За акном гамоніць ранне галасістым шчабятаннем (Н. Галіноўская). М. Пазнякоў. «Шпачынае гняздо»; А. Гарун. «Добрыя дзеці»

Урок 39 За акном гамоніць ранне галасістым шчабятаннем (Н. Галіноўская). М. Пазнякоў. «Шпачынае гняздо»; А. Гарун. «Добрыя дзеці»

Мэты: Вучыць даваць маральную ацэнку ўчынкам персанажаў твора з пункту погляду гуманістычных каштоўнасцей; выхоўваць уважлівае стаўленне да навакольнага асяроддзя, вучыць вызначаць эмоцыі персанажаў і супастаўляць іх з уласнымі эмоцыямі; удасканальваць навыкі чытання; вучыць дзяліць твор на сэнсавыя часткі і пераказваць яго.

Ход урока

І. Арганізацыны момант.

ІІ. Праверка дамашняга задання.

Выразнае чытанне В. Гарбук «Вясновыя кветкі», М. Пазнякоў «Ландыш». Выстава малюнкаў “Першыя кветкі у лесе”.

ІІІ. Моўная размінка.

- Гукавая размінка.

Запрасiў шпак вераб’я:

- Пасвiшчы, браток, як я.

- Чыстагаворка.

• Шпок – шпак, шпок-шпак! –

Шпакляваў шпакоўню шпак.

• Шпок – шпак, шпок-шпак! –

Шпакляваў, пакуль не змок.

Штохвiлiны на шашы

Шумна, як на кiрмашы.

IV. Вывучэнне новай тэмы.

● Чытанне дыялогу Васілінкі і Лянка. Адказ на праблемнае пытанне.

- Як быць, калі вы знойдзеце маленькае птушаня?

● Адгадванне загадкі.

- Матэрыял моўнай размінкі і адгадка падказваюць нам тэму ўрока.

▲ Міхась Пазнякоў «Шпачынае гняздо»

● Звесткі пра аўтара

Міхаіл Паўлавіч Пазнякоў (нар.24.01.1951; в. Заброддзе, Быхаўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі паэт, празаік, перакладчык, крытык, мовазнавец.

У 1977 скончыў філалагічны факультэт БДУ. Яшчэ ў студэнцкія гады працаваў рабочым на Мінскім заводзе шасцерняў, пазней настаўнічаў у Бярэзінскім раёне і ў Мінску. У 1978 годзе залічаны на працу ў Інстытут мовазнаўства, дзе браў удзел у распрацоўцы 2-томных «Русско-белорусского словаря» і «Беларуска-рускага слоўніка», распрацаваў і выдаў вялікі «Слоўнік эпітэтаў беларускай літаратурнай мовы» (1988).

З 1981 года дырэктар Літаратурнага музея М. Багдановіча. У 1984—2000 гадах працаваў у дзяржаўным выдавецтве «Юнацтва». Потым два гады ўзначальваў часопіс «Вожык». З 2003 года ў часопісе «Нёман». Першая кніжка Міхася Пазнякова была адрасавана дзецям «Дзіўныя „блізняты“» (1987), якую склалі загадкі на беларуска-рускія амонімы.

● Вызначэнне сэнсу слоў.

Завіхаліся – старанна працавалі.

Загад – рус.:приказ.

Самотна – сумна.

● Чытанне твора падрыхтаванымі вучнямі і адказ на пытанні.

- Чаму ліпы было неабходна спілаваць?

- Як Вадзік выратаваў шпачынае гняздо?

- Раскажыце, як паставіліся да хлопчыка дарослыя.

● Падзел твора на сэнсавыя часткі, прыдумванне загалоўкаў.

1.Стары парк.

2.Нечаканая бяда.

3.Размова з рабочымі.

4.Выратванне шпакоў.

●Пераказ твора па сэнсавых частках.

Фізхвілінка

Заглянула сонца ў хатку, Рукамі сонейка дастаць.

Раз, два, тры, чатыры, пяць. Раз, два, тры, чатыры, пяць.

Робім мы ўсе зарадку, І на месцы паскакаць.

Раз, два, тры, чатыры, пяць. На насок, затым на пятку –

Трэба нам пысесці, устаць Робім мы ўсе зарадку

▲ Алесь Гарун «Добрыя дзеці».

● Аляксандр Уладзіміравіч Прушынскі. Нарадзіўся ў 27 лютага (11 сакавіка) 1887 г. у Мінску, на Багадзельнай вуліцы. З дзяцінства палюбіў кнігі і ў пяць гадоў умеў чытаць па-руску і па-польску. Арыштаваны за антыўрадавую дзейнасць 4 сакавіка 1907 у падпольнай друкарні, асуджаны на ссылку і пажыццёвае пасяленне ў Сібіры. У acoбe Алecя Гapyнa бeлapycкaя лiтapaтypa aтpымaлa i цyдoўнaгa дзiцячaгa пicьмeннiкa, aб чым cвeдчыць збopнiк п'ec "Жывыя кaзкi" (1920) для дзiцячaгa тэaтpa, якi пepaд caмaй cмepцю, y 1920 гoдзe, выдaў пicьмeннiк.

● Пастаноўка праблемнага пытання і слуханне твора.

- Дзе павінны жыць птушкі, якія нарадзіліся на волі?

● Адказ на пытанне.

● Тлумачэнне значэнняў незразумелых слоў.

На пацеху –для забавы.

Кранулі – узрушылі.

● Адказ на пытанні.

- Навошта дзеці хацелі злавіць вераб’я?

- Чаму маці не парадавалася?

● Камбінаванае чытанне ( настаўнік - навучэнцы хорам )

- Чаму дзеці вярнулі сініцы свабоду? Як бы вы паступілі?

- Ці можна назваць гэтых дзяцей добрымі?

● Падрыхтоўка і выразнае чытанне па ролях часткі верша

VІ. Падвядзенне вынікаў урока. Рэфлексія.

- З якім творамі мы сення пазнаёміліся?

- Хто іх аўтары?

- Чаму яны вас навучылі?

VІІ. Дамашняе заданне.

Пераказ апавядання М. Пазнякова «Шпачынае гняздо», выразнае чытанне Алесь Гарун «Добрыя дзеці»