Эссе Би -багшаб

Би багшаб.

Багша! Би  буряад хэлэнэй багшаб….

Би багша болоhойб гэжэ бүхы наhан соогоо хүcэн hанадаг hэм.  Юундэ?  Мүнөө энэ асуудалда би тодо харюу үгэжэ шадахаб-минии наhанда хүнэй зүрхэ сэдьхэлэй бэрхэ зохёон байгуулагшад, минии түрүүшын багшанар байгаа. Саашанхи харгыем зүб залаhан хүнүүд. Багшанарни намда наранай элшэнүүд мэтээр үзэгдэдэг. hургуулиин hүүлдэ хэдэн жэлэй үнгэрхэдэ, hурагшадни: «Танай хэшээлнүүд манда ямараар дутана гээшэб», танай хэшээлгүйгөөр hургуулида уйтай гэжэ хэлүүлхээр багша болохоб гэжэ би ойлгооб. Иимэл юумэгүйгөөр багша, бэрхэ багша байха ёhогүй.

            Багшын ажал эхилхэ гээшэ  ехэ хүндэ. Бүхы юумэн шэнэ: шэнэ коллектив, шэнэ тогтоhон байдал, шэнэ уялганууд. Иигээд лэ миин юрын хүдэлмэри бэшэ, харин ажал, багшын ажал эхилнэ. Yдэр бүриин ажал. Өөртэеэ тэмсэл эхилнэ. Тиимэhээ багша гэбэл hургадаг хүн гэжэ багсаахань буруу. Багша хадаа өөрөө ходо hуражал байдаг гэжэ би саб байса хэлэнэб. Тэрэ hурагшадhаань, суг хүдэлдэг нүхэдhөөнь үдэр бүри, бүхы наhан соогоо hурана.

            Эрхим багша ямар байха ёhотойб? Энэ асуудал ажаллажа байhан сагайнгаа шата бүхэндэ табидаг hэм. Түрүүшын жэлнүүдтэ энэ багша hайн hанаатай, хүхюутэй байха гэжэ hанадаг бэлэйб. Хэдэн жэлэй үнгэрhэнэй hүүлээр ёhото багша гээшэ алдуу дээрээ хүдэлжэ шадаха, мэргэжэлээрээ хүгжэжэл байдаг хүн гэжэ hанааб. Юумэ зохёон байгуулагша, ухаалан зохёогшо, нэгэш юумэнhээ сухаридаггүй, шэнэ hонирхолтой юумэ ойлгон абадаг багша мүнөө дээрээ эрхим багша гэжэ би мүнөө баталан хэлэнэб.

            Уран зохёол болбол хүнэй сэдьхэлэй байдалтай, hэшхэлтэй, тэрэнэй ерээдүйтэй, дурантай, хуби заяатай тон нягтаар холбоотой предмет. Бидэ, багшанар зүрхэ сэдьхэл хүмүүжүүлхэ ёhотойбди. Хүн өөрыгөө, юртэмсын жама ёhо танин мэдэхэ, тэрэнээ дуранай, hайн сэдьхэлэй хуулиин ёhоор шэнээр байгуулха гээшэ уран зохёолой хэшээлнүүдэй орёо  таабаринь болоно гэжэ hананаб.

            Багша ходо үе сагтай хамта алхалан ябаха ёhотой. Мүнөө саг хүндэ хүшэр болонхой-гэмтэ хэрэгэй дэлгэрэлгэ, эхи эмхигүй байдал, сэдьхэлгүй байдал, соёлой хосоролго, хэлэнэй үгы бололго.

            Саашаа яажа ажаhуухаб? Юунэй түлөө? Энэ ушарта багша бүхэн, илангая буряад хэлэ, литературын багша харюу үгэхэ болон тэсэн гараха ёhотой. Мүнөө сагай баатарнууд гэбэл (герои нашего времени)  багшанар, сэтхүүлшэд  болоно гээшэ. Би энээниие зүбшөөнэб. Харин мүнөөнэй hурагшад уншаха дурагүй, олондо хабаатай гүльмэдэ (соц.сети) оронхой, тэрэ бии байжа боломоор юртэмсэнүүдээр аяншалха дуратай. Хайшан гэжэ hурагшадаа hонирхуулан уран зохёолой долги руу шэглүүлхэ гээшэб? Хүндэшэг, тиибэшье боломоор.

            Хэшээл бүхэндэ hурагшадаа hонирхуулха, тэдэнэй өөрөө табиhан зорилгоёо бэелүүлхэ, этигэлтэй, хүсэтэй, бүтээхэ хүсэлтэй байhыень ойлгуулха гээшэ багшын абьяас бэлиг мэргэжэл hайтай хүдэлмэрилэгшэ гэжэ элирдэг.  Тиимэhээ би хэшээлдээ инф-коммуник, техн.сотруднич.хэрэглэнэб, hурагшадни бодожо, шүүмжэлжэ, тусхай дүн гаргаха шадабаритай болодог.

            Хэшээлдээ суглархадаа, бүхы юумэн hонирхолтой, ойлгосотой байха ёhотой гэжэ hанадагби. hурагшын урда тэрэнэй  дабахаар зорилгонууд табигдаха болоно. Тэрэ В.Ф.Шаталовай хэлэhээр, хододоо «амжалтын байдалда» байха ёhотой.  hурагша урагшаа, дээшээ эрмэлзэхэ болоно, саашаа дабшаха бүри тэрэнь шүүд шүүд лэ дээшэлхэ ёhотой.

            Шабинарай арга боломжонууд ондоо, тэрэнь манда харагданагүй. Тэрэнииень хараха, задаралгадань туhалха гээшэ багшын дээдэ үүргэ.

            Гол шухала юумэндэ hургахаар бэшэ, харин hуража болохо. Багша бүхэн бэлиг шадабаритай hурагшадтай байхаа hанана, тиибэшье үхибүүд булта ондоо.  Yхибүүн бүхэн өөрыгөө бэелүүлхэ ёhотой, багашье hаа амжалтаяа мэдэрхэ гээшэ багшада шухала. Илалта, үхибүүдэй шарайда баярай мүр сараа эли тодо. Энээнэй түлөө Багша гэжэ нэрэтэй байхаар….

            Багша сэсэрлиг таряашадтал адли. Заримдаа газарhаа гараhан түрүүшын гэшүүhэ, түрүүшын намаагай задаралга харахын тула хэды шэнээн шадал, хүсэеэ гамнангүй үгэнэ гээшэбши? Үдэр бүри хара хараhаар, ажагла ажаглаhаар, сэсэг мүндэлэлгын гэршэ болохош. Хүнэй наhан ондо ондоо. Сэсэгтэл адли нэгэ сагта булта задарна, hалбарна бэшэ, хэдэн жэлээр зарим «сэсэгүүд» задарангүй hууха. Тиибэшье сэсэгтэл адли сэдьхэлээ дэлгээн байхал нэгэ сагта. Ямар ехэ баяр эдлэхээр гээшэб энэ үедэ.

            Урдамни сэсэрлиг, минии тариhан сэсэрлиг! Энээнэй hүүлээр мэргэжэлээ хүдэлмэри гэжэ хэлэхээр хэлэншье эрьелдэхэгүй, энэ ажал, үдэр бүриин ажал, энээнэй түлөө би багшанартаа, hурагшадтаа баяртайб.

            Минии мэргэжэл хүнгэн бэшэ, тиибэшье энээн соо намайе багашье юумэн баярлуулна: үхибүүнэй жаргалтай миhэрэл, тэрэнэй хэшээлдэ hонирхол, энэрхы мэндэшэлгэ, үнэн зүрхэнhөөнь бэлэглэhэн багахан баярынь.