Fuqarolik huquqi

Fuqarolik huquqining manbalari:

• O‘zbeksiton Respublikasining Konstitutsiyasi, O‘zbeksiton Respublikasining Fuqarolik kodeksi va taalukli qonunlar.
• Qonun osti xujjatlari.
• Ish muomalasi odatlari, maxalliy odat va an’analar.

• Fuqarolik huquqida munosabatlar ishtirokchilari bulib, jismoniy va yuridik shaxslar xisoblanadilar.
• Jismoniy va yuridik shaxslarning fuqaroviy-huquqiy munosabatda ishtirok etishlarining zaruriy shartlari bulib ularning huquq va muomala layokatiga ega bulishlari xisoblanadi.
• Buni bilib kuying!
• Huquq layokati insonning tugilishi bilan vujudga keladi va ulimi (vafoti) bilan tugaydi.
• Muomala layokati tulaligicha insonning 18 yoshga tulishi bilan vujudga keladi.
• Muomalaga layokatisizlik masalasi sud tartibida aniklanadi va muomalaga layokatsiz deb topilgan shaxslarga vasiy yoki xomiy tayinlanadi.

• Fuqarolik qonunchiligida ba’zi xollarda voyaga etmaganlarning emansipatsiyasi ga, ya’ni ularni tulaligicha muomalaga layokatli deb xisoblashga yul kuyiladi.
• Emansipatsiya- lotincha Emancipatio so‘zidan olingan bulib, huquqlarda tenglashish ma’nosini bildiradi.

• YUridik shaxs tushunchasi.
• Uz mulkida, xujalik yuritishida yoki operativ boshkaruvida aloxida mol-mulkka ega bo‘lgan xamda uz majburiyatlari yuzasidan ushbu mol-mulk bilan javob beradigan, uz nomidan mulkiy yoki shaxsiy nomulkiy huquqlarga ega bula oladigan va ularni amalga oshira oladigan, majburiyatlarni bajara oldigan, sudda da’vogar va javobgar bula oladigan tashkilot yuridik shaxs xisoblanadi.
• YOdda tuting!
• YUridik shaxslarning huquq va muomala layokati, ular davlat ruyxatiga olingandan vaktdan boshlanadi xamda u tugatilgan vaktda tugaydi.

• YUridik shaxslar kuyidagi turlarga bulinadi:
• 1.Tijoratchi tashkilotlar.
• 2.Tijoratchi tashkilot bulmagan yuridik shaxslar.

• Da’vo muddati – deyilganda huquqi buzilayotgan shaxsning da’vosi buyicha uning huquqini ximoya kilish muddati tushuniladi.

O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksining birinchi kismi 1995 yil, ikkinchi kismi esa 1996 yil qabul kilingan.

• To‘la muomala layoqati 18 yoshdan boshlab vujudga keladi. Olti yoshdan o‘n to‘rt yoshgacha bo‘l gan kichik yoshdagi bolalar quyidagilarni mustaqil ravishda amalga oshirishga haqlidirlar: 1. Mayda maishiy bitimlar. 2. Tekin manfaat ko‘rishga qaratilgan, notarial tas- diqlashni yoki davlat ro‘yxatidan o‘tkazishni talab qil- maydigan bitimlar. 3. Qonuniy vakil yoki uning roziligi bilan uchinchi shaxs tomonidan muayyan maqsad yoki erkin tasarruf etish uchun berilgan mablag‘larni tasarruf etish bo- rasidagi bitimlar.

• O‘n to‘rt yoshdan o‘n sakkiz yoshgacha bo‘lgan voyaga yetmaganlar ota-onalari, farzandlikka oluvchilar va homiylarning roziligisiz quyidagilarni mustaqil ravishda amalga oshirishga haqli: 1. O‘z ish haqi, stipendiyasi va boshqa daromadlarini tasarruf etish. 2. Fan, adabiyot yoki san’at asarining, ixtironing yoxud o‘z intellektual faoliyatining qonun bilan qo‘riqlanadigan boshqa natijasi muallifi huquqini amalga oshirish. 3. Qonunga muvofiq kredit muassasalariga omonatlar qo‘yish va ularni tasarruf etish. O‘n olti yoshga to‘lgan voyaga yetmagan shaxs meh- nat shartnomasi bo‘yicha ishlayotgan bo‘lsa yoki ota- onasi, farzandlikka oluvchilari yoxud homiysining roziligiga binoan tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ul- lanayotgan bo‘lsa, u to‘la muomalaga layoqatli deb e’lon qilinishi mumkin. Bunday layoqatli bo‘lish emansipa tsiya deb ataladi.

• Yuridik shaxs — o‘z mulkiga, xo‘jalik yuritishida yo ki operativ boshqaruvida alohida mol-mulkka ega bo‘lgan hamda o‘z majburiyatlari yuzasidan ushbu mol - mulk bilan javob beradigan, o‘z nomidan mulkiy yoki shaxsiy nomulkiy huquqlarga ega bo‘la oladigan va ularni amalga oshira oladigan, majburiyatlarni bajara oladigan, sudda da’vogar va javobgar bo‘la oladigan tashkilot hisoblanadi

E’tiboringiz uchun rahmat