Համո Սահյան

Համո Սահյան

Սահյանն իր գրական անունը ստեղծել է հոր՝ Սահակի անվան առաջին մասի « ՍԱՀ » և ազգանվան վերջավորության « յան » համատեղումով ։

Համո Սահյանը ծնվել է  1914 թվականի  ապրիլի 14 -ին  Սիսիանի շրջանի  (այժմ՝  Սյունիքի մարզ )  Լոր գյուղում ։ Սահյանը սկզբնական կրթությունը ստացել է տեղի դպրոցում, որտեղ իբրև ուսուցիչ աշխատել էին բանաստեղծներ  Գառնիկ Քալաշյանը  և  Ակսել Բակունցը ։  1927  թվականին Հ. Սահյանը տեղափոխվել է  Բաքու , որտեղ ստացել է միջնակարգ կրթություն։ 

1935  թվականին ընդունվել և  1939  թվականին ավարտել է Բաքվի մանկավարժական ինստիտուտի հայկական բաժանմունքը։  1939 - 1941  թվականներին աշխատել է Բաքվի «Խորհրդային գրող» ամսագրում որպես գրական աշխատող: Որպես Կասպիական նավատորմի նավաստի, մասնակցել է նաև  Հայրենական մեծ պատերազմին  ( 1941–1945  թթ.)։  1944 թվականին   Զորյանի  հրավերով գալիս է  Երևան  և բնակություն հաստատում նրա տանը։ Հենց Զորյանի օգնությամբ է Սահյանը ստեղծել իր առաջին գիրքը՝ «Որոտանի եզերքին» վերնագրով։

Ստեփան Զորյանի ուշադրությանը Սահյանը պատասխանել է ձոն - նվիրումով , որում եղել են այսպիսի տողեր .

Դուք հոր նման խիստ եք եղել ,

Ու հոր նման ներող ,

Ձեր խորհուրդը խորն է եղել

Ու խրատը՝ գերող ։

1965 - 1967   թվականներին եղել է   « Գրական թերթ » - ի գլխավոր խմբագիրը ։

Մահացել է   1993   թվականի   հուլիսի 17 - ին   Երևանում ։ Նրա աճյունը տեղ է գտել   Կոմիտասի անվան պանթեոնում ։

Գրական գործունեություն

Աշխատել է Սիսիանի շրջանային թերթում ( 1937 - 1938 ),  « Խորհրդային գրող »   ամսագրում ( 1938 - 1941 ), « Կոմունիստ » թերթում ( 1945 - 1951 ), այնուհետև՝   Երևանի   « Ավանգարդ »   թերթում ( 1951 - 1954 ) և « Ոզնի » հանդեսում ( 1954 - 1965 ): Հ . Սահյանի բանաստեղծությունները տպագրվել են դեռևս 30- ական թվականներից , սակայն նա համընդհանուր ճանաչման է արժանացել ռազմաճակատում գրած « Նաիրյան դալար բարդի » բանաստեղծությամբ , որը հատկանշվում է   Հայաստան   երկրի հանդեպ կարոտի հուզական բռնկումով և անմիջականությամբ ։

Շնորհիվ Համո Սահյանի և   Մուշեղ Գալշոյանի համատեղ ջանքերի   1945 թվականին լույս է տեսել Սահյանի առաջին գիրքը՝ « Որոտանի եզերքին » վերնագրով։ Այստեղ դրսևորվում էր Սահյանի թեմատիկ և բանաստեղծական - դավանաբանական ընդհանուր ուղղվածությունը՝ ռեալիստական գուներանգներ , բնապատկերի գեղանկարչական ընկալում , խոսքի կառուցման ժողովրդական - բանահյուսական սկզբունք։ Հաջորդ՝ « Առագաստ » ( 1947 ), « Սլացքի մեջ » ( 1950 ), « Ծիածանը տափաստանում » ( 1953 ), « Բարձունքի վրա » ( 1955 ), « Նաիրյան դալար բարդի » ( 1958 ) ժողովածուներում ավելի է ընդլայնվում Համո Սահյանի պոեզիայի թեմատիկ ընդգրկումը։ « Բարձրունքի վրա » ժողովածուն բանաստեղծական կորցրած աշխարհն կրկին գտնելու փորձ էր , որով գրում է մանկության և պատանեկության արծարծումներով մի շարք թրթռուն պատկերներ , որոնց թվում էր , օրինակ , « Հորթը ».

Պարգևներ և մրցանակներ

Պարգևատրվել է   Հոկտեմբերյան հեղափոխության ,  Աշխատանքային Կարմիր դրոշի   և   « Պատվո նշան »   շքանշաններով ։

Բանաստեղծություններ

Համո Սահյանի ստեղծագործության մեջ մեծ թիվ են կազմում անցյալին , մանկությանը նվիրված բանաստեղծությունները , որոնք ունեն արդիական իմաստավորում , հասարակական հնչեղություն : Նա իրեն հատուկ բառամթերքով անդրադարձնելով իր զգայական աշխարհը ` հասնում է լեզվաոճական ինքնատիպության ու կայունության : Նա թարգմանել է   Ա . Պուշկինի ,  Ս . Եսենինի ,  Գ . Լորկայի   և այլ բանաստեղծների ստեղծագործություններից : Սահյանի բանաստեղծություններում անձինք են համարվում անձրևը , ծառը , կայծակը , գետը , լիճը և այլն ։

Համո Սահյանի մասին

Համո Սահյանի պոեզիան շարունակում է սնել ընթերցողներին , ապաքինում է նրանց վիրավոր քայքայված նյարդերն ու հոգիները ...

-  Ռազմիկ Դավոյան

Վարպետի՝ բնության մասին գրած բանաստեղծությունները քեզ տեղափոխում են նախապատմական ժամանակների հախուռն ու լուսնկա հոսքի մեջ , քեզ պարուրում վաղնջական օրերի ու գույների մաքրությամբ։ Ավելի ճիշտ՝ հարստացնում ... Եթե բանաստեղծ Սահյանը ոչինչ ստեղծած չլիներ , նրա բնապաշտական երգերն իսկ բավական են նրան դասելու հայ պոեզիայի նվիրյալ մեծերի շարքում ։

- Էդուարդաս Մեժելայտիս

Համո Սահյանը ճիշտ մարդ էր, իր կռվի ժամին կռվեց, խաղի ժամին խաղաց ու խայտաց, խոստովանանքի իր պահը՝ որ դիմագիծ է պարգևում ճշմարիտ գրականությանը՝ բավական երկարատև էր, և հեռանալու ժամին հեռացավ...

Հրանտ Մաթևոսյան

Շնորհակալություն