Эритроциттер. Кан топтору

Сабактын темасы

Эритроциттер

Акыл чабуу

Гемоглобин деген эмне?

Иммунитет деген эмне?

Эритроциттин тузүлүшү жана функциясы

Кызыл кан клетканын эң негизгизи-ЭРИТРОЦИТТЕР

Алар абдан майда,диаметри 8,5мкм ге жакын болот

Эритроциттин тузүлүшү

Эркектин 1мм куб канында

5млн эритроцит бар

Аялдын 1мм куб канында

4,5 млн эритроцит бар

Ал эми тоодо жашаган адамдарда-6-8млн

Эритроциттин Формасы

Эритроциттер

Ядросу жок,жиликтин кызыл чучугунда пайда болот,көк боордо жана боордо бузулат.

Бул клеткалардын жашоо мөнөтуү 120 күн

Эритрициттин ичинде кызыл түс бурүучү- ГЕМОГЛОБИН бар

Эритроциттин тузүлүшү

Кызыл кпан клетканын эң негизгизи-ЭРИТРОЦИТТЕР

Алар абдан майда,диаметри 8,5мкм ге жакын болот

Эритроцит-кычкылтекти ташыйт

Гемоглобин

Гемоглобин-эки кошулмадан турат

1.Глобин

2.Гемден

Өпкөдө эң кыска мөнөттө (0,05-0,02сек) гемоглобин кычкылтекти өзунө оңой эле сиңирип алып,оксигемоглобинди пайда кылыт.

Кычкылтек,көмүртек

Кычкылтек менен каныккан кан- АРТЕРИЯ

Гемоглобин кычкылтектен ажырагандан кийин көмүр кычкыл газын кошуп алап,туруксуз кошулма- КАРБОКСИГЕМОГЛОБИН ге айланат

Гемоглобин көмүр кычкыл газы менен кошулганда кандын өңү кочкул кызыл болот,муну ВЕНА кан тамыры дейбиз

Карбогемоглобин

Из газы көп болсо гемоглобин оз кызматын жоготуп адам олүмго дуушар болот.

Кандын аздыгы

Кан аз деп-организмде кан олчөмүнун аз болгонун эмес

Кандагы-эритроциттин жана гемоглобиндин азын айтабыз

Эритроциттин-жиликтин кызыл чучугунда аз пайда болушу,начар тамактануу

Каны аздар-өзун абдан начар сезет,бат демигет,бат чарчайт,башы тегеренет,кубарат жана эске тутуусу начарлайт

Эгерде каш бойлуунун каны аз болсо-баласы майып болуп төрөлүп калат

Кан аздыктын алдын алуу

Биринчиден тамак аштын курамына жана витаминди убагында кабыл алыш керек.

1. Витамин В,темир,жез,марганец малекулалары,биологиялык активдуу заттардын нормада болушу өтө зарыл

2. Таза абада көп жүрүү,дене тарбия менен машыгуу

3. Кырсыктан сактануу,кан тамырларга зыян келтирбөө,кандын агышынын эрежесин так билүү

Инсерттин ыкмасы

БИЛЕМ

БИЛГИМ КЕЛЕТ

БИЛДИМ

Билгениме каршымын

жаны теманы бышыктоо

Суроо жооп

1. Эритроциттин аткарган кызматы….. 2.Эркек кишиде эритроциттин саны канча….. 3. ….. Аял кишиде эритроциттин саны канча 4. Эритроцит кайда пайда болот….. 5. Гемоглобин эритроцитке кандай өң берет …… 6. Карбоксигемоглобинден гемоглобин кандай болот….. 7.Карбогемоглобин кандай таасир берет……

8. Кандын аздыгы деп эмнени айтабыз…

9.Кан аздыктын алдын алуу.......

10.Каны аз адам эмне болот.....

Адам генетикасы

Адам генетикасын изилд ѳ чон кыйынчылыктарга байланыштуу,

Себеби: Адамды тажрыйба жузунд ѳ аргындаштыруу мумкун эмес.

Азыркы убакта адамдын тукум куума ооруларды пайда кылуучу 2000 ден ашык белгилер изилденди

Адам генетикасын изилдѳѳ методдору

Адамдын тукум куугучтугун жана тукум куума ооруларын изилдоо учун методдор колдонулат

2

Эгиздик метод

1 Генеологиялык метод

4 Биохимиялык метод

3 Цитогенетикалык метод

Генеологиялык метод

Адамдын тупку тегин.санжырасын,бир тукумга кирген уй-булонун белгиминин кийинки муундарга берилишин изилдейт.

Бул метод-адамдын тукум куума ооруларын изилдейт

Адамдын таланты

Адамдын генинде кандайдыр бир талант укумдан тукумга балдарына берилиши

Мисалы: Бах Себастяндын уй-бул ѳ су музыканттар алардын гени да тукум куума белгилерди алып жур ѳ т

Адамдын тукум куума белгилери

Доминанттуу

Рецессивдуу

Тармал чачтуулук

Тук чачтуу

Чачтын эрте тушушу

Норма

Кара чач

Сары чачтар

Кой коз

Кок коздуулук

Сепкил

Сепкили жок

Жапыз бойлуулук

Бою нормада

Ашык манжалар

Манжаларынын саны норма

Эгиздик метод

Монозиготалык бир жумуртка

Дизиготалык ар башка жумртка

Биохимиялык метод

Зат алмашуунун бузулуу ооруларын аныктоодо колдонулат.

Бул метод-биохимиялык реакциялар аркылуу зара,кан жана бузулган зат алмашуу калдыгын изилдейт

Инсулин гормону

Цитогенетикалык метод

Бул метод- адамдын фенотибин белгилерин изилд ѳѳ д ѳ колдонулат.

Адамды соо жана оору убагында анализдейт

Адамдын хромосомасынын тузулушу жана ѳзгѳрушу аныкталат

Клеткалардын бузулушу

Нуклеотиддердин ашыкча болушу

Нуклеотиддердин тушуп калышы

Нуклеотиддердин орун алмашуусу

Хромосомалар

Мейоз

Митоздун

Хромосоманы туруктуу сактап турат

Хромосмаларды так б ѳлуштурѳт

Генетиканын мааниси

Медицинада генетиканын мааниси чон.

Адамдын тукум куума ооруулары жана нормадан четт ѳѳлѳру генотиптин ѳзгѳруусунѳ байланыштуу болот.

Жакын туугандардын никелешуусунун туура эместиги

Медицинадалык генетикада адамдын гаметасынын бири-бирине дал келбей калышы Резус фактор

Мутагендик факторлор

Мутацияны пайда кылгандар

Физикалык фактор

Химиялык фактор

Биологиялык фактор

Хромосаманын бузулушунан

Мутациялар

Жасалма

Табигый

(спонтандык)

(индуциялык)

Химиялык

Физикалык

Биологиялык

Мутациялар 3 бѳлунѳт

Пайдалуу

Зыяндуу

Нейтралдуу

жаны теманы бышыктоо

Суроо жооп

1. Генотип дегенди кандай тушундук….. 2.Генеалогилык метод эмнени изилдейт….. 3. Цитогенетикалык метод эмнени изилдейт….. 4. Доминанттуу,рецессивдуу деген эмне….. 5. Жакын туугандар эмне учун никелешпѳѳ керек …… 6. Тукум куугучтук жана ѳзгѳргучтукту кайсы окумуштуу изилдеген….. 7.Генотип,фенотиптин айырмасын айтып бер…… 8. Эгиздик жана биохимиялык метод эмнени изилдейт

Инсерттин ыкмасы

БИЛЕМ

БИЛГИМ КЕЛЕТ

БИЛДИМ

Билгениме каршымын

жаны теманы жыйынтыктоо

Демек балдар биз бугунку сабагыбызда адамдин генетикасынын тукум куугучтук закон ченемдуулукторунун мааниси чон себеби: Адамды тажрыйба жузундо аргындаштыруу мумкун эместиги жана генетиканы изилдоодо ар кандай методдор менен изилдениши боюнча маалымат алдык.