Fizika 7- sinf. "Jismning aylana bo'ylab tekis harakati" mavzusida ochiq dars ishlanmasi taqdimoti

Qo’shrabot tumani 2- umumiy o’rta ta’lim maktabi

Fizika 7-sinf ochiq dars (taqdimot)

Mavzu: Jismning tekis aylanma harakati

Tuzdi :

Fizika fani o’qituvchisi

Duvlayev Komil Abdurashidovich

Boqichog’atoy q.

2019 yil

Bosqichli test

Savol

1

Javob

2

A

3

B

4

C

5

A

C

1.Erkin tushish nima? (1)

A) Jismning havosiz joyda faqat yerning tortishi ta’sirida tushishi

B) Jismning boshlang’ich tezlik bilan tushishi C) Jismning tezlanishsiz tushishi

D) Jismning tekis harakt bilan tushishi

2.Erkin tushayotgan jismning tezligi……….. . (2)

A) oshib boradi B) kamayib boradi

C) o’zgarmaydi D) bo’lmaydi

3.Yuqoriga tik otilgan jism tezlanishi haqida nima deyish mumkin? (3)

A) Tezlanishsiz harakat qiladi B) Tezlanishni oldindan aytib bo’lmaydi.

C) Tezlanishi g=9.81m/s2 ga teng D) Tezlanishi kamayib boradi

4. Yuqoriga tik otilgan jism tezligi qaysi formila bilan aniqlanadi? (4)

A) B) C) D)

5.Jismni yuqoriga 10m/s tezlik bilan otdik va qaytib tushganda ushlab oldik. Jism qancha vaqt harkatda bo’ldi va biz jismni ushlab olayotganda uning tezligi qancha bo’lgan? (5)

A) 1s va 5m/s B) 2s va 4m/s C) 2s va 10m/s D) 10s va 6m/s

Moslikni aniqlang

Javob

Yuqoriga vertikal otilgan jism tepaga ko‘tarildi va qaytib pastga tushdi.

Bu harakatga tegishli ko‘chish , yo‘l, tezlik va tezlanish ( , ) ning vaqtga bog‘liqlik grafigi quyidagi rasmda keltirilgan.

Grafiklarni tahlil qilib, ularning har biri qaysi bog‘lanishga mos kelishini toping. So’roqlar o’rniga mos belgilarni qo’ying.

S, S, υ, a

Javobi

Tezlanishning vaqtga bog’lanish grafigi: a

Tezlikning vaqtga bog’lanish grafigi: b

Ko’chishning vaqtga bog’lanish grafigi: c

Yo’lning vaqtga bog’lanish grafigi: d

a

υ

S

S

PISA test

Javob

• Grafikdan foydalanib javob bering:

• 1.Bu harakat qanday harakat?
• 2.Jismning tezligi qancha?
• 3. Jism 8s davomida qancha yo’l bosgan?

m

s

s

PISA test javobi

• 1. Tekis harakat.
• 2. 0,65 m/s
• 3. 5 m

Mavzu: Jismning tekis aylanma harakati

FILM

Tekis harakat

Mexanik harakat

Aylanma harakat To’g’ri chiziqli harkat

Trayektoriya- aylana Trayektoriya – to’g’ri chiziq

Harakat taryektoriyasi

Harakat trayektoriyasi

Aylana bo’ylab harakatga misollar

Oyning Yer atrofida harakati

Aylanma harkat

Yunon harflari: Δ- delta,  - fi, ω- omega

Ko’chish:

Burilish burchagi:

Juda kichik

burchakda:

qwqwqw

Jismning aylana bo’ylab harkati aylanma harkat deyiladi.

Burilish burchagi

Radian- burilish burchagi o’lchov birligi

Burchak tezlik

Tezlik

Chiziqli tezlik

Aylanma harakat qilayotgan moddiy nuqtaning vaqt birligi ichida yoy bo‘ylab bosib o‘tgan yo‘liga son jihatdan teng bo‘lgan

kattalikka chiziqli tezlik deyiladi.

Aylana bo‘ylab harakatda aylana radiusi burilish burchagining shu burilish uchun ketgan vaqtga nisbati burchak tezlik deyiladi.

 =Δ  /Δt

V=s/t

V=  R

Masala yechamiz

G‘ildirak aylanishida 0,1 s davomida 1 rad ga buriladi. G‘ildirak o‘qidan 5 sm, 10 sm va 15 sm uzoqlikdagi nuqtaning chiziqli tezligini toping. G‘ildirak qanday burchak tezlik bilan aylanadi?

Formula:

Berilgan:

Yechish:

 = 1rad/0,1s=10rad/s

υ 1 =  R 1

t=0,1s

• = 1rad

υ 1 = 10rad/s*0,05m=0,5m/s

υ 2 =  R 2

υ 2 = 10rad/s*0,1m=1m/s

R 1 =5sm

υ 3 =  R 3

 =  / t

υ 1 = 10rad/s*0,15m=1,5m/s

R 2 =10sm

R 3 =15sm

Topish kerak:

υ 1 , υ 2 , υ 3 =?

 = ?

reererer

Javob: υ 1 = 0,5m/s; υ 2 = 1 m/s;

υ 3 = 1,5m/s;  = 10 rad/s

Uyga vazifa

• Mavzuni o’qib kelish.
• Darslikdagi 10-mashqning 2,3 masalalrini yechish.
• Formulalrni yoddan bilish

Aylanma harakat

… zarradan to koinot qadar…

(E.Vohidov)

E’tiboringiz uchun raxmat.