геометриялык фигураларды салыштыруу

• өздөштүрүлгөн фигураларды анын аягы менен дал келбөөчү татаал фигуралардан бөлүүгө (кесиндиге чекит (эки чекит) койгондо пайда болуучу кесиндилердин саны)

• тик бурчтукту (квадратты) сызык сызылбаган кагазга сызгычты жана үч бурчтуу сызгычты колдонуу менен чийүү

• үч бурчтуктарды жактарынын узундугун салыштыруу, бурчтардын түрлөрү боюнча айырмалоо;

• берилген масштабда геометриялык фигураларды (кесинди, тик бурчтук) чийүү;

• участоктун (бөлмөнүн, бакчанын ж.б.) планын окуу

• геометриялык телолорду таануу, айырмалоо жана атоо: параллелепипед, пирамида, цилиндр, конус

Геометриялык чоңдуктар

• узундуктун өздөштүрүлгөн бирдиктерди сантиметр жана дециметрди жана алардын катышын колдонуу менен узундукту (буюмдун, кесиндинин) ченөө (сызгычтын жардамы менен) жана жазуу;

• берилген узундуктун кесиндилерин цифралар көрсөтүлгөн сызгычтын жардамы менен чийүү;

• ченелүүчү буюмга ылайык келүүчү узундуктун бирдигин тандоо (мисалы, калемсаптын узундугун кандай бирдиктер менен ченейт элең)

• узундуктун өздөштүрүлгөн бирдиктерин жана алардын катышын (миллиметр, сантиметр, дециметр, метр) колдонуу менен узундуктун маанисин окуу жана жазуу;

• 2-5 тутумдан турган сынык сызыктын узундугун жана көп бурчтуктун периметрин (үч бурчтук, төрт бурчтук, беш бурчтук) аныктоо

• кесиндинин узундугун ченөө;

• тик бурчтуктун (квадраттын) аянтын анын берилген узундуктары боюнча аныктоо;

• объекттердин аянтын аянттын ар кандай бирдиктери менен (квадраттык сантиметр, квадраттык дециметр, квадраттык метр) алардын ортосундагы катышты колдонуу аркылуу көрсөтүү

• кесиндинин узундугун өлчөө;

• үч бурчтуктун, тик бурчтуктун жана квадраттын периметрин, тик бурчтуктун жана квадраттын аянтын аныктоо;

• геометриялык объекттердин көлөмдөрүн, аралыгын болжолдуу (көз менен) баалоо

• ченөөнүн ар кандай бирдиктерин (мисалы, 15 см жана 1 дм 5 см) колдонуу менен кесиндинин (предметтин) узундугун көрсөтүү;

• чоңдуктардын катышын чыгаруу жана салыштыруу (мисалы, кемүү (өсүү) тартибинде жайгаштыруу: 1 дм, 8 см, 13 см).

• белгилүү кырдаалда ылайык келүүчү бирдикти тандоо;

• тик бурчтуктун (квадраттын) периметрин аныктоо;

• логикалык ой жүгүртүүлөрдү жүргүзүү жана тыянак чыгаруу

• белгилүү кырдаал үчүн аянттын ылайык келүүчү бирдиктерин тандоо;

• тик бурчтуктун, үч бурчтуктун аянтын тик бурчтукка чейин толуктап түзүү менен аныктоо

• көп бурчтуктун периметрин аныктоо;

• тик бурчтуу үч бурчтуктун аянтын табуу;

• фигуралардын аянттарын аларды тик бурчтарга (квадраттарга) жана тик бурчтуу үч бурчтуктарга бөлүү менен табуу.