Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеулер(презентация)

Бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу

Сабақтың мақсаты:

• 6.2.2.2 бір айнымалысы бар сызықтық теңдеудің, мәндес теңдеулердің анықтамаларын білу;

• 6.2.2.3 бір айнымалысы бар сызықтық

теңдеулерді шешу.

І. Ұйымдастыру 1. Сәлемдесу; 2. Оқушыларды түгендеу; 3. Оқушылардың назарын сабаққа аудару; 4. Топқа бөлу.

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру ( Тура санды теңдіктердің қасиеттерін сәйкестендіру)

Егер а=b, b=c болса, онда a=c

Егер тура санды теңдіктердің оң жақ және сол жақ бөліктерін жеке-жеке көбейтсе, онда тура санды теңдік шығады, яғни а=b, және с=d болса, онда ac=bd

1-қасиеті

2-қасиеті

Егер тура теңдіктің екі жақ бөлігіне бірдей санды қосса, онда тура санды теңдік шығады, яғни а=b болса, онда a+с=b+c

3-қасиеті

Егер тура санды теңдіктердің оң жақ және сол жақ бөліктерін жеке—жеке қосса, онда тура санды теңдік шығады, яғни a=b және c=d болса, онда a+c=b+d

4-қасиеті

Егер тура санды теңдіктің екі жақ бөлігін бірдей санға көбейтсек немесе нөлге тең емес бірдеей санға бөлсек, онда тура санды теңдік шығады, яғни a=b болса, онда ac=bc немесе

5-қасиеті

ІІІ. Ой қозғау

1. Алтын адам киімі алтын әшекеймен безендірілген. Олардың саны көбейтіндісінің мәніне тең. Алтын адамның киімінде қанша алтын әшекей бар?

(4000)

2. Алтын адамның бас киімінің биіктігі сантиметрмен алынған

өрнегінің мәніне тең. Бас киімнің биіктігін табыңдар.

(65см)

3. Бас киім саны өрнегінің мәнінен артық және ол барыстың, арқардың, тауешкінің, жылқының, құстың бейнелері салынған алтын заттармен әшекейленген. Бас киімде қанша алтын зат бар?

(200-ден астам)

ІV. Жаңа тақырыпты ашу

aх=b (мұндағы х – айнымалы, а және b – қандай да бір сандар) түріндегі теңдеу бір айнымалысы бар сызықтық теңдеу деп аталады.

aх=b сызықтық теңдеуіндегі х белгісіз көбейткішті табу үшін көбейтіндінің мәні b-ны белгілі көбейткіш а-ға бөлу керек.

Мысалы: 2х + 4 = 6

2х = 6 – 4

2х = 2

x = 1

Жауабы: 1

Түбірлері бірдей болатын немесе түбірлері болмайтын теңдеулер мәндес теңдеулер деп аталады.

Мысалы: Неліктен х + 8 = 18 және х + 8 – 6х = 18 – 6х теңдеулері мәндес болады? Тексеру: х + 8 = 18 х + 8 – 6х = 18 – 6х х = 18 – 8 х – 6х + 6х = 18 – 8 х = 10 х = 10 Жауабы: 10

Егер теңдеудің түбірі (шешімі) болмаса, онда шешімдер жиынын бос жиын деп атайды. Бос жиын ( Ø) таңбасымен белгіленеді.

Мысалы: -5х – 0,74 = -5х + 0,26 теңдеуін шешейік.

Шешуі: -5х – 0,74 = -5х + 0,26

-5х + 5х = 0,26 + 0,74

0 · х = 1

Жауабы: Ø

V. Сыныппен жұмыс. Топтық жұмыс №837 (Берілген теңдеулерді шешіп, әлемнің 7 кереметі туралы мағлұмат алыңдар)

1) теңдеуінің түбірі – біздің заманымызға дейінгі Мысыр пирамидалары салынған жыл:

Жауабы: б.з.д 2000ж

2) 1000 – х = 570 теңдеуінің түбірі – біздің заманымызға дейінгі Галикарнастағы Мавзолей салынған жыл:

Жауабы: б.з.д 430ж

3) 99х = 693 теңдеуінің түбірі - біздің заманымызға дейінгі Эфестегі Артемида храмы салынған ғасыр:

Жауабы: б.з.д 7ғ

4) 8280 : х = 2070 теңдеуінің түбірі - біздің заманымызға дейінгі Олимп тауындағы Зевс мүсіні салынған ғасыр:

Жауабы: б.з.д 4ғ

5) х + 450 = 1000 теңдеуінің түбірі - біздің заманымызға дейінгі Вавилондағы Семирамида аспалы бағы салынған жыл:

Жауабы: 550ж

6) х : 73 = 4 теңдеуінің түбірі - біздің заманымызға дейінгі Родостағы Гелиос мүсіні салынған жыл:

Жауабы: б.з.д 292ж

7) х – 188 = 92 теңдеуінің түбірі – біздің заманымызға дейінгі Мысырдағы Александрия маягі салынған жыл:

Жауабы: б.з.д 280ж

Жұппен жұмыс №849 (Берілген теңдеулерді шешіп, Шығыс Қазақстан облысында орналасқан Марқакөл қорығы туралы мағлұматтар алыңдар)

ә) 3у – 2(169,9 + у) = 150 – (у + 339,8) теңдеуінің түбірі –

қорықтық ауданының

(мың га) өлшемі:

а) х + 0,24 = 20 + 0,99х теңдеудің түбірі – қорықтың құрылған жылы:

Жауабы: 75мың га

б) 50z + (z + 6,2) = 200

теңдеуінің түбірі –

қорықтағы орманның

ауданының (мың га)

өлшемі:

Жауабы: 3,8мың га

Жауабы: 1976ж

Жеке жұмыс №844

1) 40 + 2х = 3x – 15 4) 95y – 4,9 = 98y – 1

98y – 95y = - 4,9 + 1

3y = -3,9

y = -1,3

3x – 2x = 40 + 15

x = 55

VI. Сергіту сәті. «Миға шабуыл»

1) Суретке сәйкес теңдеуді тап:

х + 6 = 10

х – 6 = 10

х – 6 = 10 – х

Теңдеуді шеш:

х = +

10

6

х =

16

Жауабы: 16

Гауһар

2) Кәмшат Гауһардан 3 жас кіші. Екеуінің жастарының қосындысы 29-ға тең. Әрқайсысының жасын тап.

Кәмшат

х + х - =

29

3

х = 29 +

2

3

х = 32

2

х =

16

Кәмшат жаста, Гауһар жаста.

16

13

-2х = 24 теңдеуінің түбірін тап:

а) 12 в) 1

б) 16 г) -12

3) Бос орындарды толтыр:

(3х + 4) : 2 =11

3х + 4 = ·

3х + 4 =

3х = -

3х =

х =

х =

11

2

22

4

22

18

г)

18

3

6

4)

Үйге тапсырма: §29. № 844(2, 3) Рефлексия: Білемін... Білдім... Білгім келеді...