«Երկնքի բոլոր աստղերը ճանաչում էին նրան»: Տեսադաս

Թեման- « Երկնքի բոլոր աստղերը ճանաչում էին նրան »: Դասարան 3-րդ

• Արմավիրի մարզի Արմավիրի միջնակարգ դպրոցի դասվար` Գայանե Ասմարյան

Ազգային հերոս

Վիկտոր Համբարձումյան

աստղաֆիզիկոս

հայ աստղագետ

Բյուրականի աստղադիտարանի   հիմնադիր

տեսական աստղաֆիզիկայի   հիմնադիր

Քաղաքական գործիչ

• Իմ կյանքի ամենամեծ երջանկությունը եղել է հայոց լեզվին տիրապետելը: 2. Ինչ է բացատրելի չէ այսօր բացատրելի կդառնա վաղը:

3. Հայ ժողովրդի գանձարանում ամենամեծ և թանկագին հրաշալիքը հայոց լեզուն է:

4. Դու կարող ես լինել վաղվա բացահայտումների մասնակիցը: Իմացիր, որ քո բացահայտումներով և քեզնով ևս կհզորանա մեր երկիրը:

Երբ գիտությունը ներխուժում է երևույթների մի նոր բնագավառ, նա գտնում է անսպասելի, որակարապես նոր օրինաչափություններ, որոնք դուրս են գալիս նախկին պատկերացումների սահմաններից:

Հասարակության յուրաքանչյուր անդամ պետք է զգա, որ նա պարտավոր է այս կամ այն ձևով հաշվետու լինել հասակարության առջև:

Վիկտոր Համբարձումյանի մտքերից

2

ԲՅՈՒՐԱԿԱՆԻ ԱՍՏՂԱԴԻՏԱՐԱՆԸ

2

Վիկտոր Համազասպի Համբարձումյան

• Ծ նվել է 1908 թ.  սեպտեմբերի 18 -ին Թիֆլիսում :

1924 թ. Մարտին, 15-ամյա Համբարձումյանը Երևանի պետական Համալսարանում անվանի պրոֆեսորների, դասախոսների ուսանողների և աշակերտների համար դասախոսություն է կարդում Ալբերտ Էյնշտեյնի հարաբերականության տեսության վերաբերյալ, որն ընդունվում է մեծ հետաքրքրությամբ: 1924 թ. Վիկտորն ընդունվում   Լենինգրադի   համալսարան:

• 1926   թ., տակավին ուսանող, նա հրատարակում է իր առաջին գիտական հոդվածը՝ նվիրված արեգակնային ջահերին։

• 1928-ին ավարտել է Լենինգրադի   համալսարանը:
• 1928-31 թթ. սովորել է ԽՍՀՄ ԳԱ Գլխավոր աստղադիտարանի ասպիրանտուրայում:
• 1931-43 թթ. աշխատել է Լենինգրադի համալսարանում:
• 1934-ին եղել է ԽՍՀՄ-ում առաջին աստղաֆիզիկայի ամբիոնի հիմնադիր վարիչ:
• 1939 թ. ընդուվում է ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից-անդամ, և նշանակվում համալսարանի պրոռեկտոր` գիտակազմակերպչական աշխատանքների գործով:

2

ընկերության վարչության նախագահ: 1948-55 թթ. եղել է Միջազգային աստղագիտական միության փոխնախագահ: 1953-ից ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս: 1961-64 թթ. եղել է Միջազգային աստղագիտական միության նախագահ: 1968 Վրացական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ: 1996 թ. օգօստոսի 12-ին վախճանվում է Վիկտոր Համբարձումյանը: 2 " width="640"

• 1939 թ. Լենինգրադի   համալսարանի աստղադիտարանի տնօրեն:
• 1940 թ. Հայկական Խորհրդային հանրագիտարանի առաջին գլխավոր խմբագիր և խմբագրական կոլեգիայի նախագահ, Հայկական ԽՍՀ:
• 1941 թ. Լենինգրադի   համալսարանի ուսումնական մասի պրոռեկտոր:
• 1943-ին հիմնադրվում է  Հայկական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիան , ընտրվում է փոխնախագահ։
• 1943-ին աշխատել է Հայաստանում:
• 1943-ից եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս:

• 1946-88 թթ. ՀԽՍՀ ԳԱ Բյուրականի աստղադիտարանի հիմնադիր տնօրեն:
• 1947-93 թթ. Եղել է ՀԽՍՀ ԳԱ նախագահ:
• 1947-ից Երևանի համալարանի պրոֆեսոր:
• 1947 թ. հրատարակում է իր հայտնի աշխատանքը՝ «Աստղերի էվոլյուցիան և աստղաֆիզիկան», որում ապացուցում է, որ իր հայտնագործած աստղային համակարգերը՝  աստղասփյուռները , կազմված են միանման աստղերից, և դրանով է պայմանավորված նմանատիպ աստղերի բարձր խտությունը։
• 1947-ից ՀԽՍՀ ընկերության վարչության նախագահ:
• 1948-55 թթ. եղել է Միջազգային աստղագիտական միության փոխնախագահ:
• 1953-ից ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս:
• 1961-64 թթ. եղել է Միջազգային աստղագիտական միության նախագահ:
• 1968 Վրացական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ:
• 1996 թ. օգօստոսի 12-ին վախճանվում է Վիկտոր Համբարձումյանը:

2

Պարգևներ ու կոչումներ

• Հայաստանի ազգային հերոս 
• Սոցիալիսատական աշխատանքի հերոս 
• Երկրորդ աստիճանի Ստալինյան մրցանակ
• Առաջին աստիճանի Ստալինյան մրցանակ  
• ՌԴ պետական մչցանակ
• Հայաստանի ԽՍՀ պետական մրցանակ
• Լենինյան շքանշան 
• Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան
• Աշխատանքային Կարմիր դրոշի երկու շքանշան
• «Պատվո նշան» շքանշան

• «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ
• 1 աստիճանի «Կիրիլ և Մեֆոդի» շքանշան (Բուլղարիա)
• Դրոշի շքանշան (Հունգարիա)
• Լեհաստանի Հանրապետության Վաստակի շքանշանի կոմանդոր (Լեհաստան)
• Հայաստանի ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ
• Ֆրանսիական աստղագիտական ընկերության  Ժյուլ Ժանսենի մրցանակ  
• Խաղաղօվկիանոսյան աստղագիտական ընկերության   Կետրին Բրյուսի անվան մեդալ
• Վրաստանի ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ
• ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի Վավիլովի անվան ոսկե մեդալ
• Սլովակիայի գիտությունների ակադեմիայի ոսկե մեդալ
• ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ
• Բեռլինում Գերմանիայի գիտությունների ակադեմիայի Հելմհոլցի անվան ոսկե մեդալ

2

«Պրոֆեսոր Համբարձումյանի խելամիտ, հումորով առլեցում վերաբերմունքն անհնար է մոռանալ: Նա շատ մեծ ազդեցություն ուներ աշխարհի աստղաքաղաքականության վրա: Իմ սերնդի բոլոր աստղագետներն այդ ժամանակաշրջանը յուրատեսակ կարոտախտով են հիշում»:

Պրոֆեսոր Ժան-Կլոդ Պեկեր՝ ՄԱՄ-ի գլխավոր քարտուղարի օգնական

« Ես վաղուց եմ դադարել զարմանալ, թե ինչպես են մեկը մյուսի հետևից իրականանում բոլոր վարկածները, որ շատ տարիներ առաջ մարգարեաբար արել էր Համբարձումյանը » :

ՅԱՆ ՕՈՐՏ՝ 20-րդ դարի խոշոր աստղագետ

« Հայաստանը վերջին շունչն է փչում, բայց նա կվերածնվի: Այն մի փոքր արյունը, որ դեռ նրան մնում է՝ թանկագին արյուն է, որից ծնվելու է մի հերոսական սերունդ: Մի ժողովուրդ, որը չի ցանկանում մեռնել՝ չի մեռնում » : ԱՆԱՏՈԼ ՖՐԱՆՍ ՝ ֆրանսիացի գրող

2

ՇՆՈՐՀԱԿԱԼՈՒԹՅՈՒՆ

2