Элементардык алгебра

1-бөлүм

Эсептегиле

№1

1. + 0,25

2. :

№2

1. 24,57:3,5+

2. ·

1. 

2. 

№4

1. 

2. 1,35:2,7 + 6,02 5,9 +

№5

1. 

2. 

№6

1. 

2. 

№7

1. 26:

2. 

№8

1. 

2. 

№9

1. 

2. 

№10

1. 

2. ·

№11

1. 0,8+

2. 

№ 12

а) (8 – 4,75)

б)

№ 13

а) ; б)

№14 Санды ондукка чейин тегеректеп, алынган сандын абсолюттук каталыгын аныктагыла:

а) ; б) .

№15 Санды ондукка чейин тегеректеп, алынган сандын салыштырма каталыгын аныктагыла ( 1,41, 2,73).

а) ; а) .

№16 Туюнтманын маанисин тапкыла жана жообун ондукка чейин тегеректегиле

1. 

2. 

Пропорция туура боло турган х тин маанисин тапкыла

№17

1. 

2. 

№18

1. 

2. 

№19

1. 50% ти ге барабар болгон санды тапкыла.

2. санынын 40% тин тапкыла.

№20

1. 4% ти 11,845:2,3+4,5· тү түзгөн санды тапкыла.

2. санынын 40% тин тапкыла.

№21

1. санынын 75% тин тапкыла.

2. Анын 25% ти кө барабар болгон санды тапкыла.

Эсептегиле

№22

1. 

2. 

№23

1. 

2. 

№24

1. 

2. 

№25

1. 

2. 

№26

1. 

2. 

№27

1. 

2. 

№28

1. 

2. 

№29

1. 

2. 

Туюнтманын маанисин тапкыла

№30

1. 

2. 

№31

1. 

2. 

№32

1. 

2. 

№33

1. 

2. 

№34

1. 

2. 

№35

1. 

2. 

№36

1. 

2. 

Натуралдык, бөлчөктүү жана терс көрсөткүчтүү даражасы бар сандуу туюнтмалардын маанилерин табуу.

№37

1. 

2. 

№38

1. 

2. 

№39

1. 

2. 

№40

1. 

2. 

№41

1. 

2. 

№42

1. 

2. 

№43

1. 

2. 

№44

1. 

2. 

№45

1. 

2. 

№46

1. 

2. 

№47

1. 

2. 

№48

1. 

2. 

№49

1. 

2. 

№50

1. 

2. 

№51

1. 

2. 

№52

1. 

2. 

№53

1. 

2. 

Туюнтмалардын мааниси жана ден көз каранды эмес экендигин далилдегиле

№54

1. 

2. 

№55

1. 

2. 

2- бөлүм

Туюнтмаларды жөнөкөйлөткүлө

№56

1. 

2. 

№57

1. 

2. 

№58

1. 

2. 

№59

1. 

2. 

№60

1. 

2. 

Амалдарды аткаргыла

№61

1. 

2. 

№62

1. 

2. 

Теӊдештикти далилдегиле

№63

1. 

2. 

Өзгөрүлмөнүн кабыл алууга мүмкүн болгон бардык маанилеринде туюнтмалардын маанилери өзгөрүлмөлөрдөн көз каранды болбой тургандыгын далилдегиле.

№64

1. 

2. 

№65

1. 

2. 

Туюнтманы жөнөкөйлөткүлө жана анын сан маанисин тапкыла.

№66

1. болгондо

2. болгондо

№67

1. болгондо

2. болгондо

Туюнтмаларды бөлчөккө өзгөрткүлө

№68

1. 

2. 

№69

1. 

2. 

Туюнтманы жөнөкөйлөткүлө

№70

1. 

2. 

№71

1. 

2. 

Бөлчөктү кыскарткыла

№72

1. 

2. 

№73

1. 

2. 

Туюнтманы жөнөкөйлөткүлө жана маанисин тапкыла.

№74

1. тин болгондо

2. болгондо

№75

1. болгондо

2. болгондо

Туюнтманы жөнөкөйлөткүлө

№76

1. 

2. 

№77

1. 

2. 

№78

1. 

2. 

№79

1. 

2. 

№80

1. 

2. 

№81

1. 

2. 

№82

1. 

2. 

№83

1. 

2. 

№84

1. 

2. 

Туюнтманын маанисин тапкыла

№85

1. 

2. 

3-бөлүм

Теӊдемелер жана теӊдемелер системасы. Барабарсыздыктар.

Теӊдемелерди график жолу менен чыгаргыла.

№86

1. 

2. 

№87

1. 

2. 

№88

1. 

2. 

№89

1. 

2. 

№90

1. 

2. 

№91

1. 

2. 

№92

1. 

2. 

Теӊдемелер системасын график жолу менен чыгаргыла.

№93

1. 

2. 

№94

1. 

2. 

№95

1. 

2. 

№96

1. 

2. 

№97

1. 

2. 

№98

1. 

2. 

№99

1. 

2. 

Теӊдемелерди чыгаргыла

№100

1. 

2. 

№101

1. 

2. 

№102

1. 

2. 

№103

1. ;

2. 

№104

1. 

2. 

№105

1. 

2. 

№106

1. 

2. 

№107

1. 

2. 

Көбөйтүүчүлөргө ажыратуунун жардамы менен теӊдемелерди чыгаргыла

№108

1. 

2. 

№109

1. 

2. 

№110

1. 

2. 

№111

1. 

2. 

№112

1. 

2. 

№113

1. 

2. 2

№114

1. 

2. 

Биринчи даражадагы теӊдемелердин системасын чыгаргыла

№115

1. 

2. 

№116

1. 

2. 

№117

1. 

2. 

№118

1. 

2. 

№119

1. 

2. 

№120

1. 

2. 

№121

1. 

2. 

Бири экинчи даражада болгон теӊдемелер системасын чыгаргыла.

№122

1. 

2. 

№123

1. 

2. 

№124

1. 

2. 

№125

1. 

2. 

№126

1. 

2. 

№127

1. 

2. 

№128

1. 

2. 

Биринчи даражадагы барабарсыздыктарды чыгаруу

№129

1. 

2. 

№130

1. 

2. 

№131

1. 

2. 

№132

1. 

2. 

№133

1. 

2. 

№134

1. 

2. 

№135

1. тин кандай маанисинде бөлчөгүнүн мааниси бөлчөгүнүн маанисинен чоӊ болот?

2. тин кандай маанисинде бөлчөгүнүн мааниси бөлчөгүнүн маанисинен кичине болот?

Барабарсыздыкты чыгаргыла.

№136

1. 

2. 

№137

1. 

2. 

№138

1. 

2. 

№139

1. 

2. 

№140

1. 

2. 

№141

1. 

2. 

№142

1. 

2. 

Кош барабарсыздыкты чыгаргыла

№143

1. 

2. 

№144

1. 

2. 

№145

1. 

2. 

№146

1. 

2. 

№147

1. 

2. 1,2

№148

1. 

2. 1

Барабарсыздыктарды чыгаргыла

№149

1. 

2. 

№150

1. 

2. 

№151

1. 

2. 

№152

1. 

2. 

№153

1. тин кайсы маанилеринде үч мүчөсү оӊ маанилерди алат?

2. тин кайсы маанилеринде үч мүчөсү терс маанилерди алат?

№154

1. тин ар кайсы маанилеринде үч мүчөсү оӊ маанилерди ала тургандыгын далилдегиле.

2. тин ар кайсы маанилеринде үч мүчөсү терс маанилерди ала тургандыгын далилдегиле

Бир өзгөрүлмөсү бар барабарсыздыктардын системасын чыгаргыла:

№155

1. 

2. 

№156

1. 

2. 

№157

1. 

2. 

№158

1. 

2. 

№159

1. 

2. 

Барабарсыздыктардын системасынын бүтүн чыгарылыштарын тапкыла

№160

1. 

2. 

Функциянын аныкталуу областын тапкыла.

№161

1. 

2. 

№162

1. 

2. 

№163

1. 

2. 

№164

1. 

2. 

№165

1. 

2. 

№166

1. 

2. 

№167

1. 

2. 

№168

х тин кайсы маанилеринде тин мааниси нөлдөн чоӊ болот?

1. 

2. 

Арифметикалык жана геометриялык прогрессиялар.

№169

1. арифметикалык прогрессиясынын биринчи мүчөсү жана айырмасы белгилүү. болсо, мүчөсүн тапкыла.

2. арифметикалык прогрессиясында болсо, мүчөсүн тапкыла.

№170

1. арифметикалык прогрессиясында, эгер болсо, айырмасын тапкыла.

2. арифметикалык прогрессиясында, эгер болсо, айырмасын тапкыла

№171

1. Эгерде болсо, 26,3 саны арифметикалык прогрессиясынын мүчөсү боло алабы?

2. Эгерде болсо, 32,6 саны арифметикалык прогрессиясынын мүчөсү боло алабы?

№172

1. Эгерде болсо, арифметикалык прогрессиясынын алгачкы 30 мүчөсүнүн суммасын тапкыла.

2. Эгерде болсо, арифметикалык прогрессиясынын алгачкы 20 мүчөсүнүн суммасын тапкыла.

№173

1. Эгер болсо, геометриялык прогрессиясынын жетинчи мүчөсүн тапкыла.

2. Эгер болсо, геометриялык прогрессиясынын алтынчы мүчөсүн тапкыла.

№174

Эгерде, болсо, арифметикалык прогрессиянын 32-мүчөсүн тапкыла.

№175

Арифметикалык прогрессиянын биринчи алты мүчөсүнүн суммасы 9, төртүнчү жана экинчи мүчөлөрүнүн айырмасы 0,4 кө барабар. Прогрессиянын биринчи мүчөсүн тапкыла.

№176

Арифметикалык прогрессияны түзгөн үч сандын суммасы 111 ге барабар, экинчи сан биринчиге караганда 5 эсе чоң. Бул сандарды тапкыла.

№177

Эгерде, жана болсо, арифметикалык прогрессиянын айырмасын тапкыла.

№178

2 ден 102 ге чейинки (102 кошо) натуралдык сандардын суммасын тапкыла.

№179

Сумманы эсептегиле.

№180

геометриялык прогрессиясынын биринчи мүчөсү 2 ге барабар, ал эми бөлүмү 3. Биринчи алты мүчөсүнүн суммасын тапкыла.

№181

Арифметикалык прогрессиянын 6-мүчөсү 4-мүчөсүнөн 8 ге чоң, ал эми алардын суммасы 33. Прогрессиянын үчүнчү мүчөсүн тапкыла.

№182

Эгерде, болсо, чексиз кемүүчү геометриялык прогрессиянын S суммасын тапкыла.

№183

Эгерде, бөлүмү болсо, геометриялык прогрессиясынын алтынчы мүчөсүн тапкыла

№184

Эгерде, геометриялык прогрессиясынын биринчи беш мүчөсүнүн суммасы 93 кө, бөлүмү 2 ге барабар болсо, үчүнчү мүчөсун тапкыла.

№185

Жактары 4 см болгон квадрат берилген. Жактарынын ортолору экинчи квадраттын чокулары, экинчи квадраттын жактарынын ортолору үчүнчү квадраттын чокулары ж.б. Бардык квадраттардын аянттарын тапкыла.

№186

9; -3; 1;…чексиз кемүүчү геометриялык прогрессиянын суммасын тапкыла.

№187

0,(5) мезгилдүү чексиз бөлчөгүн жөнөкөй бөлчөккө айландыргыла.

№188

арифметикалык прогрессиясынын сумасын тапкыла.

7,5+9,8+12,1+…+53,5

№189

8, 4,…, геометриялык прогрессиясынын мүчөлөрүнүн суммасын тапкыла.

№190

10, 5,… геометриялык прогрессиясынын тү тапкыла.

№191

Арифметикалык прогрессиясынын болсо, биринчи он мүчөсүнүн суммасын тапкыла.

№192

геометриялык прогрессиясында катышын тапеыла.

№193

Геометриялык прогрессиянын үчүнчү мүчөсү 9 га, алтынчы мүчөсү

-243 кө барабар болсо, тийиндисин тапкыла.

№194

Геометриялык прогрессияда биринчи үч мүчөсүнүн суммасы ге барабар, болсо, тү тапкыла.

№195

–2, 1,… арифметикалык прогрессиясы берилген. айырмасын тапкыла.

№196

Арифметикалык прогрессиясынын экинчи жана төртүнчү мүчөлөрүнүн суммасы 18 ге, алардын айырмасы 8 ге барабар. Үчүнчү мүчөсү канчага барабар?

№197

Арифметикалык прогрессиясынын болсо, биринчи он мүчөсүнүн суммасын тапкыла.

№198

Арифметикалык прогрессиясынын болсо, биринчи сегиз мүчөсүнүн суммасын тапкыла.

Көрсөткүчтүү, логарифмдик жана даражалуу функциялар.

Функциянын аныкталуу областын табуу.

№199

а)

№200

a)

№201

a) y=

№202

a)

№203

a)

№204

a)

Көрсөткүчтүү жана логарифмдик теңдемелерди чыгаргыла:

№205

а) ; b) =

№206

а) ; б)

№207

а) ; б)

№208

а) ; b)

№209

а) = ; b) =

№210

а) ; b) 4

№211

а) ; б)

№212

а) ; б)

№213

а) ; б)

№214

а) ; б)

№215

а) ; б)

№216

а) b) )

№217

а) ; б)

№218

а) ; б)

№219

а) ;

б)

№220

а) ; б)

№221

а)

б)

№222

а)

б)

№223

а) ; б)

№224

а) ; б)

№225

а) ; б)

№226

а) ; б)

№227

а) ; б)

№228

а) ; б)

№229

а) ; б)

№230

а) ; б)

№231

а)

б)

№232

а) ; б)

Көрсөткүчтүү жана логарифмдик системасын чыгаргыла:

№233

а) b)

№234

а)

б)

№235

а) b)

№236

а) б)

№237

а) b)

№238

а) b)

№239

а) б)

№240

а) b)

Көрсөткүчтүү жана логарифмдик барабарсыздыктарды чыгаргыла:

№241

а) b)

№242

а) b)

№243

а) b)

№244

а) ; б)

№245

а) ; b)

№246

а) ; b)

№247

а) ; b)

№248

а) ; б)

№249

а) ; б) 0

№250

а) ; б)

№251

а) ; б)

№252

а) ; b)

№253

a) ; b)

Тригонометриялык функциялар, туюнтмалар жана аларды өзгөртүү

№254

Бардык тригонометриялык функциялардын маанилерин тапкыла, эгерде

1. 

2. болсо.

№255

Бардык тригонометриялык функциялардын маанилерин тапкыла, эгерде

1. 

2. .

Төмөнкү туюнтмаларды жөнөкөйлөткүлө

№256

1. 

2. 

№257

1. 

2. 

№258

1. 

2. 

№259

1. 

2. 

Туюнтманы жөнөкөйлөткүлө жана натыйжасын эсептегиле.

№260

1. Эгерде болсо, .

2. Эгерде болсо,

№261. Туюнтманы жөнөкөйлөткүлө

1. 

2. 

№262. Жөнөкөйлөткүлө

1. 

2. 

№263. Далилдегиле

1. 

2. 

Эсептегиле

№264

1. 

2. 

№265

1. 

2. 

Жөнөкөйлөткүлө

№266.

1. ;

2. .

Эсептегиле

№267

1. 

2. 

№268

1. 

2. 

№269

1. 

2. 

Жөнөкөйлөткүлө

№270

1. 

2. 

№271

1. 

2. 

№272

1. 

2. 

№273

1. 

2. 

№274

1. 

2. 

№275 Далилдегиле

1. 

2. 

№276 Жөнөкөйлөткүлө

1. 

2. 

№277

1. Эгер болсо, ны, мында 0 ;

2. Эгер жана 0 болсо, ны тап.

№278

1. Эгер болсо, ;

2. Эгер болсо, , тапкыла.

№279

1. 

2. 

№280

1. 

2. 

№281

1. Эгер tg болсо ту

2. Эгер tg болсо ту тапкыла.

№282

1. 

2. 

Жөнөкөйлөткүлө

№283

1. 

2. 

№284

1. 

2. 

№285 Далилдегиле

1. 

2. 

№286. Кайсынысы чоӊ

1. Эгер болсо, би же би?

2. Эгер болсо, би же би?

Эсептегиле

№287

1. tg болсо, ны;

2. Эгер болсо, ны.

№288

1. 

2. 

Жөнөкөйлөткүлө

№289

1. 

2. 

№290

1. 

2. 

№291

1. 

2. 

№292

1. 

2. 

№293

1. 

2. 

Бөлчөктүн алымы менен бөлүмүн көбөйтүндүгө өзгөртүп түзгүлө

№294

1. 

2. 

Көбөйтүндүгө өзгөрткүлө

№295

1. 

2. 

№296

1. 

2. 

№297

1. 

2. 

№298

1. 

2. 

№299

1. 

2. 

№300

1. 

2. 

Далилдегиле

№301

1. 

2. 

№302

1. 

2. 

№303

1. 

2. 

№304

1. 

2. 

Тригонометриялык теңдемелерди чыгаргыла:

№305

№306

;

№307

№308

;

№309

;

.

№310

;

№311

№312

№313

;

№314

Тригонометриялык барабарсыздыктарды чыгаргыла:

№315

№316

a)

№317

a)

№318

№319

1. ;

2. 

Тригонометриялык теңдемелер системасын чыгаргыла:

№320

а) б)

№321

a) б)

№322

a) б)

Теңдемелерди чыгаргыла:

№323

;

№324

;

№325

№326

a)

№327

a) ; б)

№328

a)

№329

a)

№330

a)

б)

№331

a)

№332

a)

№333

а)

б)

№334

a)

б)

5-бөлүм

Тексттик маселелерди чыгаруу

№335

1. Биринчи пионер отряды экинчиге караганда 2 эсе көп макулатура жыйнаган. Биринчи отряд 25 кг, экинчи отряд 5 кг өткөргөндөн кийин эки отрядда бирдей макулатура болуп калды. Ар бир отряд канча килограммдан макулатура жыйнаган?

2. Мектеп китепканасынын биринчи китеп текчесинде экинчиге караганда 2 эсе көп китеп сакталып турат. Биринчи 220 китеп, экинчиден 40 китеп бергенден кийин эки текчедеги китептердин саны бирдей болуп калды. Ар бир текчеде адегенде канчадан китеп болгон?

№336

1. Туристтер 3 күндө 98 км жол жүрдү. Биринчи күнү алар экинчи күнгө караганда 10 км ге аз, ал эми үчүнчү күнү экинчи күнкүнүн 0,7 син басып өтүшкөн. Туристтер ар бир күндө канча километрден жол жүргөн?

2. Үч китеп текчесинде 65 китеп болгон. Экинчи текчеде биринчиге караганда 1,5 эсе аз, ал эми үчүнчүгө караганда 5 китепке көп болсо, ар бир текчеде канчадан китеп болгон?

№337

1. Кайыкта 16 км аралыкты агым боюнча, агымга каршы жүргөнгө караганда 6 саатка тез өтөт. Эгерде акпаган суудагы кайыктын ылдамдыгы суунун ылдамдыгынан 2 км ̸ саатка чоӊ болсо, акпаган суудагы кайыктын ылдамдыгын жана суунун ылдамдыгын тапкыла?

2. Пароход белгилүү аралыкты басып өтүү үчүн агым боюнча 3 саат, ал эми кайра кайтканда 5 саат сарп кылган. Эгер агымдын ылдамдыгы 5км ̸ саат болсо, пароходдун ылдамдыгы кандай болгон?

№338

1. Машина жасап чыгаруу үчүн завод тапшырманы план боюнча 20 күндө аткаруу керек. Бирок завод күнүнө белгиленгенден 4 төн машина ашык чыгарып, 2 күн мөөнөтүнөн мурда планды аткарып, дагы 40 машина ашык чыгарды. Завод канча машина ашык чыгарган?

2. Жазгы үрөн себүүнү совхоз 16 күндө бүтүү керек эле. Бирок күнүнө 50 га дан көп жерге үрөн себип совхоз себүүнү 12 күндө бүттү. Совхоз күнүнө канча гектар жерге үрөн сепкен жана бардыгы канча гектар жерге үрөн себилген?

№339

1. Шнурду 2,5,10 сандарына пропорциялаш болгондой кылып 3 бөлүккө бөлүштү. Эгер шнурдун чоӊ бөлүгү кичине бөлүгүнөн 2м 40см ге узун болсо, шнурдун ар бир бөлүгүнүн узундугун тапкыла?

2. Окуучу китепти 3 күндө окуп бүттү. Ар бир күнү окуп чыккан беттердин саны 4,3,6 сандарына пропорциялаш. Эгер биринчи күнү окуучу үчүнчү күнгө караганда 12 бетке аз окуган болсо, бул китепте канча бет болгон?

№340

1. Магазин 3 күндүн ичинде коонду сатып бүттү. Биринчи күнү экинчи күнгө караганда 20% ке аз, ал эми үчүнчү күнү биринчи күнгө караганда 2 центнерге аз сатылды. Эгер бардыгы 18 тонна коон сатылган болсо, бул үч күндүн ар бир күнүндө канчадан коон сатылган?

2. Токарь үч күндүн ичинде 208 тетик жасаган. Эгерде токарь биринчи күнү норманы 15% ке ашык аткарса, ал эми үчүнчү күнү 10 тетиктен ашык чыгарса, ар бир күндө канчадан тетик жасаган?

№341

1. Поезд жолдо 10 минута кармалып калгандыктан ылдамдыгын баштапкыга караганда 5 км ̸ саатка жогорулатуу менен 60 км аралыкта бул кечигүүнү жойду. Поезддин баштапкы ылдамдыгын тапкыла.

2. Велосипедчен киши 15 км аралыкты өтүү керек эле. Белгиленген убакыттан 15 минута кеч чыккандыктан ал ылдамдыгын баштапкы ылдамдыкка караганда 2 км ̸ саатка жогорулатып белгиленген жерге өз убагында жетип келди. Велосипедчен кандай ылдамдык менен жүргөн?

№342

1. Эки пристандын аралыгы дарыя боюнча 40 км. Параход бул аралыкты 6 саатта барып жана кайта келет. Эгер пароход токтоочу жерлерге 1,5 саат кетирсе жана анын өзүнүн ылдамдыгы 18 км ̸ саат болсо, дарыянын ылдамдыгын тапкыла.

2. Моторлуу кайык дарыянын агымы боюнча 56 км, агымга каршы 30 км жол жүрүп, бардык жолго 9,5 саат сарп кылды. Мунун ичинен 2,5 саатты кайык тоокточу жерлерге кетирди. Эгер дарыянын ылдамдыгы 2 км/саат болсо, моторлуу кайыктын ылдамгын тапкыла.

№343

1. Эки колхоз бирге иштеп суу сактоочу курулушту 6 күндө бүтө алат. Эгер алардын бири экинчисине караганда бул ишти 5 күнгө эрте бүтө алса, ар бири жекече иштеп курулушту канча күндө бүтө алат?

2. Жумушчулардын эки бригадасы бирге иштеп автомагистралды 3 күндө ремонттоп бүтүшөт. Эгер биринчи бригада экинчиге караганда ишти 8 күнгө эрте бүтүрөрү белгилүү болсо, анда ар бир бригада өз алдынча иштеп бул ишти канча күндө бүтөт?

№344

1. Эки участоктун ар биринен 180 тоннадан картошка жыйналып алынды. Биринчи участоктун аянты экинчиге караганда 2 га га ашык. Эгер экинчи участоктун ар бир гектарынан биринчи участоктун ар бир гектарына караганда 3 тоннадан картошка аз жыйналып алынса, анда ар бир участоктун гектарынан канча тоннадан картошка жыйналып алынган?

2. Жумушчулардын эки бригадасынын ар бири 12 километрден жол ремонттошту. Бирок биринчи бригада экинчиге караганда 2 күн аз иштеди. Эгер эки бригада биригип бир күндө 5 км жол ремонттошсо, анда ар бир бригада бир күндө канча километр жол ремонттогон?

№345

1. Пароход агым боюнча 90 км, агымга каршы 36 км жол жүрдү, агым боюнча агымга каршы жүргөнгө караганда 2 саат ашык сарп кылды. Эгер агым боюнча пароход 1 саатта агымга каршы жүргөнгө караганда 56 кмге ашык жол жүрсө, анда 1 саатта пароход агымга каршы канча км жол жүрөт?

2. Тез жүрүүчү поезд 1 саатта почта ташуучу поездге караганда 10 км ашык жол жүрөт. Эгер тез жүрүүчү поезд 160 км, ал эми почта ташуучу поезд 18 км жол жүрсө, анда бул аралыкта тез жүрүүчү поезд почта поездине караганда 2 саат аз сарп кылат. Тез жүрүүчү поезд саатына канча километр жол жүрөт?

№346

1. Эки автомобил бир эле мезгилде бир шаардын экинчи шаарга карай чыгышты. Биринчисинин ылдамдыгы экинчисине караганда саатына 10 км ге ашык болгондуктан 1 саатка эрте келди. Эгерде шаарлардын арсындагы аралык 560 км болсо, ар бир автомобилдин ылдамдыгын тапкыла.

2. Аэродромдон 1600 км алыстыкта турган пунктка карай бир эле мезгилде эки самолет чыкты. Биринчисинин ылдамдыгы экинчисине караганда саатына 80 кмге ашык болгондуктан, биринчиси белгиленген пунктка экинчисине караганда 1 саат эрте келди. Ар бир самолеттун ылдамдыгын тапкыла.

№347

1. Эки майдалагыч бирге иштеп буудайды 4 күндө басып бүтүрө алышат. Эгер алардын бири жалгыз бул иштин жарымын, калганын экинчиси аткарса, анда бул иш 9 күндө бүтмөк. Ар бири өз алдынча иштеп бул ишти канча күндө бүтмөк?

2. Эки жумушчу бирге иштеп белгиленген жумушту 12 күндө бүтөт. Эгер адегенде алардын бири иштеп, жумуштун жарымын аткаргандан кийин, анын ордуна экинчи жумушчу келип иштесе анда бул иш 25 күндө бүтөт. Ар бир жумушчу бул ишти канча күндө бүтө алат?

№348

1. Кулбдун көрүүчүлөр залында 320 орун болгон. Ар бир катарлардагы орундуктардын санын 4 кө көбөйтүп жана дагы бир катар кошкондон кийин залда 420 орун болуп калды. Көрүүчүлөр залында канча катар болуп калды?

2. Кинотеатрда 300 орун болгон. Эгер ар бир катардагы орундардын санын 2 көбөйтүп, ал эми катарлардын санын үчкө азайтса, анда кинотеатрдагы орундардын саны 11 ге аз болуп калат. Кинотеатрда канча катар болгон?

№349

1. Поезд жолдун биринчи 24 километрин өткөндөн кийин бир нече убакытка кармалып калды. Ошондуктан ал жолдун экинчи бөлүгүн өтүүгө ылдамдыгын баштапкыга караганда 4 км ге жолорулатты. Жолдун экинчи бөлүгү биринчи бөлүгүнө караганда 15 км ге узун экендигине карабастан бул аралыкка биринчи аралыкка кетиргенге караганда 20 минута гана көп сарп кылган. Поезддин баштапкы ылдамдыгын тапкыла.

2. Поезд 840 км аралыкты өтүү керек эле. Жолдун ортосунда 30 минута кармалып калгандыктан, өз убагында жетүү үчүн ылдамдыгын 2 км ге жогорулатуу керек. Бардык жолго поезд канча саат сарп кылган?

№350

1. Моторлуу кайык А пункттан агымга каршы 24 км жол жүрдү, 30 минута токтогондон кийин агым боюнча 27 км жол жүрдү. Бул мезгилде кайык А дан чыккандан баштап эсептегенде 4 саат убакыт сарп кылды. Эгер кайыктын акпаган суудагы ылдамдыгы 15 км/саат болсо, суунун агымынын ылдамдыгын тапкыла.

2. Эки пристандын аралыгы дарыя боюнча 30 км. Пароход 6 саатта бул аралыкка барып жана кайтып келе алат. Эгер пароход токтоочу жерлерге бардыгы 40 минута кетирсе жана суунун ылдамдыгы 3 км/саат экендиги белгилүү болсо, пароходдун ылдамдыгын тапкыла.

№351

1. Аралыгы 900 км болгон эки шаардан эки поезд бири-бирине карама-каршы чыгып, жолдун тең ортосунда жолугушту. Эгерде биринчиси экинчиге караганда 1 саат кеч чыкса жана биринчисинин ылдамдыгы экинчисине караганда саатына 5 км ге ашык болсо, ар бир поезддин ылдамдыгын тапкыла.

2. Аралыгы 280 км болгон А жана В шаарларынын арасын автобус кандайдыр бир орточо ылдамдык менен өттү. Эгер ар бир саатта 5 км ден ашык жол жүрсө, бул аралыкты 1 саат эрте басып өтөөрүн айдоочу эсептеди. А шаарынан В шаарына чейинки аралыкты машина канча саатта басып өткөн?

№352

1. Тез жүрүүчү поезд 16 минута кармалып калгандыктан белгиленген жерге мөөнөтүндө жетүү үчүн 80 км аралыкта ылдамдыгын расписаниедегиге караганда 10 км ге жогорулатты. Поезддин ылдамдыгын тапкыла.

2. 15 тонна жашылчаны ташуу үчүн белгилүү жүк көтөрүмдүүлүктөгү бир нече машинага заказ берилген. Мындай машиналар болбогондук-тан гараж жүк көтөрүмдүүлүгү жарым тоннага аз болгон машиналарды жиберди жана мындай машиналардан бирди ашык жиберди. Бул машиналардын ар бирине канча тоннадан жашылча жүктөлгөн?

№353

1. Лыжачан адам 30 км аралыкты тээп өтүүгө тийиш эле. Ал жүрүштү 3 минутага кеч баштап ылдамдыгын белгилегенге караганда саатына 1 км ге жогорулатып белгиленген жерге өз убагында келди. Лыжачан кандай ылдамдык менен жүргөн.

2. Эки пароход жолугушкандан кийин бири түштүккө, экинчиси батышка карай кетишти. Жолугушкандан 2 саат өткөндөн кийин алардын арасындагы аралык 60 км болуп калды. Эгер биринин ылдамдыгы экинчисине караганда 6 км∕саатка чоӊ болсо, ар биринин ылдамдыгын тапкыла.

№354

1. Завод планы боюнча 4000 мотор чыгаруу керек эле. Белгиленгенге караганда күнүнө 50 мотордон ашык чыгарып завод планды мөөнөтүнөн бир ай мурда 50 моторго ашык аткарды. Завод 4000 моторду канча айда чыгаруу керек эле?

2. Бир жумушчу 1 саатта экинчисине караганда бир тетикти ашык чыгарат. Эгер биринчи жумушчу 1 тетикти жасоого экинчиге караганда 2 минута аз сарп кылса, ар бир жумушчу 1 саатта канча тетиктен жасайт?

№355

1. Эки киши 270 км жолду жөө басып өтүү керек. Алардын бири экинчисине караганда күнүнө 6 км ашык жүргөндүктөн бардык жолго 1,5 күн аз керектелди. Бардык жолду ар бири канча күндө басып өткөн?

2. Пароход А пристанынан ылдый карай дарыянын агымы боюнча 60 км жол жүрүп дарыя менен суунун кошулган жерине чейин келди да өйдө суу менен (агымга каршы) 20 км жол жүрүп В пристанына келди, пароход А дан В га чейинки жолго 7 саат сарп кылды. Дарыянын ылдамдыгы менен суунун ылдамдыгы 1 км/саатка барабар болсо, пароходдун өздүк ылдамдыгын тапкыла.

№356

1. Велосипедчен А пунктунан В пунктуна карай узундугу 27 км болгон жол менен келип, кайра кайтканда узундугу биринчиге караганда 7 км ге кыска болгон башка жол менен келди. Кайра кайтканда ылдамдыгын 3 км/саатка азайтса да ал биринчиге караганда 10 минута аз сарп кылган. Велосипедчен А дан В га чейинки аралыкты кандай ылдамдык менен жүргөн?

2. Кайыктын 12 км агым боюнча жана 5 км агымга каршы жүрүүгө кетирген убактысы, кайыктын көл боюнча 18 км аралыкты өтүүгө кетирген убактысына барабар. Эгерде агымдын ылдамдыгы 3 км/саат болсо, кайыктын өздүк ылдамдыгы кандай болгон?

№357

1. Аралыгы 90 км болгон кыштактан шаарды карай автомобил жана мотоцикл чыкты. Эгер автомобилдин ылдамдыгы мотоциклдин ылдамдыгынан 15 км/саатка чоӊ болсо жана автомобил мотоциклга караганда жарым саат эрте келсе, алардын ылдамдыктарын тапкыла.

2. Эки токардын ар бири 40 тан тетик даярдоо керек. Эгерде экичиси биринчиге караганда саатына 3 тетик аз жасаса жана бардык ишке биринчиге караганда 3 саат ашык жумшаса, анда биринчи токарь саатына канчадан тетик жасаган?

№358

1. Узундугу 18 км болгон аралыкты өтүүдө велосипедчен жөө кишиге караганда саатына 9 км ашык жүргөндүктөн 1 саат 48 минута аз убакыт кетирди. Велосипедчендин жана жөө кишинин ылдамдыгын тапкыла.

2. Эки машинистканын ар бир 60 тан бетти басуу керек. Эгер экинчиси биринчиге караганда саатына 2 бет ашык басса жана бардык ишке 1 саат 30 минута аз сарп кылса, анда биринчи машинистка канча бетти баскан?

№359

1. Эгерде тик бурчтуктун узунун 3 эсе кичирейтип, туурасын 3 см ге чоӊойтсо, анда аянты баштапкы тик бурчтуктун аянтынан 5 см² ка кичине болгон квадрат пайда болот. Квадраттын жагын тапкыла.

2. Эгерде теӊ капталдуу тик бурчтуу үч бурчтуктун бир катетин 5 эсе чоӊойтуп, ал эми экинчи катетин 3 см ге кичирейтсе, анда үч бурчтуктун аянты 2 см² ка чоӊоет. Берилген үч бурчтуктун катеттерин тапкыла.

№360

1. Тик бурчтуу үч бурчтуктун периметри 60 см, ал эми гипотенузасы 26 см болсо, катеттерин тапкыла.

2. Тик бурчтуу үч бурчтуктун катеттеринин айырмасы 1 см ге барабар, ал эми бул үч бурчтуктун аянты 210 см² болсо, катеттерин тапкыла.

№361

1. Темир жол боюнча аралыгы 600 км болгон эки шаардан бири бирине карай эки поезд чыкты. Эгер поезддер бир мезгилде чыкса, анда алар 10 сааттан кийин жолугушат. Эгер экинчи поезд биринчиге караганда 4 саат 20 минута эрте чыкса, анда алар биринчиси чыккандан 8 сааттан кийин кездешет. Ар бир поезд канча километрден жол жүргөн?

2. А шаарынан чыккан поезд 10 саат 40 минутадан кийин В шаарына келет. Эгер поезд саатына 10 км ден аз жүрсө анда ал В шаарына 2 саат 8 минутага кечигип келет. Шаарлардын арасындагы аралыкты жана поезддин ылдамдыгын тапкыла.

№362

1. 290 тетикти даярдоо үчүн эки жумушчу биригип 4 саат жана да биринчи жумушчу саат иштеди. Эгерде эки жумушчу биригип 5 саат иштесе, анда калган жумушту экинчиси жалгыз иштеп 2 саат 30 минутада бүтүрөт. Ар бир жумушчу саатына канчадан тетик жасаган?

2. Пионер велосипед менен лагерден шаарды карай чыкты, өзү чыккандан саат өткөндөн кийин ал кыштакка келди. Бул аралык ал өтүүгө керек болгон аралыктан 4 км ге ашык болуп чыкты. Калган жолду баштапкы ылдамдыкка караганда саатына 2 км ден аз ылдамдык менен жүрүп 1 саат 20 минутада басып өттү. Лагерден шаарга чейин канча километр?

№363

1. 71 беттен турган кол жазманы кайра көчүрүү үчүн эки машинистка биригип 4 саат иштеди жана дагы экинчи машинистка өзү жалгыз саат иштеди. Эгер экөө биригип саат иштесе, анда ишти бүтүү үчүн экинчи машинистка дагы 45 минута иштөө керек. Ар бир машинистка 1саатта канчадан бетти көчүрүү керек?

2. Эки кыш койгуч бирге иштеп жумушту күндө бүтөт.Экинчиси өзү жалгыз иштесе, бул ишти биринчиге караганда 4 күн эрте бүтөт.Эгер ар бири өзү жалгыздан иштесе бул ишти канча күндө бүтүшөт?

№364

1. Мотоциклчен шоссе жол менен бир шаардан экинчи шаарга чыкты сааттан кийин токтоду жана ал дагы өтүүгө кеткен убакытка караганда 45 минута аз өткөндүгү белгилүү болду. Ылдамдыгын саатына 10 км ге жогорулатып калган жолду 3 саатта басып өттү. Токтогонго чейин мотоциклчен канча километр жол жүргөн?

2. 90 км аралыкта турган шаарга А жана В эки лыжачан бир эле мезгилде жөнөштү. А сы В га караганда саатына 1 км ашык жол жүрөт да шаарга 1 саат эрте келет. Ар бир лыжачан саатына канча километрден жол жүрөт?

№365

1. Эки жумушчу бир сменада 72 тетик даярдайт. Биринчи жумушчу эмгек өндүрүмдүүлүгүн 15% ке жогорулаткандан кийин экөө биригип сменада 86 тетик жасай баштады. Эмгек өндүрүмдүүлүгүн жогорулатканга чейин ар бир жумушчу канчадан тетик жасашкан?

2. Эки тажрыйба участкасынан 14,7 центнер түшүм жыйнап алышты. Жаӊы агротехникалык жолду колдонуп экинчи жылы биринчи участоктун түшүмдүүлүгү 80% ке, экинчи участоктун түшүмдүүлүгү 24% ке жогорулап натыйжада 21,42 центнер түшүм жыйналып алынды. Жаӊы методду колдонгонго чейин ар бир участоктон канчадан түшүм жыйнаган?

№366

1. Белгилүү сандагы тетикти жасоо үчүн цех күнүнө 25 тетик даярдоого тийиш эле. Эмгек өндүрүмдүүлүгүн жогорулатып жумушчулар цехи күнүнө 30 дан тетик даярдап бардык ишти мөөнөтүнөн 3 күн мурда аткарышты. Цех канча тетик даярдоо керек жана канча күндө?

2. Завод белгилүү мөөнөттө машина даярдап чыгаруу үчүн тапшырма алды. Эгер завод күнүнө 240 тан машина чыгарса, анда белгиленген мөөнөттө тапшырмага караганда 400 машинага аз болот, эгер күнүнө 280 ден машина даярдаса, анда белгиленген мөөнөттө 200 машина ашык чыгарылган болот. Завод канча машина чыгаруу керек жана тапшырманын мөөнөтү канча?

№367

1. Пионерлердин эки звеносу картошка жыйноого катышты. Биринчи күнү биринчи звено 2 саат экинчи звено 3 саат иштеп алар 23 ц картошка жыйнашты. Экинчи күнү биринчи звенонун 3 саатта жыйнаганы экинчи звенонун 2 саатта жыйнаганынан 2 центнерге көп болду. Ар бир звено 1 саатта канчадан картошка жыйнаган?

2. Эгинди жүк көтөрүмдүүлүгү ар башка болгон эки автомашина менен ташыды. Биринчи күнү бир машина 4 рейс экинчи машина 3 рейс жасап 27 тонна эгинди ташышты. Экинчи күнү экинчи машинанын 4 рейсте ташыганы биринчинин 3 рейсте ташыганынан 11 тоннага ашык болду. Бир рейсте ар бир машина канча тоннадан эгин ташыган?

№368

1. Аянты 80 га жана 120 га болгон эки участоктон 7200 ц эгин жыйналып алынды. Эгерде биринчи участоктун ар бир үч гектарынан экинчи участоктун ар бир гектарынан алынган түшүмгө караганда 10 центнерге ашык болсо, ар бир участоктун бир гектарынан канчадан түшүм жыйналган.

2. Жумушчулардын эки бригадасы план боюнча айына 680 тетик жасоо керек. Биринчиси айлык тапшырманы 20% ке экинчиси 15% ке ашык аткарып пландан тышкары 118 тетик чыгарышты. Ар бир бригада айына канчадан тетик жасоо керек?

№369

1. Эки автомашина бирге иштеп жүктү 6 күндө ташып бүтөт. Эгер алардын бири өзү жалгыз экинчисине караганда 5 күнгө эрте бүтө турган болсо, ар бир машина жалгыздап иштеп жүктү канча күндө ташып бүтөт?

2. Окуучулардын эки бригадасы бирге иштеп мектеп багына көчөт отургузууну 2 күндө бүтөт. Эгер алардын бири экинчисине караганда ишти 3 күнгө эрте бүтөөрү белгилүү болсо, ар бир бригада өз алдынча иштеп бак олтургузууну канча күндө бүтөт?

№370

1. Велосипедчен 67 км аралыкты 4 саатта басып өтөт. Жолдун акыркы 27 километрин жолдун баштапкы бөлүгүндөгү ылдамдыгынан 2 км/саат ка чоӊ болгон ылдамдык менен басып өттү. Велосипедчен жолдун акыркы 27 километрин канча саатта басып өткөн?

2. Велосипедчен шаардан кыштакка узундугу 24 км болгон жол менен келип, кайра кайтканда узундугу 30 км болгон башка жол менен келди. Кайра кайтканда ылдамдыгын 2 км/саат ка жогорулатса да шаардан кыштакка карай жүргөн жолго караганда 6 минута көп сарп кылган. Велосипедчен кандай ылдамдык менен кайткан?

№371

1. Заводдун цехи тетиктердин бир нече партиясын чыгаруу үчүн тапшырма алышты. Эгер бул тапшырманы биринчи бригада аткарса, анда алар мөөнөтүнөн 3 күн кийин бүтөт. Эгер экинчи бригада аткарса, бул ишти мөөнөтүнөн 8 күн кечигип бүтөт. Эки бригада бирге иштеп тапшырманы мөөнөтүнөн 1 күн эрте бүтөрү белгилүү, ар бир бригада жекече иштеп тапшырманы аткаруу үчүн канча күн керек болот эле?

2. Эки трактор бирге иштесе айдоону биринчиси өзү жалгыз иштеп бүткөнгө караганда 18 саатка, экинчисине караганда 32 саат эрте бүтөт. Ар бир трактор өзү жалгыз иштеп айдоо аянтты канча саатта бүтө алат?

№372

1. Жумушчулар бригадасы белгилүү мөөнөттө 360 тетик даярдоо керек эле. Күндүк норманы 9 тетикке ашык аткарып бригада мөөнөтүнөн 1 күн мурда тапшырманы 5% ке ашык аткарды. Эгерде бригада ушундай эмгек өндүрүмдүүлүктө иштесе белгиленген мөөнөттө канча тетик даярдайт?

2. Колхоздук бригада план боюнча белгиленген мөөнөттө жашылча талаасын тазалоо керек. Бригада белгиленгенге караганда жумушту 2 күн кеч баштап күндүк норманы 2 га га ашык аткарып, мөөнөтүнөн 1 күн мурда 49 га жерди тазалашты. Бул тапшырманын 98% тин түзөт. Бригадага тапшырманы күндө бүтүү керек эле?

№373

1. Акпаган суудагы ылдамдыгы 15 км/саат болгон кайык, кайык токтоочу жерден суунун агымы боюнча 36 км жүргөндөн кийин ошол эле жердеги кайыктан 10 саат мурда чыккан салды кууп жетти. Суунун ылдамдыгын тапкыла.

2. Туристтер сал менен агым боюнча 12 км сүзгөндөн кийин кайра кайтканда акпаган суудагы ылдамдыгы 5 км/саат болгон кайык менен кезигишти. Эгер бардык жолго туристтер 10 саат сарп кылса, суунун агымынын ылдамдыгын тапкыла.

№374

1. Узундугу 150 м болгон жана туурасы 110 м болгон тик бурчтук формасында тосулган участоктун ичинде тосмодон бирдей алыстыкта тик бурчтук формасындагы газон жайланыштырылган. Эгерде газондун аянты участоктун аянтынын бөлүгүн түзсө, газондун узунун жана туурасын тапкыла.

2. Тик бурчтук формасындагы участоктун аянты 1200 м² ка барабар. Участоктун узундугун 4 м ге, ал эми туурасын 6 м ге чоӊойткондон кийин анын аянты 35% ке чоӊойду. Участоктун алгачкы узундугун жана туурасын тапкыла.

№375

1. А жана В пунктарынын арасын велосипедчен 3 саатта басып өттү. Кайра кайтканда жолдун биринчи 24 км рин алгачкы ылдамдык менен өттү, андан кийин ылдамдыгын 2 км/саатка жогорулатып А пунктуна келди. Кайра кайтканда А дан В га чейинки аралыкка кеткен убакытка караганда 10 минута аз сарп кылды. Эки пункттун арасындагы аралыкты тапкыла.

2. М пристанынан N пристанына чейинки аралыкты агым боюнча кайык 6 саатта басып өтөт. Бир күнү кайык N пристанына 40 км жетпей кайра артына кайтып бардык жолго 9 саат сарп кылып М пристанына келди. Эгер суунун ылдамдыгы 2 км/саат болсо, кайыктын өздүк ылдамдыгын тапкыла.

№376

1. Поезд А станциясынан В станциясына карай чыкты да 450 км жүргөндөн кийин жарым саатка кармалып калды, 450 км аралык бул бардык жолдун 75% тин түзөт. Ошондуктан поезд В станциясына өз убагында жетүү үчүн ылдамдыгын 15 км/саат ка жогорулатты. Поезддин баштапкы ылдамдыгын тапкыла.

2. Поезд расписание боюнча белгилүү убакытта 450 км жолду өтүү керек. Бирок поезд жолдун 40% тин өткөндөн кийин 18 минутага кармалып калгандыктан станцияга расписание боюнча жетүү үчүн ылдамдыгын 10 км/саатка жогорулатты. Поезд кандай ылдамдык менен жүргөн?

№377

1. Эки машинистка кол жазманы печаттоо ишин алышты. 2 саат бирге иштегенден кийин алардын бири башка жумушка которулуп кеткендиктен калган жумушту экинчиси өзү жалгыз иштеп 1 саат 20 минутадан кийин бүттү. Эгер экинчиси өзү жалгыз биринчиге караганда 1 саат 10 минута көп сарп кылса, ар бир машинисткага кол жазманы печаттоо үчүн канча саат керек болгон?

2. Курулуш жайын куруу үчүн белгилүү мөөнөттө 4500 м³ жер кыртышын казып чыгаруу керек. Күндүк норманы 45 м³ ка ашык аткарып куруучулар мөөнөтүнөн 4 күн мурда планды 96% ке аткарды. Жумушту бүтүрүү мөөнөтүн тапкыла.

№378

1. Кайык 1,5 сааттын ичинде агым боюнча 30 км, агымга каршы 13 км жол жүрдү. Эгер суунун ылдамдыгы 2 км/саат болсо, кайыктын акпаган суудагы ылдамдыгын тапкыла.

2. Велосипедчен 5 саат 30 минутада 90 км аралыкты өтөт. Жолдун биринчи жарымын ал жолдун экинчи жарымына караганда 3 км/саат ка ашык ылдамдык менен жүрдү. Жолдун экинчи жарымын велосипедчен кандай ылдамдык менен жүргөн?

№379

1. Туристтер кайык менен агым боюнча 6км жүрүп кайра кайтып келишти. Бардык жүрүшкө туристтер 4,5 саат сарп кылышты. Эгер агымдын ылдамдыгы 1 км/саат болсо, акпаган суудагы кайыктын ылдамдыгын тапкыла.

2. Эки шаардын арасы 500 км. Жолдун биринчи 200 километрин поезд жолдун калган бөлүгүнө караганда 10 км/саат ка аз ылдамдык менен жүрдү. Эгер поезд бардык жолго 5 саат 50 минута кетирсе, поезддин баштапкы ылдамдыгын тапкыла.

№380

1. Тик бурчтуу үч бурчтуктун бир катети экинчисинен 5 см ге кичине. Эгер үч бурчтуктун аянты 7 см² болсо, чоӊ катетинин узундугун тапкыла.

1. Тик бурчтуктун бир жагы экинчи жагынан 5 см ге чоӊ. Тик бурчтуктун аянты 84 см². Тик бурчтуктун аянтын тапкыла.

46