Этностор аралык мамиленин актуалдуулугу

ЭТНОСТОР АРАЛЫК МАМИЛЕНИН АКТУАЛДУУЛУГУ

Заманбап дүйнөдө этностор аралык мамилелер темасы коомдук өнүгүүнүн борбордук маселелеринин бири болуп саналат. Глобалдашуу жана миграция процессинин күчөшү ар бир мамлекетте этникалык көп түрдүүлүктү шарттап, улуттардын бирге жашоосун жаңы шарттарга алып келди. Мындай өзгөрүүлөр этностор аралык мамилелердин туруктуулугун камсыздоонун маанилүүлүгүн дагы да арттырат. Кыргызстан да көп улуттуу өлкө катары бул маселеге өзгөчө көңүл бурууга тийиш.

Этностор аралык мамиле – бул этникалык топтордун социалдык, маданий, экономикалык жана саясий чөйрөлөрдөгү өз ара алакасынын жыйындысы. Бул мамилелердин мазмуну — коомдогу ынтымакты, социалдык интеграцияны жана биримдикти түзүүчү негизги фактор.

Кыргызстанда тарыхый шарттардан улам көптөгөн этностор бирге жашап келген. Кыргыздар, өзбектер, орустар, татарлар, уйгурлар жана башка улут өкүлдөрү өлкөнүн өнүгүшүнө өз салымын кошуп келет. Бирок этностор аралык мамилелер ар дайым кылдат жана туура мамилени талап кылат. Тарыхтагы айрым окуялар туура саясат жүргүзбөгөн учурда этникалык чыңалуулар жаралышы мүмкүн экенин далилдейт.

Бүгүнкү күндө этностор аралык мамилелердин актуалдуулугу бир нече себептер менен түшүндүрүлөт.

Биринчи себеп — миграциянын өсүшү. Эмгек миграциясы өлкөлөрдүн этникалык түзүмүн өзгөртүп, жаңы маданий байланыштарды пайда кылууда.

Экинчи себеп — маалымат мейкиндигинин глобалдашуусу. Ар кандай идеологиялык, маданий жана социалдык таасирлер этностор ортосундагы мамилелерге позитивдүү да, негативдүү да таасир бере алат.

Үчүнчү себеп — социалдык теңсиздик. Айрым этникалык топтордун экономикалык мүмкүнчүлүктөрүнүн айырмаланышы коомдо түшүнбөстүктөргө алып келиши мүмкүн.

Этностор аралык мамилени чыңдоо үчүн мамлекет бир катар механизмдерди ишке ашырууда. Кыргызстанда Элдер Ассамблеясынын ишмердүүлүгү, этномаданий борборлордун өнүгүшү, жарандык биримдик программалары жана эл аралык институттар менен кызматташтык ушул багытта маанилүү роль ойнойт. Алардын максаты — этникалык топтордун ортосунда өз ара урмат-сыйды, маданий диалогду жана толеранттуулукту бекемдөө.

Маданият аралык баарлашуу да этностор ортосундагы мамилелерди чыңдоонун натыйжалуу жолу болуп саналат. Маданий иш-чаралар, улуттук фестивалдар, билим берүү мекемелеринде көп маданияттуулукту жайылтуу — биримдикти бекемдөөгө жардам берет. Окуучулар жана жаштар ар бир этностун маданий баалуулуктарын түшүнгөндө, коомдун биримдиги дагы жогорулайт.

Жыйынтыктап айтканда этностор аралык мамилелер коомдун туруктуулугун жана мамлекеттин өнүгүү багытын аныктаган негизги факторлордун бири болуп саналат. Өз ара урматтоо, толеранттуулук, маданияттар аралык диалог жана социалдык теңдик коомдогу тынчтыкты камсыз кылат. Кыргызстан сыяктуу көп улуттуу өлкөдө бул багыттагы иштерди өнүктүрүү — бүгүнкү күндүн эң актуалдуу маселелеринин бири. Ошондуктан этностор аралык ынтымакты сактоо жана чыңдоо коомдук саясаттын негизги багыты бойдон кала берет.