Гидросфера – Жерді? су ?абы?ы.

Күні_______________ Сыныбы: 5 «А», «Ә», «Б» 14-сабақ Бекітемін_____________

Тақырыбы: § 20. Гидросфера – Жердің су қабығы.

Мақсаты:

Білімділік: Оқушыларға Гидросфера – Жердің су қабығымен таныстыру.

Дамытушылық: Оқушылардың өткен тәжірибелерінде үйренген икемділіктері мен дағдыларын, білімдері мен географиялық көзқарастарын кеңейту.

Тәрбиелік: Жер қозғалыстары туралы білімдерін кеңейтіп, пәнге деген сүйіспеншіліктерін тудыру, географиялық мәдениетке тарту.

Сабақтың типі: жаңа сабақ

Сабақтың әдіс-тәсілдері: сұрақ-жауап, түсіндіру.

Құрал-жабдықтар: дүние жүзінің физикалық картасы, глобус, «Литосфераның құрылысы» суреті, «Жер сілкінудің» суреті

Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі

а) оқушылар мен мұғалімнің сәлемдесуі.

ә) балаларды түгендеу.

б) сынып бөлмесінің тазалығын қорғау.

в) оқушылардың сабаққа даярлығын тексеру.

г) оқушылардың назарын сабаққа аудару.

ІІІ. Білімді жан-жақты тексеру кезеңі

Өтілген тақырыптар бойынша «Ойлан тап» ойынын жүргізу.

ҮІ. Мақсат қою кезеңі

Бүгінгі сабақта сіздерменен жердің ішкі құрлысымен танысамыз

Ү.Жаңа білімді меңгерту кезеңі

Мұхит, өзен, көл, жер асты сулары және мұздықтар мен атмосферадағы су булары-жердің су қабығы гидросфераны құрайды (грек сөзінен аударсақ гидро-су).

Судың негізгі қоры (97%) мұхит және теңіз сулары. Олар біріге отырып-Дүниежүзілік мұхитты қалыптастырады. Мұхит және теңіз суларында көп болуынан су кермек дәм татып, ішуге жарамайды.

Құрлықтағы сулар көбінесе тұщы болып келеді. Бұлардың құрамында да тұз болады, бірақ мөлшері өте аз. Ішуге жарамды суда тұздың мөлшері бир грамнан аз болуы керек.

Кейбір сулардың емдік қасиеті болады. Олардың құрамында әр түрлі минералды тұздар болғандықтан, ауруды емдеуге немесе алдын алуға пайдасы бар. Емдік сулардың шығып жатқан жерін арасан деп атайды. Арасан сулардың жер бетіне шығып жатқан жерінде Қазақстанның емдік санаторийлі кешендері орналасқан. Сарыағаш, Алмарасан, Қапаларасан, Жаркент арасан және т.б. Судың тірі ағзалардың өмір сүруінде алатын орна аз. Адам, өсімдік, жануар су болмаса тіршілік ете алмайды. Су электр стансалары, фабрикалар, зауыттар да жұмыс істемейді. Су болмаса жаңбыр да болмас еді.

Соңғы кездерде дүние жүзінде ауыз су жетіспеушілік байқалып, порблемалардың біріне айналды. Қазіргі заманның құрал-жабдықтары жер қыртысының төменгі қабаттарына бұрғылау жұмыстарын жүргізіп, таза суларды шаруашылықтың көптеген салаларына, адамдардың тұрмыстық қажетін өтеуге кеңінен қолдануда. Мұздықтарда негізгі тұщы су қоры сақталған. Бірақ оларды толық игеру әлі күнге дейін жан-жақты қолға алынған жоқ.

Жердегі ең көп таралған затқа су жатады. Кейбір ғалымдар-егерде біздер сулы алқаптардың барлығын жеке өзіндік мұхит ғаламшары деп атасақ артық болмас еді. Олай дейтініміз суға деген құрметтің шексіз екендігінде. Оның ерекшелігі құрамы мен қасиетінде. Су-түссіз, мөлдір, иісі-дәмі жоқ, ұдайы ағып жатады. Су үш түрлі күйде болады. Өзендердегі, көлдердегі, мұхиттардағы, теңіздердегі, жаңбыр тамшыларындағы, таңертеңгі шықтағы – су сұйық күйінде болады. Айсбергтердегі, мұздықтарда және қарда-су қатты күйінде болады. Судың булануынан бу (газ) күйінде болады. Табиғи денелердің арасында қасиеттерімен таңғаларлық ерекшелігі бар затқа су жатады.

Табиғи жолмен пайда болған заттардың арасында үш түрлі күйде бірдей уақытта және бір күйден екінші күйге табиғи және жасанды жолмен ауысатын тек қана су. Осындай ауысудың нәтижесінде жерде ұдайы су айналымы болып тұрады.

ҮІ. Оқушылардың жаңа білімді меңгеруін тексеру кезеңі

а) бүгінгі тақырыптан не білдіңдер?

ә) тақырыпты түсіндіңдер ме?

б) бүгінгі тақырыпқа байланысты сұрақтарың бар ма?

ҮІІ. Оқушылардың білімін бекіту кезең

1. Судың қандай қасиеті бар ?

2. Табиғатта қандай жағдайда су қатты, сұйық және бу күйінде болады ?

3. Сусыз тіршілік жоқ сөзін қалай түсінесің ?

ҮІІІ. Қорыту

а) үйге тапсырма § 20 оқу

ә) оқушыларды бағалау.