Дуйно тарых презентация

Тема Россия жа ң ы доордун башында

10-класс

Сабактын максаты

Мазмуну

Билим бер үү ч ү л ү к

К ө рс ө тк ү ч ү

Окуучулар

Ө н ү кт ү р үү ч ү л ү к

Китеп менен ишт өө , ө з алдынча ой ж ү г ү рт үү , айтып бер үү , мезгил сызыгы менен ишт өө к ө нд ү мд ө р ү н ө н ү кт ү р ү ш ө т

• Орус жерлерин бириктир үү н ү н б ү т ү ш ү
• Каардуу Иван IV нун падышалыгы, тандалган рада жана опричнина
• Петр I падышалыгы, ал ж ү рг ү зг ө н реформалар
• Сарай т өң к ө р ү ш ү мезгили
• Ата Мекендик согуш
• Декабристтердин к ө т ө р ү л ү шт ө р ү ж ө н ү нд ө маалымат алышат.

Теманын кыскача т ү ш ү нд ү р ү п бере алышса

Тарбиялык

Петр I нин мисалында жетекчилик, ө ж ө рл ү к, патриотуулукка тарбияланышат.

Китептеги с ү йл ө мд ө рд ө г ү негизги ойго басым жасай алышса

Борборлошкон мамлекет, тандалган рада, опричнина, жа ң ы мезгил, сарай т өң к ө р ү шт ө р ү , декабристтер, ата мекендик согуш сыяктуу т ү ш ү н ү кт ө рг ө аныктама бере алышса.

Мезгил сызыгын ө з алдынча сызып, ага негизги даталарды жайгаштыра алса

Башкаруу ж ө нд ө м ү н к ө рс ө т ө алса

өнүтуңгучҮҮӨЛКӨ

Кайталоо үчүн суроолор

• Орус жерлерин бириктирүүнүн өбөлгөлөрү кандай болгон?
• Иван IV падышалыгы качан башталган?
• Тандалган рада эмне иш кылган?
• Опричнина саясаты качан, кантип, эмне үчүн жүргүзүлгөн? Бул саясат кандай натыйжага алып келген?
• Кымгуут мезгилде кандай негизги окуялар болгон?
• Жаңы доор деген эмне? Жаңы доордун белгилери кандай?
• Ал Россияда качан башталган? Россияда жаңы доордун башталганын каяктан билебиз?
• Петр I нин реформалары эмне натыйжага алып келген?
• Сарай төңкөрүштөрү мезгилинин өзгөчөлүгү эмнеде?
• Эмне үчүн Е. Пугачевдун көтөрүлүшү чыккан?
• Ата Мекендик согушта Россия кайсы өлкөгө каршы согушкан?
• Декабристтердин көтөрүлүшүнүн максаты эмне болгон?

1. Москва улуу князы

2. Москвалык дружина (дворяндык кошун)

3. Боярдык дума

4. Приказдар

5. Наместниктер

1462-1505-ж.ж.

  1478-ж. Новгород

1485-ж. Тверь

1489-ж. Вятск кошулган 

1485-ж. Иван III буткул Рустун улуу князы титулун алган.

Россия аталышы пайда болуп, эки баштуу герб кабыл алынган.

1497-ж. судебник кабыл алынган

Юрьев куну 26-ноябрга чейин же кийин бир жума ичинде дыйкан башка феодалга кете алган.

1. Москва улуу князы

2. Москвалык дружина (дворяндык кошун)

3. Боярдык дума

4. Приказдар

5. Наместниктер

1505-1533-ж.ж.

1510-ж. Псков

1514-ж. Смоленск

1521-ж. Рязань кошулган

• Орус жерлерин бириктируу аяктаган
• Иосифляндар (Чиркоо жер ээлигин, еретиктерге каршы катуу курошун жактагандар) менен нестяжателдер (чиркоо жер ээлигине каршыболуп, еретиктерди тарбиялоого чакыргандар) ортосундагы курош иосифляндардын жениши менен аяктаган
• Москва учунчу Рим теориясы иштелип чыккан

Каардуу Иван IV

25 августа 1530 – 18 марта 1584

1547-ж. июнда Москвада которулуш болуп, Иван IV чу

бийликке келген.

Реформа максаты:

• Падыша бийлигин чындоо
• Боярлардын бийлигин чектоо

Тандалган рада – падыша озгочо ишенген адамдар, алар

реформаларды даярдаган, падышага кенеш беришкен.

Макарий , кечил Сильвестр , князь Курбский , Висковатый , дворянин Адашев

Боярлар думасы – жердешчилик кыскартылган.

1549-ж. Земстволук собор – сословиелик окулчулук орган. .

Приказдар – белгилуу тармактарды жетектеген мамлекеттик орган Алар элчилик,

разряддык, поместтик, разбойлук, почталык, челобиттик

1550-ж. Судебник – Юрьев куну бекемделген.

1565-1572-ж.ж. Опричнина саясаты – олконун жеринен озгочо падышанын жер ээлиги учун болуп беруу, 1566-ж. Земстволук собордун 200 депутаты олтурулгон, опричнина аскерлеринин башчысы – Малюта Скуратов. Белгиси ит башы менен шыпыргы. 1570-ж. опричнина аскерлери Новгород менен Псковго журуш жасаган.

1584-ж. Иван Грозный олгондон кийин анын уулу Федор Иванович Рюриктер сулалесинин акыркы падышасы болгон.

1584-1613-ж.ж. Россияда «Кымгуут мезгил» аталган.

А. Падышалар тез-тез алмашкан.Борис Годунов, Василий Шуйский, Григорий Отрепьев (жалган Дмитрий I ), жалган Дмитрий II, Польша королу Сигизмунд III нун баласы Владислав.

Б. Дыйкандар которулушу болгон

В. Жалган Дмитрийлер чыккан

Г. Поляктар басып кирген

Д. Щведдер басып кирген.

Е. К.Минин менен Д.Пожарскийдин жетекчилиги менен элдик ополчение Россияны душмандардан бошоткон.

Ж. Россияда бийликке жаны Романовдордун сулалеси келген.

Григорий Отрепьев тируу калган Дмитриймин деп поляк шляхтасынын жардамы менен Москвага жоногон. Поляк магнаттардын максаты:

Мурда улуу Литва княздыгынын курамына кирген Смоленский жана тундук жерлерин ээлеп алуу болгон.

1605-ж. Б. Годунов олгон. Армия Дмитрий тарапка отуп кеткен. Алар 1605-ж. июнунда Москваны ээлеп алган. Жалган Дмитрий жерди поляк шляхталарына таратып берип элди нааразы кылган.

1606-ж. май котрулушун натыйжасында жалган Дмитрий кулатылган.

Василий Шуйский падыша болуп шайлаган. Польша жалган Дмитрий II нин жетекчилиги астында 1607-ж. кузундо Москвага экинчи жортуул уюштурган. Шуйский шведдерден жардам сураган. Жалган падыша Калуга качып, ал жактан олтурулгон. Бирок швед аскерлери айлык талап кылып, тоноого отушкон.   Польша Россияга каршы согуш баштаган. Орустар жениле баштагандыктан, Шуйский тактан кулатылган. Москвалык боярлар Польша королу Сигизмунд II нин баласы Владиславды чакыршып. Поляк аскерлери Москага киргизилген.

Россиядан Псковду, Новгородду, тундук батыш жана тундук областарды ээлеп алуу учун шведдер да интервенция баштаган.

Эл душманга каршы 1611-ж. мартта элдик биринчи ополчение тузушкон. Ага посаддык адамдар, дворяндар, орус аскерлеринин бир болугу кирген. Алар Москваны камоого алып, бирок ич ара чыр чатактан, ополчение тарап кеткен.

Нижный Новгородду экинчи ополчение тузулгон. Аны земстволуу староста К. Минин менен Д. Пожарский жетекчилик кылган.

1612-ж. августунда Москваны комоого алып, ополчение октябрдын аягында шаарды ээлешкен.

1613-ж. Земстволук собор 17 жаштагы Михаил Феодрович Романовду падыша шайлашкан.

1617-ж. Швеция менен келишим тузулуп, Россияга бир катар жерлер кайтарылган. Бирок Балтикага чыгуу жолу жабылган. Польша да бир канча жерлерди ээлеп алды.

Жаны мезгил – капиталисттик

коомго отуу мезгили. Россияда XVII к.

Жаны мезгилдин белгилери байкалган

• Мануфактуралардын жанданышы
• 1696-ж. Н. Демидов Уралда

биринчи металл заводдун негиздеген

• Ишканалардын жанданышы менен жаны буржуазия жана жумушчу табы калыптана баштайт
• Соода онугот
• Шаарлардын экономикадагы ролу жогорулайт

Айрыкча Петр I нин тушунда

согуш куралдарын жасоо жана кеме куруу менчик ишканаларга крепостной дыйкандарды кыштагы менен сатып алууга уруксат берилген. Ал дыйкандар посессиондор деп аталган. Мамлекеттик ишканаларга дыйкандарды жазып коюшкан

Соода онугушу учун

Вышневолоцк, Ладожск, Волга-Дон каналдары казылган.

1724-ж. чет элдик товарлага ото жогорку 75% таможнялык пошлина коюлган

Романовдор династиясы 1613-жылдан 1917-жылга чейин бийлик жургузгон

Михаил Феодорович Алексей Михаилович Феодор Михаилович

Алардын ичинен Улуу Петр тарыхта озгочо орунга ээ

Петр I

Падыша Алексей олгондон кийин 1682-1696-ж.ж. орус тактысын анын балдары ээлеген. Балдар жаш болгондуктан эжеси София олкону башкарып турган.

1689ж. жайында Петр менен эжесинин ортосунда жанжал чыгып, София кутум уюштурган деген айып менен Новодевичий монастрына камалган. 1696-ж Иван Vчи каза болуп Петр жалгыз башкаруучу болуп калган.

Петр Iчи мамлекетте реформаларды жургузгон:

- 1711-ж. 22-февралда Петр Боярдык думаны алмаштырган башкаруучу Сенатты тузгон. Ал 9 кишиден туруп, жогорку окмоттук мекеме болгон

- 1715-ж. Сенаттын озун козомолдогон генерал-текшеруучу дайындалган

- 1718-ж. эски приказдар жоюлуп, ордуна коллегиялар 12 тузулгон. Бул башаламан приказдардын иштерин иретке келтирген. Ар бир коллегиянын башында президент туруп, бир нече коллегиялык кенешчи жана асессорлор болгон. Ар бир коллегияда коллегиялык асессор жана архивариус башында турган.

- «кабинет» деп аталган Петрдун жеке канцеляриясы болгон

- 1708-ж. олко 8 губернияга болунуп, кийинчерээк дагы учоо тузулгон.

- провинция негизги администрациялык бирдик болуп, 50 провинциянын башында губернаторго баш ийген ваеводалар турган

- 1712-ж. патриархчылык жоюлуп, ордуна Синод (дин иштери боюнча коллегия) киргизилген.

1721-ж. Сенат Петрду император жарыялап Россия империя болуп калган

Петр I реформаларынан кийин Россия империясынын башкаруунун тузулушу

Император

Генерал-рокурор сенат

Коллегиялар (12)

Губернатор

Синод (дин коллегиясы)

( губерния канцеляриясы)

воевода

( провингция концеляриясы)

Росссиянын империяга айланышы

Абсолюттук монархиянын орношу

Мамлекеттин жеке инсандарды басмырлашы

Петрдун реформаларынын

Мамлекетке чиркоонун баш ийдирилиши

тарыхий мааниси

Социалдык-экономикалык онугуунун жогорулашы

Тиричиликтин европалаштырылышы

  Тышкы саясаттын негизги багыттары

- Батыш жана тундук батышта «кымгуутта» жоготкон жерлерди кайтаруу

- Балтика денизине чыгуу

- Туштукто Крым хандыгына каршы курошу

- Кара денизине чыгуу  

Петр I нин тышкы саясаты

1697-1698-ж.ж.

• Петр I нин чет олкого улуу элчилиги

• Туштукко эки жолу жортуул уюштурулуп, 1696-ж. турктордун Азов чеби кулаган. Балтика денизине чыгуу маанилуу болгон, анда Швеция каршы Дания, Речь Посполита сыяктуу союздаштар табылган

Жаны негизги максат

Балтика денизине чыгуу

Туркия менен Константинополь келишимин тузуу: Россия Азовду сактап калган

1700-ж.

Тундук согушу 1700-1721-ж.ж.

Согуштун башталышы

1700-ж.

Август

- Карл XII Копенгагенге аскер тушуруп, Данияны багындырган

Август

- Орус аскерлери Нарваны курчоого алган

Ноябрь - Карл XII Нарванын жанында орус аскерлерин талкалаган

Тундук согушу 1700-1721-ж.ж.

1701-1706-ж.ж.

- Оз армиясын жакшыртуу учун жигердуу чараларды коргон

Петр I

Карл XII

- Орус аскерлери Балтика боюнда бир катар жеништерге жетишип, Нева дарыясын ээлешкен

- Август II ге каршы согуш аракеттерин баштап Польшага аскерлерин киргизген

- 1703-ж. Петр I Нева дарясынын жээгиннде Санкт-Петербург шаарын негиздеген

- 1704-ж. Орустар Нарваны ээлешкен.

Тундук согушу 1700-1721-ж.ж.

1707-1710-ж.ж.

- Карл XII Август II ни багындырып, россияга журуш жасап, Москваны коздой бет алган

- 1708-ж. Лесной кыштагынын жанында салгылашуу болуп, орус отряды швед тамак-аш, курал-жарак ташыган обозун колго тушургон

- 1709-ж. Полтава салгылашуусунда орус аскерлери Карл XII армиясын талкалаган

- 1710-ж. Балтика боюнда орус аскерлери бир катар жеништерге жетишкен

Тундук согушу 1700-1721-ж.ж.

1711-ж. Петр I нин Прутка жортуулу орус аскерлеринин женилиши менен аяктап, Турция менен келишим тузулуп, аларга Азовду кайтарып берген

1711-1721-ж.ж.

Шведдер менен дениздеги салгылашуулар

- 1713-ж. Таммерфорстун алдында шведдер женилип, орустар Финляндияны ээлеп алган

• 1714-ж. Орус флоту Гангут тумшугунда женишке жеткен
• 1720-ж. швед флоту Гренгамдында кыйроого учураган

1721-ж. Ништадт тынчтык келишими тузулгон

Ништадт тынчтык келишими

- Россия Ингрия, Туштук Корелия, Эстландия жана Лифляндияны алган

- Россия шведцияга 2 млн ефим тологон

Тундук согушунун мааниси

• Россия Балтика денизине чыккан
• Россия ири дениз державасына айланган
• Шведция эл аралык кадыр-баркын жоготкон

Петр I олгондон кийин анын да артында мураскор калбай Россиянын тарыхында «сарай тонокорушторунун» доору башталган. Бул мезгилдин озгочолугу - тонкоруштордун натыйжасында бийликке жалан аялдар келген

Екатерина II

Екатерина I

Анна Иоановна

Екатерина II 1762-1796-ж.ж. Озунун чыныгы аты

Софья Августа Фредерика Анхальт-Цербсткая. 1744-ж. февралында императ рица Елизавета Петровнанын чакыруусу менен Россия келген. 1745-ж. Россия так мураскору Петр III Федоровичке турмушка чыккан.

Жашаган жылдары 1729-1796-ж.ж.

Падышалык мезгилиндеги саясатынын негизги багыттары :

• Жеке бийликти чындап, бюрократтык аппаратты кучоткон. Дыйкандар маселесин чечуу араккеттенип Уложен комиссиясын тузгон
• 1764-ж. Смольный институту жан учмлищза ачылган
• 1765-ж. Петербургда эркин экономикалыук коому тузулгон
• 1773-ж. дин сабырдуулугу жонундо мыйзам кабыл алынган
• Сенатты кайра тузгон 1775-ж. губерниялык реформа %0 губерния
• 1775-ж. бардык сословие окулдоруно ишкана ачууга уруксат берилген.
• 1785-ж. дворяндар жонундо грамота, алар милдеттуу аскер кызматынан, дене жазасынан, жан салыгынан бошотулган
• 1764-ж. Украинада гетмандык башкарууну жойгон

Тундук союзу тузулгон: Россия Дания жана Англия менен бирикме тузгон.

- 1771-ж. Кара дениз флоту тузулуп, Крым кошулган

1773-1775-ж.ж. Пугачевдун жетекчилинде дыйкандар которулушу

Пугачёв

Емельян Иванович

1742 – 10 января 1775

Батыш

Ата Мекендик согуштун себептери

• Наполеондун дуйнолук устомдукко умтулушу
• Россиянын континентальдык блокаданы бузушу
• Наполеондун поляктардын коз каранды эместик

кыймылын колдоосу

• Наполеондун Ольденбургду басып алышы.

Анын мураскору Александрдын карындашына уйлонгон

• Наполеон менен Александрдын карындашыныны уйллонуусуно

Падыша уйбулоосунун макул болбоосу

Тышкы саясаттын негизги багыттары

1799-ж. 18-брюмеринде наполеон тонкоруш жасаган. Францияда директория консулдук менен алмашып, ал эми 1804-ж. империя тузулуп, Наполеон Бонапарт император болгон. Жаны режим Францияда жана Европада буржуазиянын устомдугун кучотуу болгон.

III антифранцуздук коалиция

Россия Англия Австрия Неаполитан королдугу

Ульмедеги кыйроо. Австро-орус аскерлерини н Аустерлицте талкаланышы

Тильзит келишими

Россия Англияга каршы блокадага кошулууга мажбур болду

Наполеондун Европадагы женип алууларын тааныган

Пруссия эсебинен Варшава герсегствосу тузулгон

Россияга Финляндия, Молдавия жана Валахиянын кошулушуна Наполеон макул болгон

IV антифранцуздук коалиция

Россия Англия Пруссия Швеция

Йен менен Ауэрштедтин жанында коалициялык кучтордун талкаланышы

Англияга каршы блокаданын башталышы. Орус-пруссия аскерлеринин Фридлянда женилиши

1812-ж. Напалеон Россияга бастырып кирген

Аскер кучторунун катышы

1-армия Барклай де Толли

126-мин

Наполеондун

«улуу армиясы»

600 мин

Француздар

Голландар

Пруссактар

Баварлар

Итальяндар

Австрийлер

Саксондор

Щвейцарлар

Португалдар

Орус аскерлерин чек арада эле тез талкалап салуу

2-армия Багратион

50 мин

3-армия Тормасов

45 мин

+ 100 мин аскер фланга менен тылда

Фуль: Дрисск чындоосуна чегинип, чечуучу сокку беруу

Барклай де Толли: чечуучу салгылашуудан качып, француздарды чарчатуу

«Бардык салгылашуулардын ичинен Москва алдындагы салгылашуу урой учурарлык болду. Француздар женишке татыктуу экенин корсотту, орустар женилбес экенин далилдеди» Наполеон Бонапарт

Аскер башчылар

«Мен армиянын умуткор рухун жана мыкты коп генералдарды кордум

Курман болгон жана жарадарлвардын саны

Россия 44 мин

Франция 56, 5 мин

1812-ж. августа М.И. Кутузовду орус армиясына башкы командачы кылып дайындаган имперотор указы чыккан

1812-ж. авгусунда Бородино салгылашуусу болгон

Россиядан Наполеон армиясын кууп чыгуу

1812-ж. сентябрда Филяда орус императору менен аскер басчыларынын кенешмеси откон

Мрскваны жоготуу Россияны жоготуу эмес.

Биринчи милдет армияны сактап калуу, бизге жардамга келе жаткан аскерлер менен кошулуу

Москваны таштап кетуу менен душманга биз душманга ор казабыз

Билем, жоопкерчилик жалгыз менин моюнумда. Ата Мекендин келечеги учун башымды канжыгага байлап буйрук берем: чегинебиз»

М.И. Кутузов

1813-ж. Сентябрдын аягы октябрдын башында Орус армиясы баскынчылардан оз жерлерин бошотуп, чет олкодо журуш баштаган

2-сентябрда Орус армиясы Москваны таштап кеткен. Француз армиясы шаарга кирген

Наполеондун женилишинин себептери

Чет олкодогу журуш

4-7 октябрда 1813-ж .

Лейпцигде

«Элдердин салгылашуусу» болгон

Албетте, анын бардык каталарынын ичинен эн эле негизгиси - орус элин тушунбогондугу жана такыр билбегендиги болду.

Бир гана ал эмес, бутундой Европа качан соз Ата Мекенди коргоо жонундо болуп жатканда, орус эли кандпй баатырлыкты корсото ала тургунын алдын ала баамдай албады.

Орус дыйкандары баскынчыларга баш ийип бергенче оз жерин кумдуу чолго айландырарын эч ким алдын ала коро билген эмес.

Аны Наполеон ото кеч тушунду

Е.В. Тарле

30-март 1814-ж.

Союздаштар армиясы Парижге кирген. Наполеонду Эльба аралына сургунго айдашкан

Бирок ал кайтып келип 100 дагы бийлик жургузгон

6-июнда 1815-ж . Ватерлоодо армиясы биротоло талкаланып, Наполеон Ыйык Елена аралына сургунго айдалып, ошол жерде омуру аяктаган

Согуштун натыйжасы

Вена конгресси

• Чон материалдык жоготуулар
• Каржы системасынын бузулушу
• Миндеген адамдардын олуму

• Маданияттын гулдошу
• Оппазициянын калыптанышы
• Коомдук ан сезимдин озгорушу
• Мекенчилдиктин осушу

Европада революцияга чейинки тартиптерди калыбына келтируу

Францияда Бурбондор династиясын жана мурдагы чек араны 4калыбына келтируу

Европада терреториялык жана колониялык кайра куруулар

Ыйык союз

• Эл аралык тартиптерди сактоо
• Европаны социалдык жарылуулардын сактоо

Вена конгресси

• Франция бардык женип алууларынан ажырап,

1792-ж. январындагы чек аралык аймагын сактап калган

• Австрия Наполеон согуштарында жоготконт бардык жерлерин кайтарып алган
• Пруссия Рейн областын, Вествалияны, Польшанын батыш болугун алган
• Англия мурдагы француз жана голланд колонияларын ээлеген
• Россия Варшава герцогствосунун бир болугун алган