Брейн-ринг интеллектуальнай оонньуу.

«Брейн-ринг» интеллектуальнай оонньуу сценарийа.

Сыала уонна соруктара:

- Оҕолор толкуйдуур дьоҕурдарын сайыннарыы;

- Хамаанданан курэхтэһии тыынын иитии, оҕолор билиилэрин

ханатыы;

- Кинигэни ааҕыыга угуйуу;

- Төрөөбүт дойдуларын үгэстэрин билии, төрөөбүт дойдуга тапталы иҥэрии.

Туттуллар материаллар:

Экран, проектор, ноутбук, флажоктар, өс хоһооннордоох карточкалар, ручкалар,

кумааҕылар.

Кыттааччылар: Оҕолортон хамаандалар. Хамаанда састааба – 4 оҕо

Хас биирдии хамаанда ааттаах, капитаннаах, эмблемалаах .

Ыытааччы: Үтүө күнүнэн, күндү оҕолор! Бүгүн биһиги

«Брейн-ринг» оонньууга оҕолор билиилэрин -керүүлэрин тургутуһан көрөөрү олоробут.

Бары чуумпурабыт. Ким саҥарбыт – ол хамаандаттан баал көҕүрүүр. Таайдаххытына,

капитан флажогун өрө уунар. Бары бэйэ-бэйэҕитин кытта сүбэлэһэҕит, биир мүнүүтэ

бэриллэр.

Оонньуубутун саҕалыыбыт. Хамаандалар бэйэҕитин кылгастык билиһиннэрэргэ

ыҥырабыт.

1 түһүмэх. Билии – көрүү аартыгынан (блиц-турнир)

Бу түһүмэххэ билии араас эйгэтиттэн боппуруостар бэриллиэхтэрэ, ким таайбыт,

флажоктаргытын уунаҕыт. Сөп эппиэт аайы 1 баал.

1. Саха остуола (сандалы)

2. Саха Өрөспүүбүлүкэтин бастакы Президенэ (М.Е. Николаев)

3. Таба тыһыттан тигиллибит кыһыҥҥы атах таҥаһа (этэрбэс)

4. Аҕа убайа (абаҕа)

5. Саха Сирин киин куората (Дьокуускай)

6. Убаҕас сүөгэйтэн ытыйыллан оҥоһуллар өбүгэ аһа (күөрчэх)

7. Ханнык мультиктар сахалыы саҥарбыттарай? (“Маша уонна Эһэ”, “Фиксиктар”)

8. Саха сиригэр Ийэ күнэ хаһан бэлиэтэнэр (алтынньы үһүс өрөбүлүгэр)

9. Аты баайар ытык баҕана (сэргэ)

10. Саха Өрөспүүбүлүкэтин былааҕа хас өҥнөөҕүй (түөрт өҥнөөх)

11. Сахалар сайыны көрсөр бырааһынньыктара (ыһыах)

12. Кыыска бииргэ төрөөбүт бэйэтиттэн кыра уол (сурус)

13. Бар дьону маанылыыр-күндүлүүр атахтаах иһит (Чороон)

14. Саха телевидениетыгар оҕолорго аналлаах биэрии (Биһикчээн)

15. Саха музыкальнай инструмена (хомус)

16. Саха сирин сүрүн өрүһэ (Өлүөнэ)

17. Саха дьахтарын ыһыахха кэтэр ырбаахыта (халадаай)

18. Кыһыл кинигэҕэ киирбит кэрэ, сэдэх сибэкки (сардаана)

19. Олоҥхоҕо айыы дьонун көмүскээччи кимий (Ньургун Боотур)

20. Биэ үүтүттэн оҥоһуллубут кыынньар утах (кымыс)

2 түһүмэх. Өс хоһоонун ситэр

Оҕолоор, билигин иккис түһүмэхпитин саҕалыыбыт. Бу түһүмэхпит аата “Өс хоһоонун

ситэр” диэн

Хас биирдии хамаандаҕа туспа сорудах өс хоһооннору ситэрии

Биир тыл минньигэс, элбэх тыл ....

Киһи тыла -....

Дойду сурахтаах, алаас ....

Ойуурдаах куобах охтубат, дьонноох киһи ...

Кырдьаҕастан алгыһын, эдэртэн....

Үчүгэй майгыҥ – көтөр....

Норуот күүһэ – көмүөл ....

Өтөх төҥүргэстээх, сурт ....

Доҕор доҕорун алдьархайга ....

Тыала суохха мас...

Ат сүүрдэҕинэ, ыт....

Кыыс оҕо – омук....

Кэрдиэҥ иннинэ кээмэйдээ, туттуоҥ иннинэ ....

Күөскүн эрдэттэн ...

Сүгэ кыайбатаҕын сүбэ...

Алдьатар – дөбөҥ, оҥорор - ....

Хас биирдии сөп өс хоһоонугар 1-дии баал эбиллэр.

3 түһүмэх. Төрөөбүт улууһум.

Бу түһүмэххэ төрөөбүт улуускутун төһө билэргитин билиэхпит. Хас биирдии сөп

эппиэт 2 баалынан сыаналанар. Бу түһүмэх кэнниттэн саамай аҕыйах бааллаах хамаанда

туоруур.

1. Биһиги улууспут киинэ (Бэстээх)

2. Улууспутугар хас нэһилиэк баарый? (31.36)

3. Улууспут баһылыгын аата (Тихонов Дмитрий Иванович )

4. Ханнык нэһилиэккэ олоробут? (Мэҥэ)

5. Улууспут хаһыатын ааттаан («Эркээйи»)

6. Улууспут киэн туттар ансаамбыла (« Кыталык»)

7. Мэҥэ- Хаҥалас улууһугар хас герой баарый? (8)

8. Майа 1 №-дээх оскуолата ким аатын сүгэрий? (Ларионов В.П.)

9. Республикаҕа соҕотох космонавтика музейа ханна баарый? (Дупсун)

10. . Мэҥэ-Хаҥалас оройуона хаһан тэриллибитэй (1930 10.02)

Бу түһүмэх кэнниттэн саамай аҕыйах бааллаах хамаанда туоруур.

Финал. Биир тылтан элбэх тылла таһаар.

Ыытааччы: Бүтэһик түһүмэхпитигэр финалга кэллибит. Бу түһүмэххэ 2 мүнүүтэ иһигэр

бэриллибит тылтан ким элбэх тылы таһаарбыт, ол элбэх баалы ылар. Хас биирдии тылга

1 баал.

ХАЙЫһАРДЬЫТ (хайыһар, хайа, айах, тыа, тый, хаарты, хаһа,

дьахтар, хаар, ыйаах, дьаат, ыт, тыһы, ыһыах, тар, харта, ый, хааһы, хайдыы, таайыы, таай)

Дьүүллүүр сүбэ түмүк таһаарар кэмигэр көрөөччүлэри кытта оонньуу. Таабырын.

Көрөөччүлэри кытта оонньуу (таабырын)

1. Таҥаһын сылга түөртэ уларытар баар үһү (Сир)

2. Сиргэ түһэр эрээри, сиртэн кыайан турбат баар үһү (Ардах)

3. Сайын сүтэр, күһүн тиллэр баар үһү (Хаар)

4. Куттаммыта эрэ куоска, манаммыта эрэ мааска, соһуйбута эрэ сохсо баар үһү

(Кутуйах)

5. Ыалдьыбат да ынчыктыыр, сүтэрбэт да көрдүүр баар үһү (Сибиинньэ)

6. Атын оҕо саҥатын истибэт, бэйэтин эрэ оҕотун саҥатын истэр (Күлүүс)

7. Соҕуруу дойдуттан соххор харахтаах эмээхсин кэлэн ойуу-бичик оҥорор үһү

(Иннэ)

8. Уон киһи кэтэҕинэн сирэйдээх үһү (Тыҥырахтар)

9. Сытыйбыкка эрэ сыстаҥ, минньигэскэ эрэ бэрт,саахарга эрэ салаҥ баар үһү

(сахсырҕа)

10. Биирдэ мииниллэр икки ат баар үһү (Хайыһар)

11. Барар да суола биллибэт баар үһү (Балык)

12. Тымныы дьэҥкир таас

Уһаакка угуллар,

Убаҕаска кубулуйан

Туохха бары туттуллар (Муус)

13. Тымныы түһэр- кэтэллэр,

Сылаас буолар- усталлар.

Киирэр ааҥҥа бэйэтигэр

Аналлаах көхөлөөх (сон)

14. Мин баарбына таһырдьа

Таҥныбакка тахсыма,

Кулгааххыттан ытырыам,

Иэдэскиттэн кымаахтыам (Тымныы)

15. Куобах бэргэһэлээх оҕолор бааллар үһү (Чөҥөчөккө хаар түспүтэ)

16. Сарсыарда түөрт харахтаах, күнүс икки атахтаах, киэһэ үс атахтаах баар үһү (Оҕо,

улахан киһи, кырдьаҕас)

17. Сэттэ сымыыттан биирдэрэ кыһыл көмүс үһү (Өрөбүл)

18. Биир харыйа уон ордуга икки салаалаах үһү (Сыл 12 ыйа)

19. Тараҕай оҕонньоттор дьиэҕэ киирбиттэр да, тараҕайдара таһырдьа хаалбыт (тимэх)

20. Оттооҕор оччугуй, оҕустааҕар күүстээх баар үһү (Кымырдаҕас)

21. Минньигэс сыттаах,

Төгүрүк быһыылаах,

Арыыга сөтүөлээн

Араҕас өҥнөммүт.

Бу ханнык ас буолуой? (Алаадьы)

22. Туруорбах эркиннээх,

Кыракый түннүктээх,

Көмүлүөк оһохтоох,

Тулалыыр оронноох,

Халыҥ буор сыбахтаах

Былыргы саха ыалын дьиэтэбин (Балаҕан).

23. Итиинэн илгийэбин,

Сылааһынан тыынабын,

Аал уоккут, алаһаҕыт

Араҥаччыта буолабын (Оһох)

24. Сир иһигэр итии болгуо баар үһү (эһэ)

25. Икки чыычаах көтөөрү өҥдөҥнөһөллөр да хайалара да көппөт үһү (кулгаах)

26. Таһа таас, иһэ үрүҥ көмүс, ол иһигэр кыһыл көмүс баар үһү (сымыыт)

27. Умайар умайар да бүппэт баар үһү (күн)

28. Аска аҕыс, үлэҕэ үс баар үһү (сүрэҕэ суох киһи)

29. Тыла суох да барыны кэпсиир (кинигэ)

30. Тимир ат солко курдаах (иннэлээх сап)

Ыытааччы:

Манан оонньуубут түмүктэнэр. Бука бары кыттыбыттарга махтал. Бүгүҥҥү оонньууттан

бары да туох эрэ саҥаны билбиккит буолуо диэн эрэнэбит.

Кыайыылаахтарга эҕэрдэ (кыайыылаахтарга грамота, кыттыбыттарга туоһу сурук

туттарыыта).

Хаартыскаҕа түһүү.