: Համադիր և հարադիր բարդություններ

 6-րդ դասարան <<Մեր երկրի երգերը>> Համադիր և հարադիր բարդություններ Ուսուցչի խոսք - Առհասարակ երգ, գույն, խոսք ասելիս զգում ենք այն, ինչ չենք կարող շոշափել: Իսկ այդ զգացմունքներից առաջացած գոյականները կդասենք վերացական գոյականների շարքին: Խթանում- Իսկ ին՞չ զգացումներ կարող են առաջանալ սեր, հիշողություն, ջերմություն, թախիծ բառերն արտասանելիս, առավել ևս, մեր երկրի երգերը լսելիս: Աշակերտ - Հայրենասիրություն, կարոտ, նվիրում, պահանջ: Հնչում է <<Կռունկ>> երգը Ուսուցիչ - Ու՞մ ձայնն էր, ի՞նչ էր երգում, իսկ երգի հերո՞սը… Ի՞նչ է խորհրդանշում կռունկը: Պանդխտություն- գաղթ, իսկ ինչպե՞ս ենք անվանում պանդխտության մեջ ապրող մարդկանց - աստանդական, գաղթական, նժդեհ: Ի՞նչ գույներով է ներկված այս երգը _____________________ Իմաստի ընկալում_ Եկեք ընթերցենք դասը և փորձենք հասկանալ, թե ինչու՞ է Մ. Գալշոյանը այս ստեղծագործությունը վերնագրել <<Կռունկ>>: Դասն ընթերցելու ընթացքում տեքստից դուրս ենք գրում կապույտով գրված բառերը, այնուհետև խմբավորում : Համադիր բարդություններ:Հարադիր բարդություններ հոդակապով անհոդակապ առանձին գծիկով իրիկնապահ արևմարք գավառից գավառ տաք-տաք վազեվազ Տեքստային աշխատանք- Տեքստից դուրս գրել խոսքի պատկերավորման միջոցներ՝ համեմատություն, փոխաբերություն, մակդիր: Ուսուցիչը աշակերտների ուշադրությունը կենտրոնացնում է հետևյալ բառակապակցությունների վրա,որոնք արտահայտված են գրեթե հակառակ իմաստներով: Օրինակ՝ ուժեղ առնական տխրություն - դառը տխուր ժպիտ: Կշռադատում – Հիմա փորձենք միասին բնութագրել հային և անգլիացուն կամ իռլանդուհուն: Հայ Այլազգի Մարգարիտը Կոմիտասը              անգլիացին իռլանդուհին Ջերմ, սրտացավ, տառապած, պանդուխտ, երամից կտրված կռունկ             Սառը, կանոնիկ,ուրիշի ցավին չականջող բրիտանացի Ուսուցիչ- Եվ այս տառապանքը լուռ, բայց և խոսուն թախիծը Կոմիտասի երգի ելևէջներում էր թրթռում, որը կարողացավ հպվել սառը իռլանդուհու քարեղեն սրտին և փշրել այդ սառցե փակ հոգին: Երգի ուժեղ առնական տխրությունը արտացոլվեց հուզված իռլանդուհու տխուր դառը ժպիտի մեջ: Արևմարք մեր կյանքում ամեն օր է լինում և ամենևին նման չէ այն արևմարքին,որ տեսավ Մ.Գալշոյանը Կոմիտասի հոգում ժայթքած՝ իբրև հրե լավա:

3մաս///   Բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր անծանոթ բառերը:

Շաղված-շշմած, քնաթաթախ

թախիծ-վիշտ, կսկիծ

• Պատմվածքի երեք հատվածները վերնագրի՛ր:

1 մաս-Կոմիտասի հանգիստը

2 մաս-Անկաշկանդ ընթրիքը

3 մաս-Ընթրիքի ավարտը Կռունկի երգով

• Պատմվածքից դո’ւրս գրիր 10 բարդ բառ և վանկատի՛ր (վանկերի բաժանի՛ր):

Իրիկնապահ ի-րի-կնա-պահ

Տարօրինակ տա-րօ-րի-նակ

Վազեվազ վա-զե-վազ

Տարաշխարհիկ տա-րա-շխար-հիկ

Հրափրփուր հը-րա-փըր-փուր

Խաչակնքել խա-չա-կըն-քել

Մենախոսություն մե-նա-խո-սու-թյուն

Արևմարք ա-րև-մարք

Սևահեր սե-վա-հեր

Ճաշասեղանը ճա-շա-սե-ղան

1. Նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր իռլանդուհուն:

Իռլանդուհին սևահեր, ծիծաղկոտ ու սև աչքերով կին էր։ Նա բարի էր և հասկանում էր Կոմիտասին։ Կռունկը լսելուց նա շատ հուզվեց և սկսեց թեթև լաց լինել։

1. Ինչո՞ւ է պանդուխտն իր ցավը հենց կռունկին պատմում:

Նա իր ցավը Կռունկին էր պատմում, որովհետև նա ուրիշ լսող չուներ նա մենակ էր և միակ իրեն լսողը Կռունկն էր։

1. Փորձիր բացատրել իռլանդուհու հուզմունքը. կարո՞ղ է մարդ իրեն անծանոթ լեզվից, երգից, մեղեդուց հուզվել:

Իռլանդուհին մեղեդուց արդեն հասկանում էր, թե ինչի մասին է երգը։ Երաժշտությունից ամեն ինչ հասկանալով՝ նա հարցեր էր տալիս Մարգարիտին և նրա կարծիքով Մարգարիտը շատ նման էր այն պանդուխտին, որի մասին էր երգը։

  Ունկնդրի՛ր Կոմիտասի «Կռունկ»  ստեղծագործությունը (երգում է Կոմիտասը): 

1. Պատմվածքի  բանավոր  շարադրանք  և  աշակերտների  վերաբերմունքը  պատմվածքի  հերոսների  նկատմամբ՝  աշակերտների  վերլուծելու  և  եզրահանգումներ  կատարելու  նպատակով:
2. Աշխատանք  բնագրի  բառահումքի  վերաբերյալ  / խմբային  աշխատանք/
3. Օգտագործել  m-աձև  ազյուսակ
4. Խումբ  1 -  Պատմվածքից  դուրս գրել  համադրական  բարդություններ:
5. Խումբ  2 -  Պատմվածքից  դուրս գրել  հարադրական  բարդություններ:
6. Խումբ  3 -  Պատմվածքից  դուրս գրել  կրկնավոր  բարդություններ: