Գոյականի թվի ուսուցում

ԳՈՅԱԿԱՆԻ ԹԻՎԸ

Բերդի գլխին նստած ամպը վարագույրի պես մեկ ետ էր քաշվում , երևում էին պարիսպները, մեկ ծածկում էր կատարը։

Առաջին ձիավորը աչքը պարիսպներից չէր հեռացնում։ Նրա գլխում բերդի պատմությունն էր , մագաղաթյա մատյաններում գրած խոսքերը իշխանական օրերի մասին , երբ զրահապատ ձիերի սմբակները դոփում էին երկաթյա մուտքի առաջ և ավերից դարձող նրա համհարզները ճոճում էին նիզակները։

Ա․ Բակունց

• Առանձնացնել մեկ և մեկից ավելի առարկա ցույց տվող գոյականները։

Գոյականի թիվը ցույց է տալիս առարկաների քանակ։

• Մեկ առարկա ցույց տվող գոյականներ

1

2

3

4

5․

6․

7․

Լրացնում են աշակերտները

• Մեկից ավելի առարկա ց ույց տվող գոյականներ

1

2

3

4

5

6․

7․

Եզակի և հոգնակի թիվ

Եզակի թիվը ցույց է տալիս մեկ առարկա։

Հոգնակի թիվը ցույց է տալիս մեկից ավելի միատեսակ առարկաներ։

Հոգնակի ունենում են հաշվարկելի գոյականները , որոնց ցույց տված առարկաները կարելի է հատերով հաշվել։ Այդ բառերը կարելի է գործածել թվականների հետ։ Օրինակ՝ տարի -տարիներ դասարան - դասարաններ գրիչ--գրիչներ պահարան – պահարաններ մարդ - մարդիկ

• Ոչ հաշվարկելի գոյականների արտահայտած առարկաները չի կարելի հաշվել։
• Օրինակ՝

ուրախություն , տխրություն , երաժշտություն ,

վախ ,կաթ , նավթ և այլն։

Միայն եզակի թիվ ունեցող /անհոգնական / գոյականներ

• Հատուկ անուններ
• Չափվող- կշռվող նյութեր արտահայտող բառեր / խմոր , մածուն , նավթ , ջուր, ածուխ և այլն/
• Վերացական գոյականներ / սեր , վախ , թախիծ , արհամարհանք /
• -ություն, - եղեն, - ենիք ածանցներ ունեցող բառերը , որոնք հավաքականություն են արտահայտում / ուսանողություն , հագուստեղեն , հայրենիք և այլն/
• Զանազան խաղերի և զբաղմունքների անունները / ֆուտբոլ , շախմատ , լող , վոլեյբոլ , առևտուր , վաճառք , ընթացք և այլն /
• Գիտությունների և ուսմունքների անունները․/ մաթեմատիկա , ֆիզիկա , քիմիա , ռեալիզմ և այլն /

Միայն հոգնակի թիվ ունեցող / անեզական / գոյականներ

• Աշխարհագրական անուններ՝

Կարպատներ , Հիմալայներ , Անդեր , Ալպեր, Ֆիլիպիններ , Կորդիլերներ , Նիդեռլանդներ , Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ

․ Անեզական են նաև բույսերի, կենդանիների , քիմիական նյութերի

դասերն ու կարգերը ցույց տվող գոյականները

ալկալոիդներ վարդազգիներ հոդվածոտանիներ

աղածիններ կակտուսազգիներ սագազգիներ

Ինչպես է կազմվում գոյականի հոգնակի թիվը

Հոգնակին կազմվում է եզակի թվից՝

• միավանկ բառերին ավելացնելով – եր,
• իսկ բազմավանկ բառերին – ներ

վերջավորությունները։

• Օրինակ՝ սարեր , քարեր ․․․
• քաղաքներ , աշակերտներ․․․

• Ն -ով վերջացող բազմավանկ բառերը հոգնակի թվում ստանալով ստանալով –ներ վերջավորությունը , ունենում են կրկնակի ն
• Օրինակ՝ պահարան + ներ պահարաններ

ը / շուն – շ (ը) ներ / ու ը / սիրտ – ս (ը) րտեր / ի ը / գիրք - գ (ը) րքեր / ի ը / Միավանկ բառերում բառավերջի ու ձայնավորը եր հոգնակերտ վերջավորությունից առաջ դառնում է վ / ու վ / Օրինակ ՝ ձ ու – ձ վ եր / ու վ / Այս փոփոխությունը չի կատարվում բազմավանկ բառերում; Օրինակ ՝ լեզու – լեզուներ առու – առուներ կատու - կատուներ " width="640"

Հոգնակի թվի կազմության ժամանակ երբեմն կատարվում է հնչյունափոխություն

• Դա հատկապես լինում է բաղաձայնին նախորդող ու , ի ձայնավորների դեպքում։

Օրինակ՝ տուն –տ (ը) ներ / ու ը /

շուն – շ (ը) ներ / ու ը /

սիրտ – ս (ը) րտեր / ի ը /

գիրք - գ (ը) րքեր / ի ը /

• Միավանկ բառերում բառավերջի ու ձայնավորը եր հոգնակերտ վերջավորությունից առաջ դառնում է վ

/ ու վ /

• Օրինակ ՝ ձ ու – ձ վ եր / ու վ /

Այս փոփոխությունը չի կատարվում բազմավանկ բառերում;

Օրինակ ՝ լեզու – լեզուներ

առու – առուներ

կատու - կատուներ

Շեղումներ կանոններից

- եր վերջավորություն են ստանում նաև․

ա․ այն երկվանկ գոյականները , որոնց վերջին վանկը ձևավորվում է ը ձայնավորով

աստ (ը) ղ- աստղեր , վագ ( ը) ր- վագրեր , կայս (ը )ր – կայսրեր

բ․ այն բարդ բառերը, որոնց վերջին բաղադրիչը միավանկ գոյական է․

հեռա գիր - հեռա գրեր , դասա գիրք – դասա գրքեր

Սակայն՝ մատենագիր – մատյան գրող – մատենագիրներ

արձակագիր – արձակ գրող - արձակագիրներ

/ գիր - բայական հիմք է /

Շեղումներ կանոններից

• Մի շարք միավանկ բառեր ստանում են - ներ վերջավորություն ․

բեռ (բեռն) – բեռներ,

գառ ( գառն) – գառներ,

դուռ (դուռն) – դռներ,

թոռ (թոռն) – թոռներ,

լեռ (լեռն) – լեռներ,

հարս (հարսն) – հարսներ,

եզ (եզն ) – եզներ,

ծունկ (ծունկն) – ծնկներ,

ձուկ (ձուկն) – ձկներ,

մուկ (մուկն) – մկներ։

• Այս բառերը գրաբարում ունեցել են ն վերջնահնչյունը։

Հոգնակի թվի կազմության զուգահեռ ձևեր ․

տիկին – տիկնայք , տիկիններ

պարոն - պարոնայք , պարոններ

տիկնայք , պարոնայք – գործածվում են հանդիսավոր խոսքում

• -ցի , -ացի , -եցի - ներ

լեռնցիներ , տնեցիներ գյուղացիներ

լեռնցիք , տնեցիք , գյուղացիք / խոսակցական/

ՀԻՇԻ՛Ր

• խմորեղեններ
• կտորեղեններ սխալ է ակնոցներ
• դեղորայքներ

ակնոցներ

ակնոցներ

Ամփոփում

• Գոյականն ունի երկու թիվ՝ եզակի և հոգնակի։
• Հաշվարկելի գոյականները հանդես են գալիս թե՛

եզակի , թե՛ հոգնակի թվով , իսկ ոչ հաշվարկելի գոյականները՝ միայն եզակի թվով։

• Գոյականների հոգնակին կազմվում է եզակիից , հիմնականում – եր , -ներ վերջավորություններով։
• Ոչ հաշվարկելի գոյականները կարող են հոգնակի թվով գործածվել ոճական իմաստներով։

Նյութը պատրաստեց Լոռու մարզի Բազումի միջնակարգ դպրոցի հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի Ա․ Բարխուդարյանը։