Әгерҗе- уникаль төбәкме?

Дәрес этаплары

Укытучы эшчәнлеге

Укучы эшчәнлеге

I..Оештыру.-мотивлаштыру этабы

1.Уңай психологик халәт.

Максат:дәрес эшчәнлегенә керешеп китү ихтыяҗы булдыру өчен шартлар тудыру.

2.Актуальләштерү.

Максат: элек үзләштергән белемнәрне мөстәкыйль рәвештә искә төшерү мөмкинлеге булдыру

II.Уку мәсьәләсен кую.

Максат:яңа белемнәр кабул итүе оештыру,үзләштерүгә юнәлеш бирү.

1.-Исәнмесез ,укучылар! Әйдәгез,бер-беребезне сәламлик һәм бүгенге дәрестә уңышлар телик.Үзебезгә кирәк булган кагыйдәләрне искә төшерик.

2. -Сыйныф тактасында нәрсәләр күрәсез?

- Алар турында сез нәрсә уйлыйсыз?

3.-Телдән исәпләү алымнарын искә төшереп аңлатмаларны чишәргә. Эшне парлап башкарырга.

-Таблицалардагы саннар турында нәрсә әйтә аласыз?

-Нинди җөмлә килеп чыкты?

-Уникаль сүзен ничек аңлыйсыз?

-Чыннан да,” Әгерҗе-уникаль төбәкме?”

-Сез ничек уйлыйсыз” Ни өчен шулай уйлыйсыз? Нәрсәсе белән уникаль ул? Уй-фикерләрегезне “Фикерләр кәрзине”нә салыйк.Сорауларга җавап эзләп табу өчен сәяхәткә чыгарбыз. Ә безгә математикадан алган белем-күнекмәләребез ярдәм итәр.

-Тема һәм максатны билгеләрбез

1.Исәнләшәләр.Кагыйдәләрне чиратлап әйтәләр:

• Дәрестә иптәшеңне тыңлый бел!

• Үз фикереңне аңлата бел!

• Тулы итеп җавап бир!

2. -Акбур, кәгазь битләре, биремле карточкалар.

- Белмим, беләм.., дәрес өчендер , чишәргә кирәктер, серне табаргадыр.

3. 1нче парга бирем.

(18+32):2= г

80:5+28= е

4х16-38= е

18+32:2= р

100-18х3= -

68:(13-9)= Ә

(100-18):2= җ

- Икеурынлы саннар,үсү тәртибендә тезелгән.

2 нче парга бирем

(15х2+510):6х90= у

(1х6+4)х14= а

450:15х6-120+36= к

(10+990):100х55 = н

100-360:90+204= и

27х3+49= л

49х0+50х2= ь

-Өчурынлы түгәрәк саннар,кимү тәртибендә куелган.

3нче парга бирем

(71-19):13= т

(58+26):14= ө

2х(23+17):10= б

42:3-20:10= к

(60-3-75:5)х2= ә

-Җөп саннар,үсү тәртибендә,2гә артып бара.

-“Әгерҗе-уникаль төбәк”

- Мөһим, әһәмиятле,бик кирәкле,үзенчәлекле һ.б.

-Халкы, урманы, табигате, йортлары, эшләре...

-Мисал-мәсьәләләр,биремнәр аша туган төбәгебезнең уникаль икәнлеген раслау

III. Уку мәсьәләсен чишү.

1.Разрядлар һәм класслар.

-Бу сан 1берәмлек меңнән,6 йөздән, 4дистәдән,6 берәмлектән тора. -Нәрсә әйтә аласыз бу сан турында?

- 6 гына йорты булган кечкенә Әгерҗе 1646 елда үткәрелгән халык саны алу елъязмаларында беренче тапкыр искә алына. Шуннан чыгып,Әгерҗенең барлыкка килү елы билгеләнгән дә инде.

2. Мәгълүмати текст белән эш.

-Әгерҗе төбәге-ТРның төньяк-көнбатышында, урманнарга һәм сулыкларга бай үзенчәлекле мәйданда урнашкан.Төбәктә Кама,Иж,Чәҗе,Бима,Барҗы,Җөри,Әҗәү кебек елгалар ага.

-Карточкада язылганнарны файдаланып, елгаларның озынлыклары турында диаграмма төзергә.

3.. Таблицада Әгерҗе районы авылларының төрле елларда исәпкә алынган халык саны бирелгән.Бирелгән саннарны файдаланып сорауларга җавап бирергә.

1) 1970 нчы елда халык саны кайсы авылда иң күбе ?

2) Кайсы авыл халык саны буенча 2нче урынны алып тора?

-Таблицага карап,тагын нәрсә әйтә аласыз?

4. Салагыш авыл җирлегендә, 2002 елгы Бөтенрәсәй халык санын алу мәгълүматларына караганда, 1188 кеше гомер кичергән. Шуларның 558е-хезмәткә яраклы, яшьләр хезмәткә яраклы кешеләрдән 337гә кимрәк, ә калганы өлкәннәр. Өлкән яшьтәге кешеләр күпме?

-Ничә ысул белән чишә аласыз? Аңлатыгыз.

5. Әгерҗе районының Салагыш ягыннан данлыклы бик күп шәхесләр чыккан. Менә шуларның кайберләре:

• Венера Шәрипова- РСФСР һәм Татар АССР халык артисты, М.Җәлил исемендәге опера һәм балет театры солисты.

• Максудова Зәйнәп- галим,архиограф һәм текстолог.

• Маһира Максудова- профессор,медицина фәннәре кандидаты.

• Гыйззәтуллин Мөсавир Ясавиевич- Казан шәһәре КИСИ мөгаллиме. Һ.б.

• Юныс Әминев- язучы, драматург.

“Әминев” сүзенең көзгедәге чагылышын язарга:

5. Әгерҗе ягы халкы, нигездә, игенчелек, терлекчелек, умартачылык, балык тоту, урман кисү , гөмбә җыю белән шөгыльләнә.

Мәсьәлә.

Сөләйман әти-әнисе белән ак гөмбә җыйган.Әнисе 8 гөмбә, әтисе 14 гөмбә, ә Сөләйман әнисенә караганда күбрәк, ә әтисенә караганда кимрәк тапкан. Сөләйман ничә ак гөмбә тапкан?

6.1913 елда Әгерҗе аша үтүче Казан-Екатеринбург тимер юлы төзелгән.Әгерҗе-Горький тимер юл узелында урнашкан зур станция. Товар һәмм пассажир поездлары илебезнең көнчыгыш һәм төньяк юнәлешләрдә ерак араларга хәрәкәт итәләр.

Мәсьәлә.

Мәскәү-Екатеринбург поезды Мәскәүдән җомга көнне 16сәг.20минутта кузгалып китә.Юлда 1тәүлек 2сәг. баруы билгеле булса,Екатеринбургка кайчан һәм сәг.ничәгә барып җитәр?

7.1997 елда Әгерҗе төбәгенең көньяк-көнчыгыш өлешендә,9795га мәйданда, “Кичке-Тан” заказнигы оештырылган. 99 төр кош исәпкә алынган. Шуларның 12 төре ТРның Кызыл китабына кертелгән.

Әгерҗе районының “Кичке-Тан” заказнигында исәпкә алынган аккойрык бөркетнең (орлан-белохвост) канат җәеме озынлыгы 230 см. 90 аккойрыкның канат җәеме озынлыгы күпмегә тигез? Кайсы озынлык берәмлекләрендә күрсәтә аласыз?

-1646

- 4урынлы,җөп,...

- Әгерҗе белән бәйледер,шул елда нигез салынгандыр.

-1646 елда Әгерҗегә нигез салынган. Быел 372 ел.

-Чагыштырмача борынгы икән.

2.Карточкада бирем.

Барҗы елгасының озынлыгы 30 км,Бима-60км,Җөри-35км,Иж-240 км ,Чәҗе-50км.

3.- Әгерҗе төбәге авылларга бик бай.

1) Исәнбай авылында.

2) Салагыш авылы

-Авыллардагы халык саны кимүгә бара икән.

4.

1нче ысул.1188-(558-337)-558=409(ө.)

2нче ысул. 1)558-337=221(я.)

2)221+558=779(я.,х.)

3) 1188-779=409(ө)

3нче ысул...

-2002 нче елда хезмәткә яраклы кешеләр күбрәк булган.

-Туган ягыбыздан бик күп танылган кешеләр чыккан: артист,язучы,галим,текстолог һ.б. Без алар белән горурланабыз һәм лаеклы алмаш булып үсәсебез килә.

5.

1. (14+8):2= 11(г.)

2.14-8=6

6:2=3

8+3=11

14-3=11

-Әгерҗе халкы тырыш,эшчән.

6.-Әгерҗе аркылы зур тимер юл уза.

-шимбә,18сәг.20 мин

7.

-Төбәкнең табигатен саклау максатыннан заказник та төзелгән.

230х90=20700(см)

-20700см=2070дм=207м

IV. Рефлексия.

Уку эшчәнлегенә нәтиҗә.

Максат: дәрестәге эшчәнлекне анализлау,алган белемнәрнең әһәмиятен аңлау,аларны киләчәктә куллану.

1.Рефлексия.

-Нәрсә эшләргә тиеш идек?(УМ искә төшерелә).

-Ничек эшләдек? Ничек ирештек?(чишү юллары искә төшерелә)

-“Фикерләр кәрзине”нә нәрсәләр өсти аласыз? Нинди нәтиҗә ясадык?

2.Дәрестәге эшчәнлеккә үзбәя.

Үзбәя өчен критерий бирелә:

-бирелгән эшнең 91-100% эшләдем-“5”

-76-90%- “4”

-51-75% - “3”

Мин бүген дәрестә.... өйрәндем.

Кызыклы булды:...

Мине гаҗәпләндерде...

Мин ... билгесенә лаек булдым.

3.Өйгә эш алу

-Әгерҗе төбәге буенча кызыклы мәсьәләләр төзергә.

-Төбәкнең экономикасы буенча диаграммалар төзергә.

Туган төбәгебезнең үзенчәлекле булуы белән горурланыйк,лаеклы алмаш булып үсик.Дәресебез тәмам.Рәхмәт сезгә,укучылар!

-“ Әгерҗе-уникаль төбәкме?”

-Математикадан алган белем-күнекмәләребез аша.

-Әйе, “Әгерҗе-уникаль төбәк”,чөнки:

• Чагыштырмача борынгы;

• Авылларга бик бай;

• 2002 нче елда хезмәткә яраклы кешеләр күбрәк;

• Күренекле төрле һөнәр ияләре бик күп;

• Халкы тырыш;

• Тимер юл уза;

• Табигате чиксез бай;

• Төбәкнең экологиясенә игътибар көчле һ.б.