Электронная проводимость металла

Сілтеме

Reference

Жоспар

Plan

Пәні

Subject

Физика және астрономия

Physics and astronomy

Cабақтың тақырыбы

Subjectname

Металдардың электрондық өткізгіштігі. Металдардағы электр кедергісінің температураға тәуелділігі.

Electric current in metals. Dependency of electric resistance of metals from temperature

Жалпы мақсаты

Main aim

Білімділік

Educational

Дамытушылық

Developing

Тәрбиелік

Up-brining

Металдардан электр тогы өткенде болатын физикалық құбылыстардың табиғатына көңіл бөле отырып, металдардағы электр тогын тасымалдаушы бөлшектер туралы түсінік қалыптастыру

Практикалық дағды, іскерлікті калыптастыру. Физиканы өмірмен байланыстыра отырып оқушыларға кәсіптік бағдар беру

Оқушыларды ізденімпаздыққа, өз бетінше еңбектенуге, жылдам ой қорыта білуге дағдыландыру, кәсіптік бағдар беру

Сабақтың типі

Type of lesson

Аралас сабақ

Combined lesson

Сабақта қолданылатын технологиялар

Applied technologies in the classroom

CLIL (Content and Language Integrated Learning)технологиясы

Қолданылатын құралдар

Equipment

Флипчарт, электронды оқулық, виртуальді зертхана,таратпа материалдар

Flipchart, electronic textbook, virtual laboratory, handouts

Cабақта қолданылатын әдіс-тәсілдер

Teachingmethods

Топпен жұмыс, иллюстративті-түсіндірмелі әдістер, лекция элементтері, миға шабуыл, сұрақ-жауап

Group work, illustrative-explanatory methods, element of lectures, brain attack, question-answer

Қолданылатын әдебиеттер

Applied literature

Г.Я. Мякишев, Б.Кронгарт – Физика оқулығы

Электронды оқулықтар

G.Ya. Myakishev, B.Krongart – Physics textbook

Electronic textbook

Сабақтың түрі

Form of the lesson

Теориялық

Theoretical

Күтілетін нәтижелер

The results of the lesson

І. Ұйымдастыру

Organization moment

• Металдардан электр тогы өткенде болатын физикалық құбылыстардың табиғатын түсінеді.

• Металдардағы электр тогын тасымалдаушы бөлшектер туралы түсінік қалыптасады.

1. Сәлемдесу

Good morning

1. Бүгін кім кезекші?

Who is on duty today?

3.Оқушыларды түгендеу

Who is absent today?

4.Үйге не берілді?

What was your homework?

5.Сабағымызды бастайық

Let’s begin our lesson now

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау

Request for homework

Үй тапсырмасы тақырыбы: Homework talk:

Электр тогының жұмысы мен қуаты

Electricity work and power (capacity)

Электр тогының жылулық әсері. Джоуль Ленц заңы.

Thermal effect of current. Joule Lenz’s law.

1. Сұрақтарға жауап бер: Answer the questions:

1. Токтың жұмысы деп қандай жұмысты атамыз?

What is the electricity current?

( Work of electric current, flowing through a stationary conductor with resistance, converted into heat excreted on a conductor.)

1. Электр тогының қуаты?

Electric current power?

(Physical quatity, characterizing the speed of conversion of one type of energy into another, for which this work was accomplished is called the power.)

1. Джоуль Ленц заңы.

Joule Lenz’s law

(The amount of heat, highlighted by the current in the conductor equal to the work of the electric field to overcome the resistance of the conductor)

1. Электр тогының қуатын немен өлшейміз?

Than measured power?

(The power is measured by a Wattmeter.)

1. A=IRt формуласы өткізгіштерді қалай қосқанда пайдаланылады?

When this formula A=IRt is used in?

(This formula is used in Consistently)

1. Электр қуатының өлшем бірлігі

Magnitude of electric power

(Magnitude of electric power is Watt.)

1. Жұмыстың формуласы

Electric current formula – A=UIt

1. Қуаттың формуласы

Electric power formula – P =UI

1. A=U/Rt формуласы өткізгіштерді қалай қосқанда пайдаланылады?

When this formula A=U/Rt is used in?

(This formula is used in Parallel)

ІІ. Полиглот

1.ТКО – ТОК – CURRENT

2.РЯДТАЛҒАНЗА ТЕРБӨЛШЕК – ЗАРЯДТАЛҒАН БӨЛШЕКТЕР – ЗАРЯЖЕННЫЕ ЧАСТИЦЫ – CHARGED PARTICLE

3.ЫСЖҰМ – ЖҰМЫС – РАБОТА – WORK

4.АТҚУ – ҚУАТ – МОЩНОСТЬ – POWER

5. ЕРГІКЕД- КЕДЕРГІ –СОПРОТИВЛЕНИЕ – RESISTANCE

6.НЕУКЕР- КЕРНЕУ –НАПРЯЖЕНИЕ – VOLTAGE

7.ЛЫҚЖЫЛУ СЕРӘ – ЖЫЛУЛЫҚ ӘСЕР – ТЕПЛОВОЕ ВОЗДЕЙСТВИЕ – THERMAL EFFECT

8. ЛЕКТРЭ ГЫТО –ЭЛЕКТР ТОГЫ – ЭЛЕКТРИЧЕСКИЙ ТОК – ELECTRISITY

9.ПЕРАТУРАТЕМ – ТЕМПЕРАТУРА –TEMPERATURE

10.ОУЛЬДЖ НЦЛЕ АҢЗ – ДЖОУЛЬ ЛЕНЦ ЗАҢЫ – ЗАКОН ДЖОУЛЬ-ЛЕНЦА – JOULE LENZ'S LAW

ІІІ. Есептер шығару

Электр энергиясын үнемдейік!!!

Тариф =13 теңге/ кВт*сағ

1-есеп Шешуі:

Берілгені: А=Pt= 1800Вт▪2сағ=3600 Вт▪сағ=3,6 кВт▪сағ

Р=1800 Вт 3,6 кВт▪сағ ⃰13теңге=46,8теңге

U=220 В І=P/U=1800 Вт/220 В = 8,2 A

т/к А, І - ?

2-есеп Шешуі:

Берілгені: А=Pt= 2400Вт▪2сағ=4800 Вт▪сағ=4,8 кВт▪сағ

Р=2400 Вт 4,8 кВт▪сағ ⃰13теңге=62,4теңге

U=220 В І=P/U=2400 Вт/220 В = 11 A

т/к А, І - ?

3-есеп Шешуі:

Берілгені: А=Pt= 1200Вт▪2сағ=2400 Вт▪сағ=2,4 кВт▪сағ

Р=1200 Вт 2,4 кВт▪сағ ⃰13теңге=31,2 теңге

U=220 В І=P/U=1200 Вт/220 В = 5,2 A

т/к А, І - ?

ІІІ. Негізгі идеялар

The main ideas

Today we are going to talk about: Бүгінгі жаңа тақырып:

Металдардың электрондық өткізгіштігі. Металдардағы электр кедергісінің температураға тәуелділігі.

Electric current in metals. Dependency of electric resistance of metals from temperature.

ЛЕКЦИЯ

Electric current in metals

If a metals is a part of an electrical circuit including a generator, the free electrons are influenced by positive and negative terminals of the latter: because of their negative charge, electrons are repelled by the negative terminal of the generator and are attracted by its positive terminal. The free electrons move from the negative to the positive terminal: that is the opposite of conventional direction of electric current.

Металдардағы еркін заряд тасушылар электрондар болып табылады. Бұл электрондар бейберекет жылулық қозғалысқа қатысады. Электр өрісінің әсерінен 10 м/с шамасынағы орташа жылдамдықпен, реттелген түрде орын ауыстыра бастайды. Металдардың өткізгіштігі олардағы еркін электрондардың қозғалысынан болатындығын тәжірибе жүзінде Л.И.Мандельштам мен Н.Д. Папалекси, Б. Стюарт пен Р. Толмен берген. Бұл тәжірибелердің мазмұны мынадай. Катушкаға сымды орайды да, оның екі металл дискіге дәнекерлеп бекітеді. Дискілердің ұштарына сырғымалы контактілердің жәрдемімен гальванометрді қосады. Катушканы қатты айналдырады да, сосын кенет тоқтатады. Кенет тоқтатқанда, катушканың зарядталған еркін бөлшектері өткізгішке қатысты инерция бойынша бірза уақыт қозғалыста болады, катушкада электр тогы пайда болады. Ток аз уақытқа созылады, себебі өткізгіш кедергісінің әсерінен зарядталған бөлшектерге тежеледі де, ток құрайтын бөлшектердің реттелген қозғалысы тоқтайды. Токтың бағыты, оның теріс зарядталған бөлшектердің қозғалысынан пайда болғанын көрсетеді.

Егер 0°С өткізгіштің кедергісі R0-ге тең, ал t температурада R болса, онда кедергінің салыстырмалы өзгеруі, тәжірибенің көрсетуі бойынша, t температураның өзгерісіне тура пропорционал:

R- R0 / R=α t

Потенциалдық α коэффициенті кедергінің температуралық коэффициенті деп атайды. Ол зат кедергісінің температураға тәуелділігін сипаттайды. α≈1/273 К¯¹

Меншікті кедергінің температураға тәуелділігі: ρ=ρ0(1+ α t)

Температураның өзгерісінде α өте аз өзгеретіндіктен, меншікті кедергі температураға сызықты тәуелді деп есептеуге болады. Коэффициент α жеткілікті аз болғанымен, қыздырғыш приборларды есептеу кедергінің температураға тәуелділігін ескеру қажетті. Металдар кедергісінің температураға тәуелділігін кедергі термометрлерінде пайдаланылады.

ІV. Main stage

Терминсөздер

Let’s begin our lesson.

Work with new words.

To understand our lesson we need some new words.

Look at the blackboard

Сәйкестікті тап

V. Тапсырмалар

Tasks

Топтық жұмыс

1....... өзгеруіне байланысты өткізгіштің кедергісі де өзгереді. (температура-temperature)

2.Барлық металл ....... үшін температураның өзгерісі елеусіз шамаға өзгереді. (өткізгіштер –guides, conductor)

3. Таза ........ 1\273К ¯¹ (металдар – metals)

4. ....... өткізгіштердің геометриялық өлшемдері болмашы ғана өзгереді. (қыздырғанда – heat)

5. Өткізгіштің кедергісі негізінен ...... ...... есебінен өзгереді. (меншікті кедергі – resistivity)

6. .... .... есептеуде кедергінің температураға тәуелділігін ескеру қажет. (қыздыру құралдары – heating devices)

7. Бойымен ток өткенде қыздыру ..... вольфрам қылының кедергісі 10 еседен көбірек артады. (шамының –lamp)

8. Металдар кедергілерінің температураға тәуелділігі .... ...... қолданылады. (кедергілік термометрлер - resistant thermometers)

9. Мұндай термометрдің негізгі жұмыс элементі ретінде ..... ...... ...... жақсы зерттелетін платина сым алынады (кедергінің температураға тәуелділігі - resistance of metals from temperature)

10. ....... меншікті кедергісі температура артқанда сызықтық түрде артады. (металдар –metals)

11. Температура өзгергенде өткізгіш ........ де өзгергенін көрсетеді. (кедергі – resistance)

Кілт сөздер. Кeys: өткізгіштер, температура, қыздырғанда, қыздыру құралдары, меншікті кедергі, шамының, кедергінің температураға тәуелділігі, кедергілік термометрлер, кедергі, металдар

Жеке тапсырмалар

Personal tasks

Жеке жұмыс

Vip tasks (сабаққа қатыспай отырған оқушыларға сұрақтар беріледі)

1. Металдардың меншікті кедергісі температураға тәуелді ме?

2. Металдардың меншікті кедергісінің температураға тәуелділігі неде пайдаланылады?

3. Өткізгіш кедергісінің температураға тәуелділігі қандай формуламен сипатталады?

4. Металдардағы негізгі заряд тасушы бөлшектерді ата

5. Металдарда еркін электрондардың бр екенін тәжірибе жүзінде кімдер берді?

VІ. Талқылау үшін сұрақтар беріледі

Questions for feedback

Are you understand today’s theme?

Бүгінгі тақырып түсініктіме?

Аny other questions?

Сұрақтарыңыз бар ма?

VІІ. Қорытынды

Closing

Оқытушының қорытынды сөзі

VІІІ. Оқушыларды бағалау

Assess students

Оқытушының жауаптарды толықтыра отырып жеңіске жеткен топ пен белсенділерді бағалауы

VІІ. Үй жұмысы

Homework

Металдардың электрондық өткізгіштігі. Металдардағы электр кедергісінің температураға тәуелділігі.

Electric current in metals. Dependency of electric resistance of metals from temperature.