«Երկինքը փուլ է գալիս»

Հովհաննես Թումանյան

Երկինքը փուլ է գալիս

Հովհաննես Թումանյանը ծնվել է 1869 թվականի  փետրվարի 19-ին Լոռվա Դսեղ գյուղում

«Անհաղթ աքլորը»

«Ծիտը»

«Կիկոսի մահը» «Քաջ նազարը»

«Շունն ու կատուն»

«Սուտասանը»

«Երկինքը փուլ է գալիս»

Լինում է, չի լինում` մի Ճստիկ- ճուտիկ:  Էս Ճստիկ-ճուտիկը մի օր ծածուկ մտնում    դրացու պարտեզը, որ քուջուջ անի:   Մեկ էլ հանկարծ թփից մի վարդ է պոկվում,  ընկնում է պոչին:   Ճստիկ- ճուտիկը վախեցած դուրս է փախչում:  Վազում է վազում, հասնում է Հավիկ-Մարիկին: – Վայ, Հավիկ-Մարիկ, - կանչում է հետևից,  - երկինքը փուլ է  գալիս:

Դրացի- հարևան

–  Այ Ճստիկ-ճուտիկ, էդ որտեղի՞ց իմացար, - հարցնում է Հավիկ- մարիկը: Օ~, ես իմ աչքով տեսա, իմ ականջով լսեցի, մի կտորն էլ  դեռ պոչիս ընկավ: – Դե, արի փախչենք,- ասում է Հավիկ- Մարիկը: Վազում են, վազում, հասնում են Բադիկ- Տատիկին: – Վա~յ, Բադիկ-Տատիկ,- կանչում է Հավիկ-Մարիկը,- երկինքը փուլ է գալիս: – Ա՛յ Հավիկ-Մարիկ, էդ որտեղի՞ց իմացար: – Ճստիկ-ճուտիկն է ասում: – Այ Ճստիկ-ճուտիկ,  էդ որտեղի՞ց իմացար:

Օ~, ես իմ աչքով տեսա, իմ ականջով լսեցի, մի կտորն էլ  դեռ պոչիս ընկավ: – Դե, եկեք փախչենք,- ասում է Սագիկ-Խաթունը: Վազում են, վազում, հասնում են Հնդու-Թնդուին:  – Վա~յ, Հնդու-Թնդու,- կանչում է Սագիկ-Խաթունը, - երկինքը փուլ է գալիս:  – Ա՛յ Սագիկ-Խաթուն,  էդ որտեղի՞ց իմացար, - հարցնում է  Հնդու-Թնդուն:  – Բադիկ-Տատիկն  է ասում:

–  Ա՛յ Բադիկ-Տատիկ, էդ որտեղի՞ց իմացար:  – Հավիկ-Մարիկն է ասում: – Ա՛յ Հավիկ-Մարիկ, էդ որտեղի՞ց իմացար:  – Ճստիկ-Ճուտիկն է ասում:  – Ա՛յ Ճստիկ–Ճուտիկ, էդ որտեղի՞ց իմացար:  Օ~, ես իմ աչքով տեսա, իմ ականջով լսեցի, մի կտորն էլ  դեռ պոչիս ընկավ: – Դե, եկեք փախչենք,- ասում է Հնդու-Թնդուն:    

Վազում են, վազում, հասնում են Աղա-Աղվեսին:  – Աղա-Աղվես, Աղա-Աղվես,- կանչում է Հնդու-Թնդուն,- երկինքը փուլ է գալիս:  – Ա՛յ Հնդու-Թնդու, էդ որտեղի՞ց իմացար,- հարցնում է  Աղա- Աղվեսը: Սագիկ-Խաթունն է ասում: – Ա՛յ Սագիկ-Խաթուն,  էդ որտեղի՞ց  իմացար:  – Բադիկ–Տատիկն  է ասում:

— Ա’յ, Բադիկ- Տատիկ, էդ որտեղի˚ց իմացար: — Հավիկ- Մարիկն է ասում: — Ա’յ, Հավիկ- Մարիկ, էդ որտեղի˚ց իմացար: — Ճստիկ- Ճուտիկն է ասում: — Ա’յ, Ճստիկ –Ճուտիկ, էդ որտեղի˚ց իմացար: — Օ~, ես իմ աչքով տեսա, իմ ականջով լսեցի, մի կտորն էլ դեռ պոչիս ընկավ:

– Էդ ի˚նչ եք ասում, -ասում է Աղա- Աղվեսը, – եկեք ձեզ տանեմ իմ տուն, որ երկինքը ձեր գլխին փուլ չգա: Ճստիկ- Ճուտիկը, Հավիկ- Մարիկը, Բադիկ- Տատիկը, Սագիկ- Խաթունը, Հնդու- Թնդուն բոլորը միասին ընկնում են Աղա – Աղվեսի ետևից և մտնում են նրա որջը: Մտնում են նրա որջն ու էն մտնելն էր, որ մինչև էսօր էլ դեռ չեն դուրս եկել:

Հ.Թումանյանի «Երկինքը փուլ է գալիս» հեքիաթը, որտեղ գլխավոր հերոս Ճուտիկը պատկանում է այն մարդկանց շարքին ովքեր ամեն ինչ չափազանցնում են, ուռճացնում և պատմում այնպես ինչպես իրենց դուր է գալիս:

Այստեղ հարց է ծագում ի՞նչու են մարդիկ չափազանցնում, ուռճացնում: Իրականում մարդկանց կյանքում կարևոր դեր են խաղում մարդկանց հույզերը, զգացմունքերը։

Այստեղ Ճուտիկը արտահայտել էր իր վախը, և վախեցած էակը անմիջապես ցանկանում է պատմել, կիսվել իր հույզերով, զգացմունքներով և պատմել այնպես ինչպես զգացել է:

Նաև հեքիաթի վերջում աղվեսը Ճուտիկին և մնացած հերոսներին տանում է իր որջը: Այս մասում Ճուտիկը այն պարզ, հասկարակ, անմեղ մարդն է, ով հավատում է բոլորին, ով իր մեջ չունենալով նենգություն, չարություն չի կարողանում պատկերացնել անգամ այդ երևույթները մարդկանց մոտ:

Շատերը կասեն Ճուտիկը միամիտ էր, իսկ ես կհերքեմ, ոչ միամիտ չէր, այլ շատ պարզ, մաքուր էակ, ով վստահում և հավատում էր մարդկանց: Այս հեքիաթը երեխաներին սովորեցնում է լինել պարզ, մաքուր, բայց և ունենալ քո սեփական խելքը և քո կյանքի կարևոր որոշումները կայացնել հենց ինքդ, չհավատալ այն խորամանկ, նենգ մարդկանց, ովքեր կարող են վնասել: Եղեք ուշիմ և խելացի:Նաև նշեմ, որ ինչպես հայկական այնպես էլ արտսահմանյան հեքիաթները կարող են մեծ ազդեցություն ունենալ: Վերլուծական անդրադարձը ըստ Սոնա Սահակյանի