Дамба Зодбич Жалсараев

Дамба Зодбич Жалсараев

• Загарайн (мүнѳѳ Хориин) аймагай Доодо-Гол нютагта 1925 ондо түрѳѳ. Баруун-Хасууртайн, Хара-Шэбэрэй долоон жэлэй, Үнэгэтэйн дунда һургуулида һураба.

• 1943-1952 онууд – Совет Армида албанда ябаха зуураа хилэ сахигшадай училищи дүүргээ.

• Армиһаа бусажа ерээд, Москвада Литературна дээдэ курс, институт дүүргэһэн байна.

• Һүлээрнь КПСС-эй Буряадай обкомдо, Буряадай республикын соелой министрээр, ТАСС-ай корреспондентээр хүдэлмэрилһэн байна.
• Энэ мэтээр элдэб хүдэлмэридэ, сэрэгэй албанда ябахынгаа хажуугаар шүлэг зохёохо творческо ажалаа үргэлжүүлжэл ябаа.

• Дамба Жалсараев бури hургуулида hуража байхаhаа эхилээд, шулэгуудые бэшэжэ, гараар бэшэмэл хэблэлнуудтэ толилжо эхилhэн юм. 1945 онhоо газетэнуудтэ болон журналнуудта хэблэгдэдэг болоо.
• 1950 ондо поэдэй бэшэһэн шүлэгүүдэй түрүүшын суглуулбари «Үнэн тухай үгэ» гэжэ нэрэтэйгээр хэблэгдээ. Тэрээнһээ хойшо хори гаран номуудые хэблүүлһэн байна. Тэдэнэйнь дунда «Замай дуунууд» (1955), «Магистраль» (1957), «Замай сагай аянда» (1962), «Баатар тухай домог» (1969), «Аялгата мүрнүүд» (1975), «Дүрбэн хизаар» (1982), «Замай сагай суряанууд» (1985) гэһэн номуудынь элитэ һуури эзэлнэ. Эдээнь соонь шүлэгүүд, поэмэнүүд оролсоно.

• Д. Жалсараев үхибүүдтэ зорюулжа, ехэ һонирхолтой номуудые бэшэдэг. Жэшээлхэдэ, «Үдын эрьедэ» (1951), «Эдир нүхэдтэй хѳѳрэлдѳѳн» (1955), «Баярмаагай одон» (1960) гэҺэн номууд соонь Һонирхолтой шүлэгүүд олон .
• 1975 ондо Д.Жалсараев «Аялгата мурнүүд» гэһэн нэрэтэй шүлэгүүдэйнь суглуулбари хэблэгдээ.
• Поэт ухибуудтэ ехэ бэшэдэг: «Удын эрьедэ» гэжэ поэмэ (1951 ондо), «Эдир нухэдтэй хоорэлдоон» гэжэ шулэгуудзй ном (1954 ондо), «Баярмаагай одон» (1960 ондо).
• Поэдэй зохёолнууд ород хэлэн дээрэ оршуулагдана. Москвада шулэгуудэйнь хэдэн суглуулбаринууд, «Правда» хэблэлдэ», «Турэл тала», «Детская литература» хэблэлдэ «Nалхинтай мурысэлгэ» (1959 ондо), «Дуроонууд ханхинана» (1964 ондо) номууд хэблэгдэн гараа юм.

Дамба Зодбич Жалсараев – СССР-эй Уран зохёолшодой гэшүүн, коммунист, 1967 онһоо 1974 он болотор Буряад Республикын соёлой минитсрээр ажаллаа.

• Поэдэй бэшэһэн зохёолнууд соо Эхэ оронойнгоо эрхэ сүлѳѳ түгэлдэр олон арадуудай дунда буряад арадай урган хүгжэжэ байһые, ажалшадайнь эрхэ сүлѳѳ, жаргалта һайхан байдалые магтан харуулһан байха юм. Илангаяа бага наһатанай жаргалта һайхан байдал ураар зураглан харуулһан шүлэгүүд олон. Теэд ганса энэ бэшэ, Эхэ орон, эб найрмадал, арадуудай хани барисаан тухай, мүн баһа үхибүүдтэй үнэн зүрхэнһѳѳ хѳѳрэлдэһэнѳѳ, эхэ тухайдаа, ѳѳр тухайдаа, үнгэрһэн ба мүнѳѳ сагай байдал тухай, аян замда хараһан үзэһэн тухайдаа ѳѳрынгѳѳ һанал бодолой үзэгдэлнүүдые уран гоёор зураглаһан зохёолнуудшье олон.

Буряад ороноймнай магтаал

Yнгын дайдаар, хангай тайгаар нэмжыгшэ

Үлзы Буряад — манай нангин үлгы.

Саяан хадын сэлгеэн амяар арюудхан,

Байгал далайн гэгээн долгёор сүршөөш.

Сэлмэг сарюун, сэнхир номин шарайшни

Сэдьхэлдэмнай хэзээдэшье зулгы

Шэрүүн сагай ерээшье һаа дэлхэйдэ,

Шинии заяан замһаа хадуурхагүйл.

Эрхим хангал санзай шэнги агаарташ

Эршэ хүсөөр элсүүлэнгүй яалайб!

Эбтэй дорюун бүлын ёһоор жаргыш даа,

Энхэ Буряад манай нангин үлгы.

Эмтэй домтой мүнхын уһан аршаандаш

Эльгэ зүрхөө хүртүүлэнгүй яалайб!

Эхэ нютаг!

Угэнь: Дамба Жалсараев

Холын замда эхын ёһоор юрөөжэ,

Хугжэмынь: Анатолий Андреевай

Хүмүүн зондо хэтын жаргал хүсөөш.