"Дамытушы ойындар технологиясы

Дамыту ойын технологиялары

Баланың танымдық ортасын дамытудың аса тиімді нұсқасы – танымдық қызметті ұйымдастыру.

Қызмет – бала дамуының қажетті жағдайы. Қызмет үрдісінде өмірлік тәжірибе алынады, қоршаған орта шынайылығы танылады, білімі игеріледі, машық және икемі өнделеді.

А.Леонтьев, С.Рубинштейн, Б.Теплов және т.б. зерттеулері қызметте жеке тұлғаның психикалық үрдістері дамитынын, ой, эмоциялық және еркін қасиеттері, оның қабілеттері мен мінезі қалыптасатынын көрсетті.

Балалардың танымдық қызметін ұйымдастыруда олардың шығармашылық белсенділігі дамиды. Бала өзін жетілдіруге мүмкіндік алады. Дамыту ойын технологиялары – бұл мектепке дейінгі балалардың жан - жақты дамуының басты шарттарының бірі.

Дамыту ойындарын пайдалану педагогикалық үрдісте балаларға құрбыларымен топта әрекет ету икемін игеруге, олармен бірлесуге ықпал етеді. Балалар арнайы балалар субмәдениетінің элементін іске асырады, яғни дамыту ойындары – бұл таным ортасын дамыту ынтасын және белгілі машық және икемін жүзеге асыратын психологиялық және педагогикалық технологиялардың ықпалдасуы.

Біздің бөбекжай - бақшаның педагогтары өз жұмыстарында Дьенеш, Воскобович, Никитин, Х.Кюизенер, Г.Доман технологияларын пайдаланады.

Топтарда түрлі қызықты материалдар орналастырылған. Бұл әр балаға өзіне ойын таңдауға мүмкіндік береді. Дамыту ойындарының бұрышын ұйымдастырумен, тәрбиешілер олардың балаларға қол жетімділік қағидасын басшылыққа ала отырып, осындай ойын материалын және ойындарды орналастырды, оларды балалармен игеру түрлі танымдық деңгейде мүмкіндік береді. Балалар тапсырылған ереже және ойын қызметтерін игеріп, ойынның жаңа нұсқасын ойлап табуға көшеді. Тәрбиешілер онымен жеке әуестігін көрсетумен балаларды танымдық ойын қызметіне тартады. Сонымен қатар тәрбиешілер балалардың бұрын туындаған қызметіне қосылады, оның жүрісін тең құқылы әріптес ретінде ішінен бағыттайды. Педагогтарда қызмет мақсатын, оған нақты материалды таңдауда ересек және балалар ықыласы арасындағы балансты сақтау шеберлігі бар.

В.В Воскобовичтың ойындар әлемінде

«Біз «бір рет пайдаланатын» өнімнен бас тарттық: жинады-салды және шетке алып қойды, біз бірнеше рет шығармашылықты пайдалана алатын жан - жақты ойындар жасаймыз»

Тиімді дамыту құралдарының бірі– бұл «Дьенештың логикалық блоктары» («Логические блоки Дьенеша»). Олар балалардың қызығушылығын көтереді.

«Кюизенердің түсті таяқшалары» («Цветных палочек Кюизенера») -баланың шығармашылығын дамытады.

Никитиннің «Өрнекті жина» («Сложи узор») дамыту ойынында балалар балалар неше түрлі тапсырмаларды орындайды.

Воскобовичтың ойындары көп қызметті және 2 жастан бастап 10 жасқа дейінгі балаларға арналған (десе де 99 жасқа дейін болады). ( кораблик «Брызг-брызг», Геоконт, Нетающие льдинки озера Айс, квадрат Воскобовича, Соты, Чудо-крестики, Складушки, восьмерка)

Воскобовичтың дамыту ойындарының ерекшеліктері: - Ойындар балалардың қызығушылығынан шыға өнделген. Осындай ойын құралдарымен жұмыс жасай отырып, балалар шынайы рақат алады және өздеріне жаңа мүмкіншіліктер ашады.   - Кең жас ерекшелік диапазон.  Бір ойынды 2 жастан 7 жасқа дейін және одан ересек балалар ойнай алады. Ойын қарапайым қимылды күрделі етуден басталады, сонан соң түрлі ойын тапсырмалар және жаттығулардың үлкен санының есебінде күрделенеді. - Көпқызметтілігі және жан - жақтылығы  Бір ойынмен ойнай отырып, бала өзінің шығармашылығын көрсетуге, жан - жақты дамуға және білім міндеттерінің көптеген санын игеруге мүмкіндік алады (сан немесе әріппен; түс немесе түрі; есеп және т.б. танысуға).   - Білім міндеттері және жасы бойынша жүйлендірілген дайын дамыту дидактикалық материал.   - Әдістемелік ілеспе.

Қазір біздің бөбекжай - бақшаның көптеген педагогтары Воскобовичтың ойындарын балалардың бос ойын қызметінде, сондай - ақ сабақтарда да пайдаланады.

Воскобовичтың әдістемесі бойынша сабақтар «Күлгін орман» («Фиолетового леса) атмосферасында ертегі кейіпкерлерімен өтеді. Бұл қызығушылығын және дамыту ойындарымен жұмыс жасау ықыласын ынталандырумен, балалармен қалыпты сабақтардан қызметтің ойын түріне көшуге мүмкіндік береді. Бұл ойындардың р басты мақсаты – мектепке дейінгі жастағы балалардың зияткерлік - шығармашылық дамуын белсендіру.

«Күлгін орман» («Фиолетовый лес») – бірнеше ойын саласынан тұратын, дамыту сенсоматорлы аймақ. Олардың әрқайсысында балаларды түрлі ойындарды ойнауға үйрететін өз кейіпкерлері әрекет етеді. Барлық кейіпкерлерді ертегі байланыстырады, ол оларды балаларға қызықты және қол жетімді етумен, түрлі түсінікті «тірілтеді». Тапсырмаларды орындауда бала ертегі кейіпкерлеріне, олардың жолдарында болған кедергілерін жеңуге көмектеседі.

Воскобович құралдарының бірегейлігі неде?

Воскобовичтың дамыту ойындарының негізіне үш негізгі қағида енгізілген: қызығушылық, таным және шығармашылық. Ойын баланы дұрыс және шығармашылық шешім іздеуге уәждейтін ертегі кейіпкерлерімен танысумен басталады.