Физика биздин турмушта

Физика биздин турмушта

Физиканы эмне үчүн окушубуз керек?

• Биринчиден- Физика адамдарга курчап турган табияттагы сырларды, кубулуштарды түшүнүүдө эң керектүү булак болуп эсептелет

• Экинчиден- Техникалык өнүгүү процессинин өнүгүшүндө негизги ролду ойнойт. Себеби адамзаты улам жаңы ар кандай техникаларды физиканын негизинде ойлоп табат

• Үчүнчүдөн- Адамзатынын маданиятынын, акыл-эсинин өнүгүүсүнө чоң таасир тийгизет

Физика илими

• Физика – бирден-бир байыркы жаратылыш жөнүндөгү илим. Алгачкы физиктер болуп, курчап турган жаратылыш кубулуштары жөнүндө түшүнүктөрдү бергенге аракеттерди жасашкан гректин ойчулдары болушкан. “Фюзис” сөзүн киргизген жана анын мааниси грекчеден которгондо “жаратылыш” дегенди билдирген байыркы гректин улуу ойчулу Аристотель (б.з.ч. 384-322-жж.) болгон.
• Физика – бул жаратылыш же табият жөнүндөгү илим жана ал адамдардын көптөгөн суроолорун канаттандыруу зарылчылыгынан пайда болгон. Андан ары өнүгүү үчүн жана азыркы жашоодо майнаптуу аракет жасоо үчүн ар бир адам физикалык закондорду билүүсү кажет.
• Жаратылыштагы кубулуштарды, закон ченемдүүлүктөрдү окутуп үйрөтүүчү илим
• Биздин жашоо менен тыгыз байланышта
• Физикадан гана биз жаратылыштагы ар түрдүү кубулуштардын кандайча пайда болоорун, нерселердин ички түзүлүштөрүн, законченемдүүлүктөрдү ж.б. окуйбуз

Физика илими

• Биздин жашообузга керектүү илим
• Физиканы билүү эң жөнөкөй күнүмдүк иштерибизге жардам берет. Мискейдеги суу эмнеге капкагы менен батыраак кайнайт? Балмуздак күндүн ысыгында да жылуулап жаап койсо эмнеге эрибейт? Ушул жана башка күнүмдүк суроолорду ким физика менен жакшы тааныш болсо оңой эле чечип алат. Жаратылыштагы эч бир кубулуш процесс физикасыз болбойт. Физика бардыгын баяндайт. Мынакей - кызыктуу жана көп түрдүү- ФИЗИКА илими!

Илгертеден эле адамдар табиятта болгон кубулуштарды түшүнүүгө, өздөрүнүн көптөгөн суроолоруна жооп издеп келет...

Силер билесиНерби?

• Чагылган кандайча пайда болот?
• Эмне үчүн майланган бут кийим жалтылдайт?
• Эмне үчүн азыркы учурда люминесценттик лампалар көп колдонулат?
• Эмне үчүн лампочкалар күйүп кетет?
• Эмне үчүн Күн баткандан кийин ошол замат караңгы болуп калбайт?

Чагылган

• Чагылган- атмосфералык кубулуш болуп эсептелет. Негизинен кара булут каптап, катуу жаан жааганда көп байкалат. Булуттардын ичинде жана булуттардын арасында пайда болгон өтө учкундуу разряд. Бир нече жүз метрден бир нече километрге чейин созулуп, жаркыроо жана күркүрөгөн үн менен коштолот.
• Жарыктын ылдамдыгы 300000км/саат, ал эми үндүн ылдамдыгы 331м/с болгондуктан, алгач жаркыроо көрүнүп, андан кийин үн угулат.
• Чагылган 10-20000А ток күчүн алып жүрөт, секундасына болжолдуу 56000км жол жүрөт. Температурасы 30000°С, орточо узундугу 9,5 км.
• Чагылгандын дагы бир табышмагы- заттарды тандап алуусу. М: Сырткы кийимге тийбей, ич кийимди күйгүзгөнү, капчыктагы тыйындарды ээритип, алар менен бирге турган кагаз акчаларды күйгүзбөгөнү көп байкалат.
• Чагылгандын Электр талаасын Америкалык физик Б. Франклин изилдеп ачкан.

Эмне Үчүн майланган бут кийим жалтылдайт?

• Көптөгөн буюмдар сыяктуу эле бут кийимдер да өзүнө тийген жарык нурларын чагылтат.
• Негизинен бут кийимдин үстүнкү бети жылмакай болуусу шарт.
• Майланбаган бут кийимдер жарык нурун анча чагылтпайт. Себеби анын үстү жылмакай болбогондуктан, жарык бирдей түшпөй калат.
• Ботинканы майлап койсок, анын үстү жылмакай болот да, жарык нурун өзүнө жутпай, кайра чагылтат.
• Күзгү да чагылтуучу касиетке ээ. Ал өзүнө түшкөн нурду жутпай, түз жана бирдей чагылтат.

Эмне үчүн азыркы учурда люминесценттик лампалар көп колдонулат?

• Люминесценттик лампалар башкаларга салыштырмалуу токту аз жейт жана жарыкты көп берет. Ошондуктан аларды көбүнчө чоң имараттарда колдонушат.
• Артыкчылыгы: Кемчилиги :
• Аз энергия сарп кылып көп жарык берет Химиялык жактан коркунучтуу
• Туруктуу, көпкө кызмат кылат Нурдануу спектри күчтүү, көзгө зыян
• Ар кандай түстө болот
• Жогорку чыңалууга чыдамдуу болот

Эмне үчүн лампочкалар күйүп кетет?

• Бул кубулуш көбүнчө лампалардын сапатына жана ички факторлору байланыштуу.
• Лампочканын күйүп кетүү себептери:
• 1. Чыңалуунун өтө жогору болуусу
• Негизинен лампочкалар 220-230В чыңалууга чыдайт.
• Үйдө чыңалуу дайыма жогору болсо, эмне кылуубуз керек?
• 230В-240В лампочкаларды, же люминесценттик лампаларды колдонуу.
• Чыңалууну жөнгө салуучу трансформатор, же стабилизатор колдонуу.
• 2. Сиздер лампочка сатып алдыңыздар. Үйдө чыңалуу туруктуу болсо да, ал канча бир убакыттан кийин иштен чыгып калды. Себеби эмнеде?
• Лампочка күйүп кеткенде биз анын баллонунун (колбанын) карарып калганын байкайбыз. Бул вольфрамдын калдыктары спираль күйгөндө бууланып кетерин түшүндүрөт. Эгерде лампочканын түйүнү бир жери калың, бир жери жука болсо, анда ток келгенде каршылык өсөт дагы, температура жогорулап, вольфрамдын буулануусуна алып келет. Жука жерлери тез күйүп кетүүгө дуушар болот.
• Дагы бир күйүп кетүүнүн себеби үзгүлтүксүз өчүрүп-күйгүзө берүү. Биз светти күйгүзгөндө спираль толук ысый элек болуп, өзүнө керектүү каршылыкты ала элек болот да, өчүрүп-күйгүзүүдөн ток күчүнөн каршылык бир нече эсе кичине болуп, жыйынтыгында күйүп кетет.

Көңүл бөлгөнүңүздөргө чоң рахмат