Эссе "Æз дæн ахуыргæнæг".

О, Ахуыргæнæг! Кадджын у дæ ном! Ды дæ æдзух сæрмагонд кады аккаг. Дæ фæрцы свæййы адæймаджы ном Рæсугъд дзырдтæ, нæртон зарæджы аккаг.

Æз дæн ахуыргæнæг, æмæ уымæй дæн сæрыстыр! Иннæ дæсныйæдтимæ абаргæйæ , ахуыргæнæджы дæсныйад у æппæтæй вазыгджындæр æмæ арфæйагдæр. Ныхасæн баззади, зæгъгæ, дам, Арв æмæ Зæххы астæу сывæллоны удæй сыгъдæгдæр нæй æмæ адæймаджы ( ахуыргæнæджы ) уд дæр сывæллæттимæ кусгæйæ сыгъдæгдæр кæны.

Цымæ ис суæвæн æцæг, хорз ахуыргæнæг? Куыд ис схизæн ахуыргæнæджы дæсныйады бæрзонддæр къæпхæнмæ? Ацы фæрстытæ æз мæхимæ арæх фæдæттын. Уымæ гæсгæ мæм февзæры ахæм хъуыдытæ: « Тæхуды, æмæ алцыдæр куы зонин! Куыд хорз уаид, алы сывæллоны зæрдæмæ дæр хицæн фæндаг куы ссарин, уæд! Мæ куыст Ирыстоны зӕххыл фарны уидæгтæ куы ауадзид! Мæ бон куы бауаид алы сывæллонæн дæр йæ рухс фæнд базонын , æмæ йын æй цыфæндыйæ дæр сæххæст кæнын!» Ацы хъуыдытæ сты мæ уарзондзинады æвдисæн мæ кæстæртæм, мæ ахуыргæнинæгтæм.

Ахуыргæнæг кæй сдæн, уый уыди ме стырдæр рухс бæллиц æмæ мæ къухы бафтыд. Уый æз нымайын мæ хъысмæты лæварыл. Амонд æмæ царды цин дæр мемæ æмдзу кæнынц. Уыцы амонд æмæ царды цин та сты, кæй зæгъын æй хъæуы, мæ цот æмæ мæ ахуыргæнинæгтæ. Æз фидарæй зонын, мæ уарзондзинад мын сæхиуыл кæй æнкъарынц , цы зонындзинæдтæ сын дæттын æрвылбон , сæ удтæм сын цы ирондзинад уадзын, уыдон сæ зæрдæты арф бынат кæй ссардзысты æмæ сын пайда кæй уыдзысты сæ дарддæры царды.