Cценарий "Кошлар көне"

“Татарстан Республикасы Биектау муниципаль районының “Ямаширмә “Йолдыз” балалар бакчасы” мәктәпкәчә белем бирү муниципаль бюджет учреждениесе

“Кошлар – безнең дусларыбыз”.

(күңел ачу кичәсе)

Тәрбиячеләр: Хадиева Гөлназ Искәндәр кызы.

Мифтахова Алсу Әдхәм кызы

30.03.2018

Тема: “Кошлар безнең дусларыбыз”.

Максат: укучыларның кошларның файдасы, төрле ел фасылларында кошларга карата сакчыллык турындагы белемнәрне ныгыту; кошлар тормышыннан кызыклы мәгълүмат белән укучыларның белемнәрен арттыру; табигатькә һәм кошларга карата мәхәббәт һәм җаваплылык тәрбияләү.

Алып баручы 1.: Исәнмесез, кадерле дуслар, кунаклар! Бүгенге кичәбез кошлар көненә багышлана. Кошлар җир йөзендә иң күп таралган тереклек ияләре. Җирдә барлыгы 100 миллиард чамасы ош яши. Татарстанда җәй көннәрендә 200ләп, кышын 40 төрдән артык кош очратырга мөмкин. Кошлар һавада очарга җайлашкан. Шуңа да аларны кырыс антарктида да, биек тау кыяларында да, диңгез өсләрендә дә очратырга мөмкин.

А. Б. 2. Кошларның иң кечкенәсе колибри, ул берничә грамм авырлыкта гына. Ә иң зурысы тәвә кошы, авырлгы 90 кг га җитә. Кошлар табигатьнең күрке. Алардан башка табигать җансыз.Алар бик күп зарарлы бөҗәкләрне юк итәләр, сайраулары белән тормышыбызга ямь өстиләр. Шуңа күрә без кошларга ярдәм итәргә, аларны сакларга тиеш.

Бүгенге кичәбез дә кошлар көненә багышлана. Бәйрәмне үткәрер өчен бирегә ике команда кирәк булачак “Чыпчыклыр” ягъни кышлаучы кошлар һәм “Сыерчыклар” – күчмә кошлар.

Табышмаклар әйтү.

Төнлә очарга ярата,

Көндез очмый, йокыга ята. (Ярканат)

Ука – ука тыш кына,

Су коена инештә,

Оча алса да, җирдә йөри,

Ите яхшы бәлешкә.(Үрдәк)

Кулы юк, балчык ташый,

Балтасы юк, оя ясый. (Карлыгач)

Чырык-чырык чыркылдый,

Бер җиргә дә ул китми.

Безнең белән дус яши,

Әйтегезче, ул ни? (Чыпчык)

Кырау булсын,

Кырпак булсын,

Китмәс дустым.

Җәен-кышын

Салмый сары

Алъяпкычын. (Песнәк)

Ала чапан киенгән,

Мал суйганга сөенгән,

Шунда төшеп йөгергән. (Саескан)

Ерактан килгән кунак булса да, тәрәзә артында тора. (КАРЛЫГАЧ)

Гөлдер, гөлдер, гөлдер бу,

Кызыл тәпи кемдер бу? (КҮГӘРЧЕН)

Чуар киемле урам малае

Борчак җыя. Кырда куна. (ЧЫПЧЫК)

Колга башында йорты

Эчендә тора җырчы. (СЫЕРЧЫК)

Үзе озын, чабуы кыска. (ТОРНА)

Бер кошым бар: тынмый.

Агачка оя кормый;

Өе - җирдә,

Җыры - күктә. (ТУРГАЙ)

Җәй шакылдый бу чүкеч,

Кыш шакылдый бу чүкеч,

Ничек чыдый бу чүкеч. (ТУКРАН)

Йомры, йомгак сары йомгак

Йөгереп йөри чирәмдә. (ЧЕБИ)

Соскы борын – бакылдык,

Күп сөйләшә - такылдык. (ҮРДӘК)

Башы тарак,

Койрыгы урак.

Кычкырта быргысын,

Уята барысын. (ӘТӘЧ)

Суда юынып алды,

Өсте коры калды. (КАЗ)

Койрыгын алса – башы ябыша,

Башын алса – койрыгы ябыша. (САЕСКАН)

Үзе йомырка басмый,

Баласын да бакмый. (КҮКЕ)

Канаты бар, аягы бар,

Үзе йөзә алмый. (ТАВЫК)

Алып баручы: Елгада бозлар кузгалды…
Елмая, көлә кояш.
Урамнар буйлап атлады
Ямьле һәм күңелле яз.

Әйдәгез әле, балалар, бергәләшеп “Яз җитә” җырын җырлап алыйк.

5. Хәрәкәтле уен «Оясыз кош».
Балалар парлашып түгәрәккә басалар. Алар кошлар булалар.
Кошлар түгәрәк буйлап очып йөриләр.
Тәрбияче: Очып баручы кошлар
Тукталдылар аланда.
Балалар парлашып басалар, парсыз калган бала – оясыз кош
була. Ул бала уеннан чыгарыла.
Тәрбияче: Утырып ял иттеләр,
Кире очып киттеләр. Уен шулай дәвам итә.

Игътибарлылык уены «Кошлар кайтты».
Тәрбияче шигырьне укый, балалар, күчмә кошларның
исемнәрен ишеткәч, кул чабалар:
Мондый кошлар кайттылар:
Күке, казлар, аккошлар,
Сандугачлар, песнәкләр,
Ябалаклар, ләкләкләр,
Кара карга, тургайлар,
Сыерчыклар, чыпчыклар,
Карлыгачлар, торналар.
Барыгыз да булганнар,
Барыгыз да уңганнар.

Алып баручы: Әйдәгез әле, балалар, яз турындагы җырларны искә төшереп китик.

Җыр: “Весенняя полька”

Эрудит сораулар.
- Кошлар хайваннардан нәрсә белән аерылалар?
- Ак сыртлы кошның исеме ничек?
- Кызыл күкрәкле кошны атагыз.
- Оча торган барабанчыны кем белә?
- Нинди кошлар хат ташучы була алалар?
- Нинди кош, сәгате булмаса да, вакытны әйтә?
- Көз көне җылы якларга китеп, язын кире кайткан кошлар
ничек дип аталалар?
- Нинди кош көндез йоклый, төнлә оча, кешеләрне куркыта?
- Дөньяда иң зур кош нәрсә ул?
- Нинди кош судан коры чыга?
- Урман докторы дип кайсы кошны атыйлар?
- Нинди кош үз йомыркасын чит ояга сала?

Алып баручы: Балалар ә хәзер без кошларның ничек кычкырганнарын тыңлап, нинди кош икәнен әйтеп бирергә тиеш.

Уен: “Кайсы кош тавышы”

Әйтемнәр:
а) Кош оясын туздырма, башың авыртыр.
б) Кошларга таш атма, күзең сукыраер.
в) Сыерчыкларга оя яса, эшең уңар.
г) Кош йомыркаларын ватма, күз яшеңне түгәрсең.

“Очты-очты” уены .

Алып баручы: Булдырдыгыз, балалар. Кошлар турында бик күп беләсез икән. Алга таба да кошларны яратып, аларны кайгыртып, аларга һәрвакытта да ярдәм итеп торыгыз.

Кошлар табигатьнең күрке. Алардан башка табигать тә җансыз.Алар бик күп зарарлы бөҗәкләрне юк итәләр, сайраулары белән тормышыбызга ямь өстиләр. Әйе, яз җитү белән кошлар кайта, күктә, агач башларында яңадан тормыш башлана. Гаҗәеп матур бу тормыш. Кошларга ярдәм итик, аларсыз бит дөньяның бер чите китек. Шуңа күрә без кошларга ярдәм итәргә, аларны сакларга тиеш.