Հայոց դիցարանը-

Ջ րի պաշտամունքի հետքերը պահպանվել են հրաշագործ ձկների մասին պատմող զրույցներում:

Ջրակունքների կամ արհեստական ոռոգման առուների մոտ կանգնեցվել են ձկնակերպ «Վիշապ» քարակոթողներ:

Մեր հեթանոս նախնիները գեղեցիկ առասպելներ են հյուսել աստվածների մասին:

Ամենահայտնի առասպելը Հայկի և Բելի մասին զրույցն է, որը մեզ է հասել Մովսես Խորենացու շնորհիվ:

Հետագայում Հայկը աստվածացվեց և դարձավ հայոց հնագույն աստվածը: Նա պատկերվում էր որպես անվախ որսորդ և խորհրդանշում էր օտար բռնակալության դեմ հայ ժողովրդի պայքարը:

Հայերը պաշտել են Արա Գեղեցիկին ` որպես մեռնող և հարություն առնող աստվածություն: Գեղեցիկ առասպել է պահպանվել նրա և Շամիրամ թագուհու մասին:

Հայոց հնագույն դիցարանի աստվածներից էր նաև Տորքը : Խորենացու «Հայոց պատմության» միջոցով մեզ է հասել Տորք Անգեղի մասին հետաքրքիր առասպել :

Ուշագրավ առասպելներ և վիպերգեր են պահպանվել նաև Հայկյան Արամի մասին,

Տիգրան Երվանդյանի և Աժդահակի մասին

Արտաշեսի և Սաթենիկի մասին

Մհերի դուռ Ագռավաքար

Զորաց քարեր, Քարահունջ

Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքներից սկսվեց հելլենիզմի դարաշրջանը: Հելլենիզմի տարածման արդյունքում փոփոխություններ կրեց նաև հայոց դիցարանը:

Հայոց դիցարանի գերագույն աստվածը Արամազդն էր:

Արամազդը երկնքի ու երկրի արարիչն էր, մարդկանց բարօրություն, լիություն և արիություն շնորհողը:

Անահիտը հայոց դիցարանում մայրության,պտղաբերության և արգասաբերության դիցուհին էր:

Անահիտ աստվածուհուն անվանում էին «մեր ազգի փառքն ու կենսատուն»

Հայոց ռազմի, քաջության, ամպրոպի աստվածն էր Վահագնը :

Մովսես Խորենացու շնորհիվ մեզ է հասել Վահագն աստծո ծնունդը պատմող հրաշալի մի առասպել:

Աստղիկը հայոց դիցարանում երկնային լույսի, սիրո և գեղեցկության աստվածուհին էր:

Նանեն ընտանեկան հովանավորն էր հայոց դիցարանում: Հին ժամանակներում պաշտվել է որպես ռազմի դիցուհի:

Արևի, լույսի, կրակի և արդարության աստվածը Միհրն էր:

Միհր աստծուն էր նվիրված Գառնու տաճարը:

Տիրը դպրության աստվածն էր: Նա Արամազդի քարտուղարն էր, արվեստների և գիտության հովանավորը:

Հին հայերը զոհաբերություններ են մատուցել իրենց սիրելի աստվածներին: