Доклад "Элдик педагогика"

Ленин району №42 мектеп

Доклад

Тема: «Элдик педагогика.»

Кл.жетекчи: Момунова Р.С.

«Элдик педагогика»

Этнографиялык булактарга элдик оозеки чыгармачылыкка, көптөгөн салттардын педагогикалык мазмунуна талдоо жүргүзүү.

Кыргызстандын тарыхы боюнча материалдарды үйрөнүү кыргыз эли өздөрү жашаган кылымдардын ичинде өсүп келе жаткан муунду тарбиялоонун бай тажрыйбасын топтогондугун көпчүлүктүн жараткыч чыгармачыл тажрыйбасы, адамды элдик тарбиялоонун усулдарды жана ыкмалары топтолгон мыкты үрп- адаттарды, салт- санааларды жана каражаттарды түзгөндөрүн аныктоого мүмкүнчүлүк берет. Макал- лакаптар жаштардын адеп ахлахтык сапаттарын тарбиялоого карата элдин педагогикалык көз караштарынын топтолгон синтези болуп эсептелинет. Педагогикалык мазмундагы кыргыз фольклорунун чыгармаларынын ичинен баатырдык жана лирика-романтика мүнөздөгү чыгармалар өтө маанилүү орунду ээлейт. Жаш муундарды өзгөчө өспүрүмдөрдөн күчтүү эрдикти, чыдамкайлыкты, шамдагайлыкты жана башка дене тарбиялык сапаттарды тарбиялоону талап кылган. Бул максатта салтка айланган майрам күндөрү өткөрүлүүчү элдик оюндар кызмат атаган. Дээрлик элдик оюндар оозеки эл чыгармачылыгын чагылдырган.

Биз карап жаткан шартта салттуу. Эл чыгармаларын өзгөчө жайылтуучулар кошокчулар, төкмө ырчылар, музыканттар болуп эсептелинет. Улуттук педагогикалык өнүктүрүүнүн маанилүү шарттарынын бири болуп кыргыз үй-бүлөлөрүнүн салттуу түрдөгү көп балалуулугу эсептелет. Балдар ар дайым көптөгөн түйшүктү п.к. ал ал болсо ата-энелерден белгилүү деңгээлде улуу муундардын топтогон тажрыйбасын берүүчү педагог практик. Кыргыз элдик педагогикасынын маанилүү ….. болуп адата мыйзам ченемдүү абалдарына бардыгы үчүн милдеттүү болгон адептик этикалык эрежелердин оозеки жыйнагынын негизинде коомдук пикир болуп эсептелинет. Элдик педагогикалык өзгөчөлүгү болуп өсүп келе жаткан муунду тарбиялоо процессинде алардын ар бири «кичи», же «чоң», урук, уруу, айыл көчмөндүк ж.б. түрүндө болгон коомго сөзсүз түрдө кошулушу эсептелет. Кыргыз элдик педагогикасынын пайда болушунда жана өнүгүшүндө тилдик байыркы ишенимдер, табынуулар жана ырым жырымдар ….. укуктар, адаттар ж-а дүйнөлүк диндин бири болгон ислам чоң мааниге ээ болгон. Кыргыз элдик педагогикасынын балдарды табият менен өзөктөш байланышта тарбиялоо сыяктуу мүнөздүү өзгөчөлүгү мына ушундай ырым менен генетикага байланышкан. Улуулар балдарды жаратылыш кубулуштарын байкоо жүргүзүүгө үйрөтүшкөн, аларды өсүмдүктөр, жаныбарлар дүйнөсү менен тааныштырышкан, жердеги бардык жандууларды урматтоо ж-а жакшы көрүү сезимдерин ойготушкан. ж.у. байланыштуу, мал багууга, аба ырайы божомолдоп билүүгө дары өсүмдүктөрүн аныктай билүүсү ж.б.

Кыргыз элдик педагогикасынын балдарды табият менен өзөктөш байланышта тарбиялоо сыяктуу мүнөздүү өзгөчөлүгү мына ушулдай. Кыргыздардын дүйнөгө болгон көз карашын изилдөө азыркы мезгилге чейин алардын турмушунда, анын ичинде өсүп келе жаткан жаш муунду тарбиялоодо тилдик ишенимдерге да мусулмандардын үрп адаттарында да, бирок баарыдан мурда чыныгы турмуштук практиканын талаптарына ылайыкталган нормаларга тура келген байыркы улуттук салт санаалар кыйла мааниге ээ экендигин көрсөтүп турат.