Физика-физика-физика 6

ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ՌԵՖԵՐԱՏ

Առարկան- ֆիզիկա

ԹԵՄԱՆ - ՀԱՐԱԲԵՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

ԽՈՒՄԲ - Դ-26.1

ԴԱՍԱԽՈՍ - Ա.ՈՍԿԱՆՅԱՆ

ՎԵՐԱՊԱՏՐԱՍՏՎՈՂ - Ս. ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ

2011

ՄԱՐՄՆԻ ԴԻՐՔԻ, ՀԵՏԱԳԾԻ,ԴԱԴԱՐԻ ԵՎ ՇԱՐԺՄԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

Այն փաստը , որ տվյալ ուսումնասիրվող մեծությունը կամ երևույթը կախված է հաշվարկման համակարգի ընտրությունից, նշանակում է,որ այդ մեծությունը կամ երևույթը հարաբերական է:

Պարզագույն օրինակների հիման վրա կարող ենք համոզվել` մարմնի

դիրքը,հետագծը,դադարը և շարժումը հարաբերական է: Նկար 1-ում

ակներև է, որ ավտոմեքենայի դիրքը տան և կամրջի նկատմամբ տարբեր է:

Կամայական մեխանիկական շարժում դիտարկվում է հաշվարկման որևէ համակարգում:

Նկար -1 Միևնույն շարժումը կարելի է դիտարկել տարբեր հաշվարկման համակարգերում,ընդ

որում ,մարմնի շարժումը տեղի է ունենում տարբեր ձևերով:

Նկար 2-ում և 3-ում պատկերված է Լուսնի շարժման հետագիծը:

Նկար -2-ում Լուսնի հետագիծը Երկրի հետ կապված հաշվարկ-

ման համակարգում շրջանագիծ է, իսկ նկար3-ում ` Արեգակի ետ

կապված հաշվարկման համակարգում` պարուրագիծ :

նկար-2 նկար -3

ՏԵՍԱՖԻԼՄ -1

Առաջին տեսանյութում տղան Երկրին կապված հաշվարկման համակարգի նկատմամբ գտնվում է դադարի վիճակում , դադարի վիճակում է նաև այն ծառը , որի մոտ կանգնած է տղան: Սակայն շարժվում են ամպերը, փուչիկները: Ինչպես նաև տղային թվում է ,որ Արեգակն է շարժվում Երկրի շուրջ ( ծագում և մայր մտնում):

ՏԵՍԱՖԻԼՄ-2

Երկրորդ տեսանյութում պարզ երևում է, որ տղան և ծառը Երկրի հետ մեկտեղ շարժման մեջ են Արեգակի հետ կապված հաշվարկման հա-

Մակարգում:

ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ-3

Երրորդ տեսանյութում ցուցադրված է մարմնի շարժումը տարբեր հաշվարկման համակարգերում:

Հրաբերականության մասին լայն գաղափար է

տվել Ալբերտ Այնշտայնը իր իսկ ստեղծած

Հարաբերականության հատուկ տեսության

դրույթներում:

Հարաբերականության գաղափարը լայն

կիրառություն ունի նաև մարդու գաղա-

փարախոսության մեջ: