Биология кружогу

Күтүлүүчү жыйынтык

Окутуунун биринчи жылынын аягында окуучулар экология тармагындагы баштапкы билимдерди алышат, бир катар экологиялык түшүнүктөрдү, жаратылышты коргоо ишмердигинин алгачкы практикалык көндүмдөрүнө ээ болушат. Кружоктун программасы тарбиялоону жана жаратылышты коргоо билимдеринин потенциалын өнүктүрүүнү ишке ашырат, окуучулардын экологиялык жоопкерчилигинин негиздерин камсыздайт.

“Жаш эколог” кружогунун тематикалык планы

Киришүү (3 с.)

“Жаш эколог” кружогунун максаты жана милдеттери. Окуу куралдары жана кружоктун планы менен таанышуу. Экскурсия жана практикалык иштерди өткөрүү учурларындагы техникалык коопсуздук эрежелери боюнча инструктаж өткөрүү.

Экология деген эмне? (6 с.)

Организмдер жана курчап турган чөйрө. Экология – тирүү организмдер жана курчап турган чөйрөнүн, жаратылыш жана адамдардын арасындагы байланыштар жөнүндөгү илим. Экологиянын максаты жана милдеттери.

Экологиялык байланыштардын эң жөнөкөй классификациясы: жандуу жана жансыз жаратылыштын арасындагы байланыштар; жандуу жаратылыштын ички байланыштары (өсүмдүктөрдүн жана жаныбарлардын арасындагы, ар түрдүү жаныбарлардын арасындагы); жаратылыш жана адамдын арасындагы байланыштар.

Экологиялык система – биосферанын ячейкасы (42 с.)

Биосфера – Жердин жандуу кабыкчасы (катмары). Жердин кабыкчасы (аба, суу, таш кабыкчалары). Биосферанын жандуу жана жансыз компоненттери. Тирүү организмдердин таралышы.

Экологиялык система – биосферанын ячейкасы. Экосистемадагы заттардын айлануусу (тегеренүүсү). Экосистеманын жандуу жана жансыз компоненттери. Азыктануу (тамактануу) чынжырлары.

Көлмөнүн экосистемасы. Көлмөлөрдөгү өсүмдүктөр дүйнөсү. Көлмөлөрдөгү жаныбарлар.

Көлмөлөрдүн акырындап өсүүсү (зарастание), анын себептери.

Шалбаанын экосистемасы. Шалбаа өсүмдүктөрү: дан өсүмдүктөрү жана чөптөр. Чым жана анын рельефти түзүүдөгү жана сактоодогу ролу. Курт-кумурскалар – өсүмдүктү чаңдаштыруучулар – өз ара пайдалуу (ыңгайлуу) кызматташтыктын мисалы. Шалбаа жаныбарлары. Сөөлжандар жана алардын кыртыштын асылдуулугундагы ролу. Шалбаанын токойго айлануусу.

Токойдун экосистемасы. Дарактар – токойдун негизги өсүмдүктөрү. Жыгач. Дарактар – кубаттуу насостор (дарактын сөңгөгү аркылуу суунун минералдык туздар менен кыймылы). Токой жаныбарларынын мааниси. Өсүмдүктөрдүн уруктарынын жана мөмөлөрүнүн таралышы. Токой козу карындары жана бактериялар жана алардын заттардын айлануусун жабуудагы ролу.

Талаа – жасалма экологиялык система. Талааларда өстүрүлүүсү маданий өсүмдүктөр. Талаа жаныбарлары. Талаадагы жер семирткичтер. Маданий өсүмдүктөрдүн коргонууга жөндөмсүздүгү – отоо чөптөрдүн жана зыянкечтердин массалык көбөйүүсү. Отоо чөптөр жана зыянкечтер менен күрөшүүнүн азыркысы жана келечеги.

Практикалык иштер

1. Гербарий материалдарды, коллекцияларды, сүрөттөрдү пайдалануу менен көлмө экосистемасындагы өсүмдүктөр жана жаныбарлар менен таанышуу.

2. Гербарий материалдарды, коллекцияларды, сүрөттөрдү пайдалануу менен шалбаа экосистемасындагы өсүмдүктөр жана жаныбарлар менен таанышуу.

3. Гербардий материалдарды, коллекцияларды, сүрөттөрдү пайдалануу менен токой экосистемасындагы өсүмдүктөр жана жаныбарлар менен таанышуу.

4. Гербарий материалдарды, коллекцияларды, сүрөттөрдү пайдалануу менен талаа экосистемасындагы өсүмдүктөр жана жаныбарлар менен таанышуу.

Экскурсия №1

1. Өзүбүздүн крайдын экосистемасынын көп түрдүүлүгү менен таанышуу.

Экология жана адамдар (45 с.)

Жаратылыш – жалгыз бүтүн. Жаратылыштагы өз ара байланыштардын бузулушу жана ал бузулуулардын кесепети.

Жаратылыш адамга: адам үчүн жаратылыштын көп кырдуу маанилүүлүгү. Адам жаратылышка: адамдын жаратылыштагы позитивдүү жана негативдүү ишмердүүлүгү. Жаратылыштагы жүрүш-туруш эрежелери. Жаратылышты коргоонун укуктук нормалары. Адамдын жашоосу, ден соолугу жана жаратылыштын экологиясы.

Жаратылыштагы корголуучу аймактар: заповедниктер, заказниктер, улуттук парктар. Жаратылыш эстеликтери. Ботаникалык бактар жана зоопарктар өсүмдүктөрдүн жана жаныбарлардын сейрек кездешүүчү түрлөрүнүн көбөйүүсүнүн жана сакталуусунун орду катары.

Сейрек кездешүүчү организмдердин өкүлдөрү (козу карындардын, өсүмдүктөрдүн, жаныбарлардын): гриб-баран, подснежник альпийский, меч-трава, земляничное дерево, бабочка-аполлон, утка-мандаринка, снежный барс. Алардын таралышы, жүрүш-турушу, сырткы түрүнүн өзгөчөлүктөрү. Бул тирүү жандыктардын санынын азаюусунун себептери, аларды коргоонун зарыл чаралары. Кызыл Китеп.

Жер бетинен биротоло жок болуп кеткен түрлөр (саякатчы көгүчкөн - странствующий голубь, тур, тарпан, бизон, дронт, стеллерова корова). Алардын жок болуусунун себептери.

Биздин крайдагы сейрек кездешүүчү өсүмдүктөрдүн жана жаныбарлардын түрлөрү, аларды коргоо. Биздин областтагы корук жайлар.

Экологиялык билимдер жаратылышты коргоо боюнча адамдардын ишмердигинин негизи катары.

Практикалык иштер

1. Биздин областтагы коргоодогу өсүмдүктөр менен таанышуу (гербарийлик материалдар жана сүрөттөр боюнча).

2. Биздин областтагы коргоодогу жаныбарлар менен таанышуу (сүрөттөр боюнча).

3. «Биздин айылдын экологиясы» темасы боюнча викторина.

4. «Туулган жер» темасы боюнча ырлардын конкурсу.

5. «Гүлдөй бер, Жер!» темасы боюнча сүрөт конкурсу.

6. «Мен өз планетамдын кандай болуусун көргүм келет?» темасында сочинение.

Экскурсия №2

1. Жаратылышка экскурсия “Терезеден жаз жаркырап көрүнөт” – “В окно повеяло весною” (май).

Второй год обучения

Тематический план кружка «Юный эколог»

(2- й год обучения)

Введение (2 ч.)

        Знакомство с планом работы кружка, целями и задачами, пособиями. Проведение инструктажа по технике безопасности во время проведения экскурсий и практических работ.

Организмы и окружающая среда (8 ч.)

Из чего состоит живая природа. Бактерии, грибы, растения, животные. Признаки живых организмов. Организм и окружающая среда (среда обитания). Что изучает экология. Экологические факторы.

1. Практические работы

1. Изучение грибов, растений, животных нашего края (по муляжам, гербарным материалам, рисункам).

• Экскурсия №1

• Осенние явления в жизни растений и животных.

Факторы неживой природы (36 ч.)

Солнечный свет и тепло. Солнце – источник тепла и света для живых организмов. Теплолюбивые и холодостойкие растения. Приспособления животных к сезонным изменениям температуры. Светолюбивые и теневыносливые растения. Роль света в жизни животных. Экологические биоритмы (суточные и сезонные).

        Значение воздуха в жизни организмов. Роль ветра в жизни растений и животных. Причины загрязнения воздуха. Как сохранить воздух чистым.

        Значение воды для живых организмов. Растения влаголюбивые и засухоустойчивые. Приспособления животных к жизни в условиях недостатка влаги. Причины загрязнения воды. Дефицит воды и ее экономия.

        Значение почвы для живых организмов. Разнообразие живых обитателей почвы: растения, животные, грибы, микроорганизмы. Дождевые черви и кроты – типичные животные почвы. Особенности их строения и образа жизни, роль в поддержании почвенного плодородия. Разрушение и загрязнение почвы. Нитраты. Мусор, почва и человек. Меры по повышению плодородия почвы.

1. Практические работы

2. Изучение теплолюбивых и холодостойких растений по гербарным материалам.

3. Выявление и описание приспособлений растений к различным условиям освещенности.

4. Наблюдения за сезонными явлениями в живой природе, суточной и сезонной активностью живых организмов.

5. Исследование атмосферы с помощью растений-индикаторов (фитоиндикация состава воздуха).

6. Изучение влаголюбивых и засухоустойчивых растений по гербарным материалам и рисункам.

7. Создание проектов о роли воздуха, воды и почвы для живых организмов.

Факторы живой природы (12 ч.)

Взаимоотношения живых организмов одного вида. Местообитание. Экологическая ниша. Популяция. Язык животных. Проявление заботы о потомстве. Конкуренция в популяциях.

        Взаимоотношения живых организмов разных видов. Взаимоотношения между растениями и животными. Хищники и жертвы. Защитные приспособления у растений и животных как проявление тесной связи организмов с окружающей их средой. Паразитизм. Симбиотические отношения между организмами.

1. Практические работы

8. Изучение и описание экологической ниши вида.

9. Изучение и описание животных, ведущих одиночный и стадный образ

жизни.

Организация природы (8 ч.)

Понятие «экосистема». Источник энергии в экосистеме. Экологические связи в живой природе на примере дубового леса. Понятия «прямые связи» и «косвенные связи». Цепи питания. Экологическая пирамида. Значение знаний о пищевых цепях и экологической пирамиде для охраны природы. Круговорот веществ и воды в природе.

1. Практические работы

10. Составление пищевых цепей на примере местных биогеоценозов.

Человек и окружающая среда (6 ч.)

Место человека среди живых организмов. Влияние человека на окружающую среду. Современное состояние окружающей среды. Причины экологических катастроф. Экологические прогнозы, их сущность, конкретные примеры, значение для предупреждения отрицательного воздействия человека на природу.

Экскурсия №2

Человек и окружающая среда.

Воспитательная работа

1. Игра – путешествие «В мир природы» (ноябрь).

2. Телевизионный клуб «По страницам Красной Книги» (январь).

3. Экскурсия «Природа родного края» (май).

Программа составлена на основе:

1. Занимательная экология «Окно в удивительный мир природы» Л.П.Толмачева, Донецк, «Сталкер», 1998 год.

2. Программа общеобразовательных учреждений «Начальные классы (1-4)», факультативный курс «Экология для младших школьников». Москва, «Просвещение», 1998 год.

   №	Темы	Всего часов	П.р
   1.	I.Введение  Цели и задачи. Проведение инструктажа по технике безопасности.	2
   2.	II. Что такое экология Организм и окружающая среда	4 2
   3.	Простейшая классификация экологических связей.	2
   4.	III. Экологическая система – ячейка биосферы Биосфера – живая оболочка Земли. Оболочки Земли.	32 2
   5.	Живые и неживые компоненты биосферы. Распространение        живых организмов.	2
   6.	Экологическая система – ячейка биосферы. Круговорот веществ в экосистеме.	2
   7.	Живые и неживые компоненты экосистемы. Цепи питания.	2
   8.	Экскурсия №1 Знакомство с разнообразием экосистем родного края.	2
   9.	Экосистема водоема.	2
   10.	Практическая работа. Знакомство с растениями и животными экосистемы водоема.	2	1
   11.	Постепенное зарастание водоемов, его причины.	2
   12.	Экосистема луга.	2
   13	Практическая работа. Знакомство с растениями и животными экосистемы луга.	2	1
   14	Зарастание луга лесом.	2
   15.	Экосистема леса.	2
   16	Практическая работа. Знакомство с растениями и животными экосистемы леса .	2	1
   17	Лесные грибы и бактерии и их роль в замыкании круговорота веществ.	2
   18	Поле – искусственная экологическая система.  Практическая работа. Знакомство с растениями и животными экосистемы поля .	2	1
   19.	Удобрения поля.	2
   20.	IV. Экология и люди. Природа – единое целое. Нарушение взаимосвязей в природе и последствия этих нарушений.	34 2
   21	Природа человеку: многогранная значимость природы для человека.	2
   22	Человек природе: позитивная и негативная деятельность человека в природе.	2
   23	Правовые нормы охраны природы. Жизнь и здоровье человека   и экология природы.	2
   24	Охраняемые природные территории.	2
   25	Практическая работа. Знакомство с охраняемыми растениями нашей области	2	1
   26	Практическая работа. Знакомство с охраняемыми животными нашей области	2	1
   27	Экскурсия № 2.  «В окно повеяло весною»	2
   28	Представители редких организмов (грибов, растений, животных). Причины сокращения.	2
   29	Красная Книга.	2
   30	Виды, навсегда исчезнувшие с лица Земли. Причины их исчезновения.	2
   31	Заповедные места нашей области.	2
   32	Викторина на тему: «Экология родного села».	2	1
   33	Дидактическая игра «Цветочный магазин»	2	1
   34	Конкурс стихов на тему: «Родная Земля».  Конкурс рисунков на тему: «Цвети, Земля!».	2	2
   35	Экологические знания как основа деятельности людей по охране природы.	2
   36	Сочинение на тему: «Какой я хочу видеть свою планету».	2	1
   	Итого	72 ч	22 ч

3. Программа общеобразовательных учреждений «Начальные классы (1-4)», курс «Мир и человек», А.А.Вахрушев, А.С.Раутиан. Москва, «Просвещение», 2001 год.

4. Факультативный курс «Основы экологии»(1 часть) И.А.Демичева. Белгород, АО «Все для школы», 1997 год.

5. Школьный практикум «Следим за окружающей средой нашего города» С.Е.Мансурова, Г.Н.Кокуева. Москва, «Владос», 2001 год.

6.  «Экологическое образование и воспитание в начальной школе» Т.С.Иванова. Москва, «ЦГЛ», 2003 год.

Календарно-тематическое планирование на 1 год обучения